Nga và Ukraine đạt thỏa thuận ngừng bắn nhằm vào các cơ sở năng lượng

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/10 thông báo Nga và Ukraine đã đạt thỏa thuận ngừng bắn nhằm vào các cơ sở năng lượng, có hiệu lực ngay lập tức. Tuy nhiên, phía Ukraine cho biết vẫn chờ Mỹ cung cấp các chi tiết cụ thể, trong khi Moskva chưa đưa ra phản hồi.

Trong thông báo trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết hai bên đã nhất trí thiết lập thỏa thuận ngừng bắn năng lượng và kêu gọi Nga, Ukraine tuân thủ cam kết. Nhà lãnh đạo Mỹ không công bố thêm nội dung của thỏa thuận.

Thông cáo của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social về lệnh ngừng bắn năng lượng giữa Nga và Ukraine

Diễn biến nêu trên tiếp nối một loạt bất đồng công khai giữa Washington và Kyiv. Trước đó, vào giữa tháng 9, ông Trump từng tuyên bố đạt được một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng tại Ukraine, song cả Nga và Ukraine đều không xác nhận việc hai bên đã nhất trí.

Ngày 9/10, theo nội dung được ông Trump công bố, Nga sẽ lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới, tương đương khoảng 2,25 triệu thùng nhiên liệu. Trong khi đó, Mỹ xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày.

Ngày 10/10, ông Zelensky phản đối thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Nga, cho rằng động thái này có thể khuyến khích Moskva tiếp tục tiến công Ukraine và làm gia tăng thương vong.

Một số nghị sĩ Mỹ cũng chỉ trích thỏa thuận. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, đại diện bang Bắc Carolina, nhận định thỏa thuận có thể vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm cho người dân Mỹ.

Cũng trong ngày 10/10, ông Trump cảnh báo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cần chấm dứt các cuộc tiến công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời cho rằng người dân Ukraine nên lựa chọn lãnh đạo mới thông qua bầu cử. Theo ông Trump, nhà lãnh đạo Ukraine đã bỏ lỡ một số cơ hội đạt thỏa thuận với Moskva.

Đáp lại, ông Zelensky cho rằng quyền lựa chọn lãnh đạo thuộc về người dân Ukraine, nhưng giao tranh phải chấm dứt trước khi tiến hành bầu cử. Luật pháp Ukraine không cho phép tổ chức bầu cử trong thời gian áp dụng thiết quân luật nhằm bảo đảm an ninh.

Tổng thống Ukraine cho biết sẽ kêu gọi tổ chức bầu cử nếu Tổng thống Putin chấp thuận một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trong 60 ngày. Ông đồng thời bác bỏ nhận định cho rằng Ukraine phải chịu trách nhiệm về tình trạng giá năng lượng tăng, nhấn mạnh xung đột tại Trung Đông là yếu tố tác động lớn hơn.

Tại Kyiv, một số người dân bày tỏ không đồng tình với đề xuất của ông Trump về việc Ukraine tìm một nhà lãnh đạo mới sẵn sàng thỏa thuận với Tổng thống Putin. Bà Sabina, 40 tuổi, giáo viên tiểu học, cho rằng không một bên nào có quyền áp đặt lựa chọn đối với Ukraine, nhất là khi nước này không thể tổ chức bầu cử trong thời chiến; bà coi những phát biểu của Tổng thống Mỹ là sự phản bội từ phía các đối tác.

Trước tuyên bố của ông Trump ngày 11/10 vài giờ, Tổng thống Zelensky phản đối đề nghị của Mỹ về việc Ukraine đơn phương dừng tiến công các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông tái khẳng định Kyiv chỉ sẵn sàng thực hiện bước đi này nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin đình chỉ các cuộc tiến công nhằm vào hạ tầng điện của Ukraine.

Một nguồn thạo tin cho biết, trong quá trình gây sức ép để Kyiv chấm dứt tiến công các cơ sở năng lượng của Nga, Mỹ đã cảnh báo có thể ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine và dừng hoạt động mua sắm vũ khí theo cơ chế Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL). Báo Financial Times trước đó đã đưa tin về những cảnh báo này.

Nguồn tin cũng cho biết ông Zelensky đang trao đổi với các nhà lãnh đạo châu Âu nhằm hạ nhiệt căng thẳng với Tổng thống Mỹ. Nhà Trắng chưa phản hồi đề nghị bình luận về thông tin này.

Sau khi ông Trump công bố thỏa thuận, Tổng thống Zelensky cho biết đã trao đổi với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte, Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb. Theo ông Zelensky, Ukraine ủng hộ ngừng bắn, song điều quan trọng là Nga cũng phải thực hiện; Kyiv đang chờ thông tin chi tiết từ Washington.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (trái) đã trao đổi với một số nhà lãnh đạo cấp cao Âu-Mỹ - trong đó có Tổng thư ký NATO Mark Rutte (phải) - về tình hình sau động thái của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump

Trong thông điệp video tối cùng ngày, ông Zelensky cho biết các lực lượng Nga vẫn tiến hành những cuộc tiến công đường không nhằm vào hạ tầng năng lượng Ukraine, trong đó có nhà máy nhiệt điện kết hợp tại Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của nước này. Một quan chức Ukraine xác nhận vụ tiến công xảy ra sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ.

Giới chức Ukraine cũng thông báo các cuộc tiến công mới trong ngày 11/10 làm ba người thiệt mạng bên ngoài một cửa hàng tạp hóa ở Kharkiv và ba người khác tại thành phố Ivano-Frankivsk ở miền tây nước này.

Cùng ngày, Moldova, quốc gia giáp biên giới phía tây Ukraine, thông báo phát hiện một vật thể mà giới chức nước này cho là thiết bị bay không người lái của Nga xâm nhập không phận và rơi xuống khu vực cách thủ đô Chișinău khoảng 35 km.

Các tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh giá dầu diesel toàn cầu tăng mạnh sau khi xung đột tại Iran bùng phát vào tháng 2. Diễn biến này trở thành sức ép chính trị đối với đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng tới, khi đảng Dân chủ có khả năng lớn giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội.