Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ bị chất vấn về chi phí cuộc chiến với Iran

Ngày 21/7, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã phải đối mặt với nhiều chất vấn tại Quốc hội và các cuộc biểu tình phản đối cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh đảng Cộng hòa thúc đẩy gói ngân sách trị giá 95 tỷ USD nhằm tài trợ cho quân đội và một số ưu tiên của Nhà Trắng.

Phát biểu tại phiên điều trần của Ủy ban Phân bổ ngân sách Thượng viện, ông Hegseth cho biết chi phí cho cuộc chiến đến nay ước tính 37,5 tỷ USD, cao hơn các đánh giá trước đó. Phiên điều trần diễn ra sau khi Lầu Năm Góc thông báo thêm ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng, nâng tổng số quân nhân Mỹ tử vong trong cuộc xung đột lên 17 người, cùng hơn 100 người bị thương kể từ đầu tháng 7. Phát biểu mở đầu của ông Hegseth nhiều lần bị người biểu tình làm gián đoạn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong phiên điều trần của Thượng viện nước này về cuộc chiến tại Iran, tổ chức ngày 21/7.

Cũng theo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, khoản bổ sung ngân sách cho chiến tranh là cấp bách và cần thiết. Theo ông, cùng với đề xuất ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD của Tổng thống Donald Trump, khoản ngân sách này là một khoản đầu tư lớn cho quân đội Mỹ. Ông cảnh báo nếu không có các khoản kinh phí trên, Mỹ sẽ đối mặt với những thiếu hụt nghiêm trọng.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Patty Murray, đại diện hàng đầu của đảng Dân chủ tại ủy ban, cảnh báo nguy cơ Mỹ bị cuốn vào một cuộc chiến kéo dài. Bà cho rằng cuộc chiến đang leo thang ngoài tầm kiểm soát, đồng thời nhắc lại việc Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận đang ở rất gần và chiến tranh sẽ sớm kết thúc, trong khi Nhà Trắng hiện đề nghị bổ sung thêm 70 tỷ USD và yêu cầu Quốc hội tin tưởng rằng tình hình sẽ được kiểm soát.

Cùng tham dự phiên điều trần có Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, và Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins. Gói ngân sách được đề xuất gồm 60 tỷ USD cho hoạt động quân sự, 12 tỷ USD cho các nhu cầu an ninh quốc gia khác, 10 tỷ USD viện trợ nông nghiệp và 10 tỷ USD cho việc thay đổi luật bầu cử.

Trước phiên điều trần, Nhà Trắng ra tuyên bố kêu gọi ủng hộ nghị quyết ngân sách ngay lập tức và không sửa đổi.

Khoản ngân sách cho chiến tranh chiếm phần lớn trong đề xuất mới của đảng Cộng hòa. Đây được xem là gói ưu tiên cuối cùng mà đảng này kỳ vọng thông qua trước khi các nghị sĩ tạm nghỉ để vận động cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Gói ngân sách cũng nhằm hỗ trợ nông dân bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế quan của ông Trump và chi trả cho việc thay đổi luật bầu cử, song chưa đi kèm biện pháp bù đắp ngân sách.

Theo kết quả thăm dò của AP-NORC, đa số người Mỹ không tán thành cách Tổng thống Donald Trump xử lý vấn đề Iran. Giá xăng dầu tăng mạnh trong bối cảnh Iran tìm cách kiểm soát hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, trong khi kho đạn dược của Mỹ bị tiêu hao do các cuộc tấn công tên lửa. Diễn biến này trái với cam kết tranh cử của ông Trump cho nhiệm kỳ thứ hai về việc không lôi kéo Mỹ vào các cuộc xung đột quân sự kéo dài.

Tuy nhiên, ông Trump chưa cho thấy dấu hiệu từ bỏ cuộc chiến. Đảng Cộng hòa phần lớn tránh đối đầu với chiến lược của Tổng thống hoặc sử dụng quyền kiểm soát ngân sách và quyền lực chiến tranh của Quốc hội để chấm dứt xung đột.

Tại cuộc họp báo hằng tuần ngày 21/7, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết Tổng thống và Bộ Quốc phòng đang nỗ lực xử lý vấn đề này.

Tại phiên điều trần, ông Hegseth không chỉ bị chất vấn về cuộc chiến mà còn về năng lực lãnh đạo tại Bộ Quốc phòng.

Thượng nghị sĩ Susan Collins, Chủ tịch ủy ban thuộc đảng Cộng hòa, cho rằng việc Lầu Năm Góc ngăn chặn hoặc từ chối thăng chức cho nhiều sĩ quan, đặc biệt là phụ nữ và người thiểu số, là vấn đề đáng lo ngại.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen của bang New Hampshire đặt câu hỏi vì sao ông Hegseth tiếp tục đề nghị bổ sung ngân sách trong khi Bộ Quốc phòng vẫn chưa chi khoảng một nửa trong số 150 tỷ USD mà đảng Cộng hòa đã cấp cho Lầu Năm Góc trong dự luật ngân sách lớn năm ngoái. Bà Shaheen cũng chất vấn lý do người dân Mỹ phải gánh chi phí cho một cuộc chiến mà họ không ủng hộ.

Khi ông Hegseth bắt đầu nói về chiến lược quân sự của Tổng thống Trump, bà Shaheen đã ngắt lời. Sau đó, ông Hegseth giải thích phần ngân sách còn lại của gói năm ngoái sẽ được chi vào tháng 9.

Trước câu hỏi của Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Rounds về việc liệu yêu cầu tài trợ lần này có đủ để hoàn thành mục tiêu hay không, Tướng Caine từ chối đưa ra câu trả lời khẳng định. Ông cho biết không thể trả lời về chi phí vì diễn biến còn phụ thuộc vào hành động của đối phương.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Kennedy của bang Louisiana đề nghị làm rõ tình hình tại eo biển Hormuz, trong đó có khả năng Iran áp phí đối với tuyến hàng hải vốn có vai trò quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.

Tướng Caine cho rằng đây là giả định và ông không nắm được câu trả lời. Tuy nhiên, ông Kennedy nhấn mạnh các thượng nghị sĩ cần những câu trả lời thẳng thắn.

Căng thẳng gia tăng vào cuối phiên điều trần kéo dài hơn ba giờ.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Kirsten Gillibrand của bang New York cho rằng các tuyên bố của ông Hegseth về cuộc chiến thiếu cơ sở thuyết phục. Bà yêu cầu làm rõ liệu Mỹ đã triệt tiêu hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran hay chưa. Ông Hegseth đáp lại rằng phía ông đang tập trung vào mục tiêu, đồng thời cho rằng bà Gillibrand đang biến vấn đề thành động thái chính trị.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff của bang Georgia chất vấn các đánh giá trước đây của ông Hegseth về cuộc chiến, trong đó có tuyên bố liên quan việc Iran đầu hàng.

Khi Thượng nghị sĩ Dân chủ Gary Peters của bang Michigan cho rằng chiến lược chiến tranh của chính quyền là thất bại hoàn toàn, ông Hegseth phản ứng gay gắt. Ông cho rằng việc gọi chiến dịch này là vũng lầy và thất bại là điều đáng xấu hổ. Ông Peters đáp lại rằng chính vị bộ trưởng mới là người thất bại. Theo ông Peters, thất bại không thuộc về quân đội Mỹ mà thuộc về các nhà lãnh đạo; chính quyền không có chiến lược cũng như kế hoạch dài hạn để giành thắng lợi trong cuộc chiến.

Đáp lại, ông Hegseth cáo buộc đảng Dân chủ mắc “hội chứng rối loạn do Trump” và sẽ không cấp khoản ngân sách mà ông cho là cần thiết. Ông Peters giữ nguyên quan điểm, cho rằng vấn đề không nằm ở tiền bạc mà ở năng lực lãnh đạo.

Trong tuần này, Thượng viện dự kiến xem xét một nghị quyết khác về quyền lực chiến tranh, sau gần chục lần bỏ phiếu nhằm tìm cách ngăn chặn cuộc xung đột. Đề xuất ngân sách của đảng Cộng hòa dự kiến được thông qua theo thủ tục hòa giải, cho phép phe đa số tự phê chuẩn kế hoạch bất chấp sự phản đối của phe Dân chủ thiểu số.

Đây là quy trình tương tự việc đảng Cộng hòa từng sử dụng để thông qua dự luật cắt giảm thuế quy mô lớn của ông Trump vào mùa hè năm ngoái, cũng như ngân sách an ninh nội địa hồi đầu năm nay.

Đề xuất này dự kiến được đưa ra bỏ phiếu tại Hạ viện trong tuần này, qua đó khởi động quy trình bằng việc chỉ đạo các ủy ban liên quan bắt đầu soạn thảo luật. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson chỉ có thể chấp nhận một số ít ý kiến bất đồng trong bối cảnh thế đa số mong manh, trong khi một số nghị sĩ bảo thủ muốn bù đắp khoản tài trợ bằng cách cắt giảm chi tiêu ở các lĩnh vực khác.

Các thượng nghị sĩ Cộng hòa đến nay đã chỉ trích kế hoạch ngân sách của Hạ viện, song vẫn chờ xem liệu ông Johnson có thể khởi động quy trình này hay không.