Thống đốc Ngân hàng Trung ương Cộng hòa Séc Aleš Michl cho rằng Thủ tướng Andrej Babiš và Tổng thống Petr Pavel đang theo đuổi những định hướng kinh tế không phù hợp về thời điểm, trong bối cảnh ông phản đối các lời kêu gọi hạ lãi suất và cảnh báo rủi ro nếu Praha gia nhập khu vực đồng euro quá sớm.
 |
| Là thành viên của Liên minh châu Âu (EU), Cộng hoà Séc đang đứng trước hai ngưỡng cửa: một hướng đi mang tính hội nhập nhanh, hướng còn lại với mục tiêu gia nhập thị trường chung một cách thận trọng |
Trong cuộc trao đổi với Financial Times, ông Michl nói rằng những đề xuất gần đây của Thủ tướng Babiš về việc cắt giảm lãi suất đi ngược nỗ lực kiềm chế lạm phát của ngân hàng trung ương. Ông cũng bày tỏ quan điểm không đồng tình với việc Tổng thống Pavel thúc đẩy tiến trình sử dụng đồng euro.
Theo ông Michl, ông Babiš, một doanh nhân tỷ phú thường bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đang thể hiện cách tiếp cận chính sách tiền tệ thiên về chi phí vốn rẻ, tương tự quan điểm mà ông Trump nhiều lần gây sức ép lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhằm hạ lãi suất.
Ông Michl cảnh báo việc nhượng bộ trước sức ép chính trị từ ông Babiš có thể đe dọa mục tiêu ổn định giá cả của Cộng hòa Séc. Ở chiều ngược lại, ông cũng cho rằng chiến dịch vận động gia nhập đồng euro của ông Pavel cần được nhìn nhận thận trọng, bởi nền kinh tế Séc vẫn chưa hội tụ đầy đủ với các nước trong khu vực đồng tiền chung, dù đã có nhiều tiến bộ kể từ khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU) năm 2004.
Theo lập luận của ông, một bước đi vội vã có thể làm gia tăng áp lực lạm phát thông qua việc đẩy tiền lương và nhiều chi phí khác lên cao.
Ông Michl nhấn mạnh Ngân hàng Quốc gia Séc (CNB) cần duy trì sự độc lập trước cả hai luồng quan điểm, trong bối cảnh ông mô tả cuộc tranh luận giữa ông Babiš và ông Pavel về tương lai kinh tế đất nước là sự va chạm của những ý tưởng chưa đúng thời điểm.
Kinh tế đang trở thành trọng tâm trong cuộc đấu quyền lực ngày càng gay gắt giữa Tổng thống Pavel, người có quan điểm thân EU, và Thủ tướng Babiš, chính trị gia hoài nghi về EU. Ông Pavel từng đánh bại ông Babiš trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống năm 2023, song ông Babiš đã trở lại nắm quyền vào tháng 12 năm ngoái với tư cách người đứng đầu chính phủ liên minh, sau khi đảng ANO của ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội.
Tháng trước, CNB đã tăng lãi suất chuẩn lần đầu tiên sau bốn năm, thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75%, nhằm ứng phó với tăng trưởng tiền lương và áp lực lạm phát trên diện rộng. Dù lạm phát toàn phần duy trì gần mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương trong hai năm qua, CNB cảnh báo hồi tháng 6 rằng lạm phát lõi, không bao gồm giá năng lượng và thực phẩm biến động mạnh, vẫn neo ở mức cao, ngay dưới 3%, và chưa cho thấy xu hướng giảm rõ rệt.
Trong cuộc phỏng vấn, ông Michl thừa nhận có phần trớ trêu khi hiện nay ông lại bất đồng với ông Babiš về chính sách tiền tệ, dù trước đây từng là cố vấn kinh tế của ông Babiš khi chính trị gia này giữ chức bộ trưởng tài chính.
Về phía Tổng thống Pavel, ông nhiều lần bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương và các thể chế khác, nhưng chưa công khai phản bác ông Babiš liên quan đến lời kêu gọi giảm lãi suất.
Tuy nhiên, theo ông Michl, việc Tổng thống Pavel thúc đẩy đồng euro — một chủ đề gây tranh cãi khác giữa tổng thống và thủ tướng — gần đây không tạo ra được cuộc thảo luận mang tính xây dựng, mà chủ yếu bị chi phối bởi các thông điệp chính trị ồn ào. Trong khi đó, ông Babiš vẫn phản đối việc áp dụng đồng euro.
Ông Pavel lập luận rằng nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của Séc hiện hoạt động chủ yếu trong khu vực đồng euro, nhưng Praha lại không có ảnh hưởng đối với chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Phát biểu tại một hội nghị hồi tháng 6, ông Pavel cho rằng mức độ gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế Séc và khu vực đồng euro là lý do để Praha tham gia vào bàn ra quyết định, thay vì đứng ngoài và phải xử lý hệ quả từ các quyết định đó. Dù tổng thống có thể vận động cho việc gia nhập khu vực đồng euro, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về chính phủ.
Ngoài ra, chính phủ có thể cần sự ủng hộ của quốc hội để ban hành luật chuyển đổi tiền tệ.
Theo quy định của EU, tất cả các nước thành viên, ngoại trừ Đan Mạch, về nguyên tắc đều có nghĩa vụ gia nhập khu vực đồng euro, nhưng không bị ràng buộc bởi một thời hạn cố định. Các quốc gia chưa sử dụng đồng euro phải đáp ứng một loạt điều kiện, bao gồm kiểm soát lạm phát và chi tiêu công, duy trì tỷ giá hối đoái ổn định với đồng tiền chung, đồng thời bảo đảm tính độc lập của ngân hàng trung ương.
Bulgaria đã áp dụng đồng euro từ tháng 1, trong khi Thủ tướng Hungary Péter Magyar cam kết đưa nước này vào khu vực đồng tiền chung trước năm 2030. Tuy nhiên, ông Michl cho rằng việc nhiều nền kinh tế Trung và Đông Âu tiến gần hơn tới đồng euro không nên trở thành sức ép buộc Cộng hòa Séc từ bỏ đồng tiền riêng.
Theo ông, tỷ giá hối đoái linh hoạt vẫn là một lợi thế, trong đó sự lên giá của đồng koruna Séc có thể được xem như một công cụ hỗ trợ kiềm chế lạm phát.
