Thông tư mới gỡ vướng phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu từ ngày 15/9

Hoạt động phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu sẽ có nhiều thay đổi từ giữa tháng 9 tới khi Bộ Tài chính chính thức áp dụng Thông tư số 85/2026/TT-BTC. Điểm đáng chú ý là nhiều thủ tục được cắt giảm, quy trình xử lý được chuẩn hóa và việc ứng dụng công nghệ thông tin được đẩy mạnh nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC, ban hành ngày 30/6/2026 và có hiệu lực từ 15/9/2026, thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC. Văn bản quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; đồng thời xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Theo quy định của hiệp hội vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), thì các loại hàng hóa khi được vận chuyển qua đường hàng không sẽ cần phải được phân loại, nhân diện để có cách thức phục vụ khác nhau. Trong ảnh: Sắp xếp và đóng gói hàng hóa xuất nhập khẩu đường hàng không.

Đối tượng áp dụng gồm người khai hải quan, Cơ quan Hải quan, công chức Hải quan cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là Thông tư mới không còn quy định việc sử dụng kết quả phân tích để kiểm tra chất lượng và kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, qua đó tập trung hoàn toàn vào công tác phân loại và phân tích phục vụ phân loại hàng hóa.

Để xử lý những mặt hàng mới hoặc có đặc tính kỹ thuật phức tạp chưa được mô tả đầy đủ trong Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, Thông tư bổ sung căn cứ pháp lý cho phép sử dụng các tiêu chí, tiêu chuẩn và quy chuẩn do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành để xác định tên gọi, mô tả và mã số hàng hóa.

Thông tư cũng điều chỉnh quy định về áp dụng văn bản hướng dẫn phân loại theo hướng chỉ sử dụng các văn bản sửa đổi, hướng dẫn do Cục trưởng Cục Hải quan ban hành, nhằm bảo đảm thống nhất trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, Bộ Tài chính đặt trọng tâm vào chuyển đổi số, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa Cơ quan Hải quan, cơ quan quản lý chuyên ngành và người khai hải quan. Việc chuẩn hóa dữ liệu, giảm hồ sơ giấy được kỳ vọng sẽ phục vụ thông quan tập trung và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Công tác kiểm tra sau thông quan ngày càng được chú trọng.

Thông tư cũng sửa đổi nhiều quy định liên quan đến máy liên hợp, tổ hợp máy, máy móc và thiết bị nhập khẩu.

Theo đó, máy liên hợp hoặc tổ hợp máy thuộc các Chương 84, 85 và 90 nhập khẩu trong cùng một chuyến hàng sẽ không phải đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi, giúp giảm thủ tục trong những trường hợp không cần theo dõi theo từng lần nhập khẩu.

Đối với máy liên hợp, tổ hợp máy hoặc thiết bị nhập khẩu ở dạng chưa lắp ráp hoặc tháo rời, người khai hải quan chỉ cần đăng ký Danh mục trước thời điểm đăng ký tờ khai hải quan của lô hàng đầu tiên, thay vì phải hoàn tất trước khi nhập khẩu lần đầu như quy định trước đây.

Thông tư cũng quy định rõ thời hạn cơ quan Hải quan xử lý hồ sơ sau khi tiếp nhận Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi, góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong giải quyết thủ tục hành chính.

Đối với các Danh mục chưa nhập khẩu hết theo thời hạn đã đăng ký, Cơ quan Hải quan sẽ phân loại, đánh giá rủi ro để thực hiện kiểm tra sau thông quan, tập trung vào những trường hợp có dấu hiệu rủi ro thay vì kiểm tra dàn trải.

Quy trình lấy mẫu phục vụ phân tích cũng được đơn giản hóa. Trường hợp người khai hải quan vắng mặt, việc lấy mẫu chỉ cần có sự chứng kiến của một trong các bên gồm doanh nghiệp kinh doanh cảng, cơ quan nhà nước tại khu vực hoặc đại diện doanh nghiệp vận tải. Quy định mới giúp hạn chế tình trạng chậm lấy mẫu do thiếu thành phần tham gia.

Để bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp, Thông tư bổ sung quy định lưu mẫu hàng hóa trong thời hạn 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại hoặc kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật nếu người khai hải quan không đồng ý với kết quả. Mẫu sẽ tiếp tục được lưu giữ cho đến khi có quyết định giải quyết khiếu nại.

Ngoài ra, Thông tư bỏ quy định về Thông báo kết quả phân tích kèm mã số hàng hóa, đồng thời giao Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại và kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật.

Đối với những mặt hàng có tính chất phức tạp, phải xin ý kiến bộ, ngành quản lý chuyên ngành, Ủy ban Hệ thống hài hòa, Danh mục Thuế quan Hài hòa ASEAN (AHTN) hoặc cần xác minh tại cơ sở sản xuất, Thông tư bổ sung quy định riêng về thời hạn ban hành kết quả phân loại để các bên chủ động theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ.

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC nhằm khắc phục những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định trước đây, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, thông quan tập trung và quản lý rủi ro. Các quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho người khai hải quan, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.