Thanh tra chỉ ra bất cập quản lý tài chính tại 8 trường thuộc ĐHQG Hà Nội

Hơn 1.783 tỷ đồng doanh thu tại 8 trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG Hà Nội) đang được yêu cầu rà soát để xác định nghĩa vụ thuế. Kết luận thanh tra cho thấy những tồn tại trong việc kê khai, nộp thuế đối với một số khoản thu đào tạo và thu khác, đồng thời đặt ra yêu cầu siết chặt quản lý tài chính tại các đơn vị thực hiện cơ chế tự chủ.

Theo kết luận thanh tra trách nhiệm của ĐHQG Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra tình trạng chậm thực hiện kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT) tại 8 trường trực thuộc.

Một góc khu giảng đường tại cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội. Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều tồn tại trong quản lý tài chính, kê khai thuế và sử dụng tài sản công tại các đơn vị trực thuộc - Ảnh: Đại học Quốc gia Hà Nội.

Doanh thu tạm tính lớn nhất thuộc Trường Đại học Công nghệ

Theo bảng thống kê doanh thu đào tạo và thu khác, tính đến ngày 31/12/2024, tổng doanh thu tạm tính liên quan đến các khoản cần rà soát nghĩa vụ thuế là 1.783.735,32 triệu đồng, tương đương hơn 1.783 tỷ đồng.

Trong số 8 đơn vị được kiểm tra, Trường Đại học Công nghệ có doanh thu lớn nhất với 482.665,03 triệu đồng. Tiếp theo là Trường Đại học Ngoại ngữ với 392.117,11 triệu đồng; Trường Đại học Kinh tế với 345.864,08 triệu đồng và Trường Quốc tế với 311.518 triệu đồng.

Bốn đơn vị còn lại gồm Trường Quản trị và Kinh doanh với 86.842,31 triệu đồng; Trường Đại học Giáo dục 85.921,68 triệu đồng; Trường Đại học Y Dược 64.336,74 triệu đồng và Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật 14.470,37 triệu đồng.

Đáng chú ý, tại Trường Đại học Kinh tế, trong tổng doanh thu tạm tính 345.864,08 triệu đồng có 333.541,72 triệu đồng từ nguồn thu đào tạo và 12.322,36 triệu đồng từ hoạt động dịch vụ khác. Kết luận thanh tra nêu khoản thu dịch vụ khác chưa thực hiện kê khai, nộp thuế TNDN.

Tại Trường Đại học Ngoại ngữ, nguồn thu đào tạo chiếm 391.763,95 triệu đồng trong tổng doanh thu 392.117,11 triệu đồng. Ngoài ra, trường có khoản thu thanh lý tài sản 353,16 triệu đồng chưa thực hiện kê khai, nộp thuế TNDN và thuế GTGT.

Đối với các trường còn lại, kết luận thanh tra ghi nhận các khoản thu đào tạo chưa thực hiện kê khai, nộp thuế TNDN. Thanh tra Chính phủ yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát, phối hợp với cơ quan thuế để xử lý theo quy định.

Cơ quan Thuế phải xác định cụ thể số thuế và tiền chậm nộp

Điểm cần phân biệt là 1.783,735 tỷ đồng không phải số tiền thuế bị xác định phải truy thu. Đây là tổng doanh thu tạm tính liên quan đến các khoản cần tiếp tục rà soát, đối chiếu nghĩa vụ thuế.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Cơ quan Thuế chủ trì đối chiếu từng khoản doanh thu, học phí và thu dịch vụ. Trên cơ sở đó, Cơ quan Thuế xác định khoản thu nào thuộc diện chịu thuế, kỳ tính thuế, số thuế phải nộp, tiền chậm nộp và hành vi vi phạm nếu có; đồng thời tổ chức thu đúng, thu đủ theo quy định.

Việc xác định nghĩa vụ thuế cần căn cứ vào tính chất từng khoản thu và quy định pháp luật áp dụng, thay vì mặc nhiên coi toàn bộ doanh thu được thống kê là khoản phải chịu thuế hoặc là số tiền ngân sách bị thất thu.

Đây là khâu quan trọng để làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, bảo đảm việc xử lý có căn cứ và tránh nhầm lẫn giữa doanh thu phát sinh với nghĩa vụ thuế thực tế.

Thiếu gần 95 tỷ đồng trích lập quỹ học bổng

Ngoài nghĩa vụ thuế, kết luận thanh tra còn chỉ ra những tồn tại đáng chú ý trong quản lý tài chính, đào tạo và sử dụng tài sản công tại ĐHQG Hà Nội.

Trong giai đoạn 2021-2024, cả 8 trường được kiểm tra chưa trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được để hình thành quỹ học bổng khuyến khích học tập.

Tổng số tiền phải trích lập là 332.272,87 triệu đồng, nhưng số thực tế đã trích lập mới đạt 237.902,62 triệu đồng, tương đương 5,73%. Như vậy, số tiền còn thiếu khoảng 94,37 tỷ đồng, tương ứng mức thiếu 2,27 điểm phần trăm so với tỷ lệ phải trích lập.

Thanh tra cũng phát hiện một số trường sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho những nội dung thuộc quỹ khác. Việc quản lý, hạch toán và sử dụng nguồn kinh phí trích chuyển tại một số đơn vị còn tồn tại, hạn chế.

Trong lĩnh vực đào tạo, Cơ quan Thanh tra ghi nhận tình trạng thu học phí đối với một số chương trình chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật nhưng áp dụng mức thu chưa đúng quy định; tuyển sinh vượt chỉ tiêu và mở ngành đào tạo khi chưa bảo đảm điều kiện.

Đối với tài sản công, một số đơn vị thực hiện cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Những tồn tại này cho thấy yêu cầu tự chủ đại học cần đi cùng trách nhiệm giải trình và kỷ luật tài chính. Khi các trường được trao quyền chủ động trong hoạt động đào tạo, khai thác nguồn thu và sử dụng nguồn lực, việc tuân thủ quy định về thuế, ngân sách, học bổng và tài sản công càng phải được bảo đảm.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu ĐHQG Hà Nội và các đơn vị liên quan rà soát, xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; xử lý vi phạm theo thẩm quyền và quy định pháp luật.

Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm hoặc gây thiệt hại tiền, tài sản nhà nước, các đơn vị phải kịp thời chuyển hồ sơ đến Cơ quan Điều tra có thẩm quyền.