Big Four bị cảnh báo về rủi ro thuê ngoài kiểm toán xuyên biên giới

Cơ quan quản lý kế toán của Anh bày tỏ lo ngại về việc bốn công ty kiểm toán lớn nhất thế giới, thường được gọi là Big Four, ngày càng tận dụng mạng lưới toàn cầu để thực hiện các phần việc kiểm toán tại Anh, trong đó có cả những nhiệm vụ phức tạp đòi hỏi phán đoán chuyên môn.

Hội đồng Báo cáo Tài chính Anh (Financial Reporting Council - FRC) cho biết các công ty kế toán đang gia tăng việc tích hợp các nhóm nhân sự ở nước ngoài vào hoạt động kiểm toán tại Anh theo mô hình “nhóm mở rộng”. Theo FRC, mô hình này không chỉ dừng ở các công việc kiểm tra thường lệ hoặc hành chính như trước đây, mà còn bao gồm cả những phần việc cần đến “phán đoán chuyên môn”. Diễn biến này khiến cơ quan quản lý đặt vấn đề về khả năng kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro trong các cuộc kiểm toán xuyên biên giới.

Bốn ông lớn kiểm toán thế giới đang nằm trong tầm ngắm của cơ quan quản lý kế toán Anh do các hoạt động tuyển dụng nằm ngoài thị trường hoạt động

Deloitte, EY, KPMG và PwC đã xây dựng các trung tâm hỗ trợ và thuê ngoài quy mô lớn trong hơn một thập kỷ qua, đặc biệt tại Ấn Độ, nhằm giảm chi phí, tiếp cận nguồn nhân lực có kỹ năng và duy trì khả năng hỗ trợ gần như liên tục 24/7.

Không chỉ Big Four, mô hình này cũng đang được các công ty kiểm toán tầm trung áp dụng trong bối cảnh thị trường lao động thiếu hụt kế toán viên được đào tạo bài bản.

Báo cáo minh bạch mới nhất của KPMG Anh cho thấy khoảng một phần tư nhân sự trong bộ phận kiểm toán của công ty này hiện làm việc ở nước ngoài.

Hai kiểm toán viên tại các công ty thuộc Big Four nói với Financial Times rằng họ cảm thấy mức độ phụ thuộc vào các nhóm làm việc ở nước ngoài đang tăng lên, đồng thời bày tỏ lo ngại về chất lượng công việc mà các nhóm này có thể đảm nhiệm.

FRC cảnh báo các công ty cần “chuẩn bị cho tương lai” trước những rủi ro phát sinh từ việc thuê ngoài, đồng thời cho biết trong năm tới sẽ giám sát cách các công ty lớn nhất quản lý mô hình “nhóm mở rộng”.

Trong báo cáo chất lượng thường niên công bố ngày 22.7, cơ quan quản lý cũng nêu lo ngại về khả năng kiểm soát hoạt động tại các đơn vị khác trong mạng lưới quốc tế của các công ty kế toán Anh. Phần lớn các công ty kế toán vận hành theo mô hình mạng lưới các pháp nhân quốc gia, do các đối tác cấp cao tại từng nước sở hữu và quản lý riêng, dưới sự giám sát của một cơ quan điều hành toàn cầu.

Theo báo cáo của FRC, chi nhánh PwC tại Anh đã phát hiện một “số ít” trường hợp các công ty thành viên ở nước ngoài thực hiện dịch vụ ngoài kiểm toán cho khách hàng kiểm toán mà chưa có phê duyệt phù hợp từ phía Anh. PwC đang tiến hành rà soát nội bộ chi tiết để kiểm tra thêm các vi phạm tiềm tàng.

Quy định tại Anh giới hạn nghiêm ngặt việc các công ty kế toán cung cấp dịch vụ ngoài kiểm toán cho khách hàng kiểm toán, theo đó phí cho các dịch vụ như tư vấn hoặc tư vấn thuế không được vượt quá 70% phí kiểm toán. FRC cho biết sẽ ưu tiên kiểm tra các thỏa thuận của PwC liên quan đến việc phê duyệt dịch vụ ngoài kiểm toán do các công ty thành viên trong mạng lưới thực hiện, thông qua các cuộc đối thoại giám sát “có mục tiêu”. PwC cũng cho biết sẽ nâng vấn đề này lên mức “ưu tiên cao hơn”.

Một nguồn tin thân cận với kế hoạch của PwC nói với Financial Times rằng công ty đang đầu tư mạnh vào việc cải thiện “hệ thống giám sát” trên toàn bộ mạng lưới các công ty thành viên, nhằm xác định rủi ro nhanh hơn trong khuôn khổ quá trình tái cấu trúc quốc tế rộng lớn hơn.

Trước đó, các cơ quan quản lý tại Mỹ từng áp đặt biện pháp trừng phạt đối với một số công ty kế toán, trong đó có KPMG, do những thiếu sót trong việc giám sát mạng lưới một cách phù hợp.

Bên cạnh vấn đề thuê ngoài và giám sát mạng lưới, báo cáo công bố hôm thứ Tư của FRC cũng cho thấy khoảng cách về chất lượng kiểm toán giữa các công ty lớn nhất và nhóm công ty tầm trung vẫn còn đáng kể.

“Đối với các công ty ngoài nhóm lớn nhất, bao gồm cả những đơn vị mới gia nhập thị trường, sự tiến bộ là rõ ràng nhưng không đồng đều”, cơ quan giám sát nhận định.

Tại BDO, một công ty kiểm toán tầm trung, chỉ 50% số cuộc kiểm toán được FRC kiểm tra được đánh giá tích cực. Trong ba năm qua, cơ quan giám sát đã nhiều lần chỉ trích mạnh mẽ chất lượng kiểm toán của công ty này.

Năm nay, FRC cho rằng chất lượng kiểm toán của BDO “chưa được cải thiện đến mức mong đợi” và mức độ các phát hiện lặp lại vẫn “không thể chấp nhận được”. Trong khi đó, đối với các công ty thuộc Big Four, FRC đưa ra đánh giá tích cực cho ít nhất 89% số cuộc kiểm toán được cơ quan này kiểm tra trong năm nay.

Đối với nhóm ngoài Big Four, gồm BDO và Forvis Mazars — hai công ty cùng với Big Four tạo thành sáu hãng kiểm toán hàng đầu tại Anh đối với các doanh nghiệp niêm yết lớn và tổ chức tài chính — chỉ 46% số cuộc kiểm toán được đánh giá là “tốt” hoặc “cần cải thiện ở mức độ hạn chế”.