Lebanon tìm cách hút giới giàu nước ngoài bằng ưu đãi cư trú thuế

Các nhà lập pháp Lebanon đang đề xuất một chương trình “visa vàng”, theo đó người nước ngoài có thể được cấp quy chế cư trú thuế đặc biệt tại Lebanon nếu đầu tư 1 triệu USD vào quốc gia đang chìm sâu trong khủng hoảng kinh tế này.

Theo dự thảo luật, công dân nước ngoài phải gửi tiền vào một ngân hàng ở Lebanon, hoặc thực hiện giao dịch mua bất động sản hay một khoản đầu tư khác có giá trị tương đương. Đồng thời, họ phải lưu trú tại Lebanon ít nhất 90 ngày mỗi năm.

Đổi lại, những nhà đầu tư này sẽ được cấp quyền cư trú và hưởng quy chế thuế đặc biệt, bao gồm miễn thuế thu nhập đối với cổ phiếu và tài sản lưu động ở nước ngoài.

Kế hoạch này, dù đã vấp phải sự hoài nghi từ giới chuyên gia, còn cho phép miễn thuế thừa kế đối với tài sản nắm giữ tại các quốc gia khác. Tuy nhiên, thu nhập và tài sản tại Lebanon vẫn thuộc diện chịu thuế.

Mặc dù đề xuất cho giới siêu giàu cơ hội đầu tư, song kế hoạch của chính phủ Lebanon là một dấu hỏi lớn trong bối cảnh hệ thống kinh tế - tài chính quốc gia vẫn đang trong giai đoạn khủng hoảng

Những người ủng hộ cho rằng cơ chế này có thể giúp giới giàu có giảm nghĩa vụ thuế đối với tài sản và thu nhập quốc tế tại những khu vực pháp lý có thuế suất cao hơn. Tuy nhiên, luật sư thuế người Lebanon Karim Daher lưu ý hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào chế độ cư trú thuế của từng khu vực pháp lý.

Chương trình cũng cho phép những người mang hộ chiếu Lebanon đang sinh sống ở nước ngoài nộp 500.000 USD để được hưởng quy chế cư trú thuế tại nước này.

Theo các nhà ủng hộ, dự luật có thể mang lại nguồn vốn đầu tư mà Lebanon đang rất cần. Bộ trưởng Tài chính Yassine Jaber, người đề xuất dự luật, cho biết mô hình này được tham khảo từ các chương trình cư trú thuế tại Dubai và Italy, cũng như quy chế “không cư trú” trước đây của Anh, hiện đã bị bãi bỏ.

Dù vậy, đề xuất nhanh chóng hứng chịu chỉ trích từ một số nghị sĩ và chuyên gia thuế.

Nghị sĩ độc lập Ibrahim Mneimneh đặt câu hỏi liệu có ai muốn đến Lebanon và gửi ít nhất 500.000 USD vào các ngân hàng nước này, đồng thời cho rằng sẽ không ai gửi tiền vào một hệ thống ngân hàng bất ổn và thiếu kiểm soát chặt chẽ như vậy.

Ông Daher cảnh báo có nguy cơ hệ thống quốc tế không công nhận quy chế cư trú thuế mới của Lebanon. Khi đó, những người đã trả tiền để có được quy chế cư trú vẫn có thể phải nộp thuế ở nước ngoài.

Ông Daher hiện đứng đầu một ủy ban tìm cách bảo đảm Lebanon được đưa ra khỏi “danh sách xám” của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính quốc tế (FATF) về các quốc gia còn thiếu sót trong phòng, chống rửa tiền.

Ông Daher cho rằng nếu Lebanon không phối hợp và đạt được thỏa thuận với các quốc gia có hiệp định tránh đánh thuế hai lần, cũng như không đạt được sự đồng thuận với OECD, Diễn đàn Toàn cầu của OECD và FATF khu vực Trung Đông - Bắc Phi, nước này trên thực tế có thể đánh lừa những người đến đây để trở thành cư dân thuế.

Ông cũng cho rằng dự luật có thể bị thách thức tại Lebanon trên cơ sở hiến pháp.

Nhiều người Lebanon xem đề xuất này như một trò đùa. Một số người chế giễu ý tưởng yêu cầu người nước ngoài chi những khoản tiền khổng lồ, thậm chí cao hơn các chương trình tương tự ở châu Âu trước khi bị Tòa án Công lý Liên minh châu Âu cấm vào năm ngoái, để được cư trú tại một quốc gia đang trong tình trạng sụp đổ kinh tế, đối mặt với xung đột kéo dài, sự chiếm đóng của Israel tại nhiều khu vực rộng lớn ở phía nam và thiếu hụt hạ tầng cơ bản.

Một video lan truyền trên mạng xã hội châm biếm rằng những người muốn đến Lebanon nên tự mang theo điện, nước và tiền của mình. Một số bình luận cũng chỉ ra nghịch lý: trong khi nhiều người Lebanon đang tìm cách rời khỏi đất nước, lại có ý tưởng thu 1 triệu USD để cấp quyền cư trú tại đây.

Những ý kiến khác lưu ý kế hoạch này sẽ yêu cầu người nước ngoài gửi những khoản tiền lớn vào các ngân hàng vẫn chưa được cải cách kể từ khi hệ thống này chặn quyền rút hàng tỷ USD tiền gửi trong cuộc khủng hoảng năm 2019.

Trước những lời chế giễu, ông Jaber cho rằng dự luật có thể là một đề xuất dành cho tương lai, khi Lebanon giải quyết được các vấn đề hiện nay, đồng thời nhấn mạnh nước này không có gì để mất nếu thông qua đề xuất.

Trong một cuộc tranh luận tại quốc hội hôm 16/7, dự luật đã được trả lại cho ủy ban để tiếp tục thảo luận. Đề xuất này cũng nhận được sự ủng hộ từ các nhà lập pháp Hizbollah, cơ quan tài chính của quốc hội và Chủ tịch Ủy ban Tài chính - Ngân sách Ibrahim Kanaan.

Các nhà phê bình cho rằng việc thiết lập một chương trình như vậy trước khi thông qua các cải cách nhằm tái cấu trúc hệ thống ngân hàng và xác định phương án hoàn trả các khoản tiền gửi bị mất trong khủng hoảng kinh tế là thiếu hợp lý và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Những cải cách này là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Tuy nhiên, giới chính trị Lebanon đến nay vẫn chưa thể thống nhất phiên bản cuối cùng của các dự luật liên quan, do bất đồng về việc gánh nặng thiệt hại nên thuộc về nhà nước hay các ngân hàng.

Ông Mneimneh cho rằng người dân sẽ e ngại gửi tiền vào các ngân hàng có thể bị giải thể trong quá trình cải cách.

Ông Mneimneh cũng đặt vấn đề về nhóm nhà đầu tư mà Lebanon thực sự muốn thu hút, cho rằng nếu muốn lôi kéo các nhà đầu tư hợp pháp, trước hết nước này cần một hệ thống đủ năng lực để khôi phục niềm tin vào tư pháp và bảo đảm trách nhiệm giải trình.