Ngân hàng Nhà nước yêu cầu ngân hàng giảm lãi suất, không đua tăng huy động

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang yêu cầu các tổ chức tín dụng đồng thời giảm mặt bằng lãi suất và củng cố an toàn hoạt động trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Chỉ đạo mới không chỉ đặt ra yêu cầu giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp, mà còn siết trách nhiệm của ngân hàng trong cạnh tranh huy động, cấp tín dụng và quản trị rủi ro.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát đi yêu cầu điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động; giảm lãi suất cho vay khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Đáng chú ý, tại văn bản số 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026, NHNN yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời tập trung giảm 1,5–2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Giảm lãi suất đi cùng yêu cầu ổn định thị trường tiền tệ

NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm mặt bằng lãi suất. Các ngân hàng không được chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn an ninh tài chính – tiền tệ.

Tại cuộc họp với lãnh đạo 46 ngân hàng thương mại ngày 19/10, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, tính đến cuối tuần trước, huy động vốn tăng 11,22%, trong khi tín dụng tăng 11,44%. Diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng khi dòng tín dụng được đẩy mạnh để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.

Chênh lệch giữa tốc độ tăng huy động và tăng tín dụng đặt ra yêu cầu quản lý chặt nguồn vốn. NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng duy trì sự cân đối giữa huy động và cho vay, đa dạng hóa kênh huy động, kiểm soát rủi ro thanh khoản và hạn chế mất cân đối kỳ hạn, nhất là việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.

Như vậy, giảm lãi suất không đồng nghĩa với việc mở rộng cho vay bằng mọi giá. Các ngân hàng vẫn phải bảo đảm khả năng thanh khoản, tuân thủ các tỷ lệ an toàn và kiểm soát chất lượng tài sản.

Doanh nghiệp được kỳ vọng giảm chi phí vay vốn

Cùng với yêu cầu hạ lãi suất huy động, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay khách hàng, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên với mức giảm từ 1,5–2 điểm phần trăm/năm.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, cuối tuần qua, NHNN đã ban hành Công văn số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng tới toàn hệ thống cho thấy quyết tâm tăng trưởng hai chữ số và vấn đề an ninh tiền tệ, an toàn hệ thống của các tổ chức tín dụng được đặt lên hàng đầu.

Nguồn vốn tín dụng cũng được định hướng vào các ngành, lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và đào tạo, công nghiệp văn hóa. Với các dự án quy mô lớn, NHNN yêu cầu tăng cường cho vay hợp vốn giữa các ngân hàng để đáp ứng nhu cầu tài chính.

Cũng tại cuộc họp triển khai chỉ đạo ngày 19/10, các ngân hàng thương mại thống nhất thực hiện các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất và chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, người dân. Báo Điện tử Chính phủ cho biết, Agribank triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay tới 2%/năm, tập trung vào lĩnh vực ưu tiên và khách hàng sản xuất, kinh doanh. Vietcombank cam kết giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm; BIDV cho biết đã triển khai chương trình tín dụng ưu đãi với lãi suất cho vay từ 6%/năm đối với các khoản vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam thuộc chương trình và đáp ứng điều kiện áp dụng.

Các mức lãi suất trên thuộc những chương trình, đối tượng và điều kiện cụ thể của từng ngân hàng, không đồng nghĩa mọi khách hàng đều được áp dụng cùng một mức giảm. Doanh nghiệp cần làm việc trực tiếp với ngân hàng để xác định điều kiện vay, kỳ hạn, tài sản bảo đảm và mức lãi suất thực tế.

Không hạ chuẩn tín dụng để chạy theo quy mô

Bên cạnh điều hành lãi suất, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường thẩm định, kiểm tra và kiểm soát mục đích sử dụng vốn vay. Ngân hàng phải tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô cho vay.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và nhóm khách hàng liên quan. Những dấu hiệu cần được rà soát bao gồm có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu tài sản bảo đảm, cùng tập trung vốn vào một dự án hoặc có chung nguồn trả nợ.

Đối với tài sản bảo đảm, các ngân hàng phải định giá sát giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật giá trị và xác định tỷ lệ cho vay phù hợp với mức độ rủi ro, đặc điểm cũng như khả năng thanh khoản của tài sản. Việc thẩm định lại làm tăng giá trị tài sản bảo đảm cũng cần được kiểm soát chặt chẽ.

NHNN đồng thời yêu cầu theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ và những khoản nợ tiềm ẩn rủi ro. Các tổ chức tín dụng phải phân loại nợ, trích lập dự phòng đầy đủ, kịp thời, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro.

Ngân hàng vi phạm có thể bị xem xét giảm chỉ tiêu tín dụng

Một điểm đáng chú ý trong văn bản số 9608/NHNN-CSTT là các biện pháp xử lý đối với tổ chức tín dụng không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất.

Từ nay đến cuối năm 2026, đối với ngân hàng không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, NHNN có thể xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu áp dụng một hay một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định. Việc áp dụng biện pháp cụ thể phụ thuộc vào tính chất, mức độ rủi ro và được thực hiện theo quy định.

Chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, tổng giám đốc, trưởng ban kiểm soát cùng các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát, giám sát và tuân thủ tại các tổ chức tín dụng phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện chỉ đạo, cũng như an toàn và hiệu quả hoạt động của tổ chức mình.

Yêu cầu lần này cho thấy điều hành lãi suất đang được gắn chặt với kỷ luật thị trường và quản trị rủi ro. Với doanh nghiệp, việc giảm lãi suất cho vay có thể mở thêm dư địa giảm chi phí tài chính; với ngân hàng, nhiệm vụ đặt ra là tìm cách tiết giảm chi phí và nâng hiệu quả hoạt động mà vẫn duy trì nguồn vốn ổn định, chất lượng tín dụng và khả năng chống chịu trước biến động.