Gỡ vướng thuế, hải quan từ kiến nghị thực tế của doanh nghiệp Hàn Quốc

Minh bạch chính sách, thống nhất cách áp dụng và xử lý kiến nghị đúng hạn là những yêu cầu có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư, sản xuất và kinh doanh tại Việt Nam. Đây cũng là trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị giữa Bộ Tài chính và doanh nghiệp Hàn Quốc về chính sách thuế, hải quan năm 2026, tổ chức ngày 21/10 tại Hà Nội.

Hội nghị do Bộ Tài chính phối hợp với Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Hàn Quốc (KOTRA) và Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM) tổ chức. Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn và Đại sứ Hàn Quốc Lee Mi Yon đồng chủ trì, với sự tham dự của hơn 100 doanh nghiệp Hàn Quốc đang đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Đối thoại phải đi đến xử lý vướng mắc

Một điểm đáng chú ý trong hoạt động đối thoại năm nay là việc Bộ Tài chính mở rộng các kênh trao đổi trước hội nghị. Ngày 23/7, cơ quan này phối hợp với Đại sứ quán Hàn Quốc tổ chức chương trình hỏi đáp trực tuyến về chính sách thuế, hải quan dành cho doanh nghiệp Hàn Quốc trên Trang thông tin điện tử của Cục Thuế.

Hội nghị giữa Bộ Tài chính và doanh nghiệp Hàn Quốc về chính sách thuế, hải quan năm 2026, với chủ đề “Chính sách thuế-hải quan: Cải cách thể chế, kiến tạo môi trường phát triển” - Ảnh: Minh Phuong - https://nhandan.vn

Chương trình thu hút gần 40.000 lượt truy cập, tiếp nhận và xử lý hơn 100 câu hỏi trọng tâm. Hình thức này giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin chính sách thuận tiện hơn, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý nhận diện những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.

Việc duy trì đối thoại thường niên, kết hợp với các kênh hỏi đáp trực tuyến, cho thấy nỗ lực chuyển từ cách thức phổ biến quy định đơn thuần sang trao đổi hai chiều với doanh nghiệp. Tuy nhiên, giá trị thực tế của cơ chế này còn phụ thuộc vào khả năng chuyển các phản ánh thành hướng dẫn cụ thể, giải pháp xử lý và cách áp dụng thống nhất giữa các đơn vị thực thi.

Với doanh nghiệp, một câu trả lời rõ căn cứ pháp lý, phạm vi áp dụng và quy trình thực hiện có thể giúp giảm đáng kể thời gian tìm hiểu, chi phí tư vấn và nguy cơ phát sinh tranh chấp trong quá trình tuân thủ.

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn khẳng định Bộ Tài chính tiếp tục quan tâm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, ghi nhận đóng góp của các nhà đầu tư Hàn Quốc đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Hoàn thuế, ưu đãi đầu tư và thủ tục hải quan là những vấn đề sát sườn

Tại hội nghị, doanh nghiệp Hàn Quốc nêu nhiều kiến nghị liên quan đến tính rõ ràng, thống nhất của chính sách ưu đãi đầu tư; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; thúc đẩy chuyển giao công nghệ; đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng; thống nhất cách áp dụng quy định về thuế, xác định trị giá hải quan và mã số hàng hóa.

Đây đều là những vấn đề có thể tác động trực tiếp đến chi phí vận hành và khả năng lập kế hoạch của doanh nghiệp. Chẳng hạn, việc hoàn thuế kéo dài có thể ảnh hưởng đến dòng tiền; cách hiểu khác nhau về cùng một quy định có thể làm tăng chi phí tuân thủ; còn sự thiếu nhất quán trong xác định trị giá hải quan hoặc mã số hàng hóa có thể dẫn đến phát sinh thủ tục, thời gian và chi phí ngoài dự kiến.

Đối với doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu, tính dự đoán của chính sách quan trọng không kém mức thuế phải nộp. Doanh nghiệp cần biết rõ điều kiện áp dụng, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết và cơ chế xử lý khi phát sinh khác biệt trong cách hiểu quy định.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận từng kiến nghị riêng lẻ, mà còn phải xác định những vướng mắc mang tính hệ thống để điều chỉnh hướng dẫn hoặc hoàn thiện quy định khi cần thiết. Các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã trực tiếp lắng nghe, tiếp nhận phản ánh để nghiên cứu, giải quyết theo thẩm quyền.

Cải cách thủ tục phải chuyển thành lợi ích thực tế

Theo thông tin được công bố tại hội nghị, ngành Thuế đã hoàn thành mục tiêu cắt giảm tối thiểu 50% chi phí và thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Trong lĩnh vực hải quan, 11 thủ tục hành chính được đơn giản hóa, 21 thủ tục được bãi bỏ; đồng thời cắt giảm 14 điều kiện kinh doanh và hai ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Cùng với đó, ngành Thuế tiếp tục hiện đại hóa các dịch vụ điện tử, mở rộng kênh hỗ trợ người nộp thuế. Ngành Hải quan tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thử nghiệm Chatbot AI hỗ trợ doanh nghiệp, thí điểm mô hình thông quan tập trung và đơn giản hóa quy trình hành chính.

Những thay đổi này hướng tới giảm thời gian thực hiện nghĩa vụ với cơ quan quản lý, hạn chế thủ tục lặp lại và tạo thuận lợi cho hoạt động lưu chuyển hàng hóa. Trong lĩnh vực hải quan, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 cũng tập trung vào cải cách thủ tục, hải quan số, cơ chế một cửa quốc gia và quản lý rủi ro. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho quá trình hiện đại hóa hoạt động hải quan.

Tuy nhiên, số lượng thủ tục được cắt giảm mới phản ánh một phần kết quả cải cách. Với doanh nghiệp, hiệu quả còn thể hiện ở thời gian xử lý thực tế, số lần phải bổ sung hồ sơ, mức độ thống nhất giữa các địa phương và khả năng giải quyết những tình huống chưa được quy định rõ.

Do đó, việc ứng dụng công nghệ cần đi cùng chuẩn hóa dữ liệu, quy trình và trách nhiệm giải trình. Nếu thủ tục đã được số hóa nhưng doanh nghiệp vẫn phải chờ hướng dẫn hoặc nhận những cách giải thích khác nhau, lợi ích từ cải cách sẽ chưa được phát huy đầy đủ.

Minh bạch và khả năng dự đoán tạo sức hút đầu tư dài hạn

Đánh giá về môi trường kinh doanh tại Việt Nam, ông Koo Bon Kyung - Tổng Giám đốc KOTRA khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương, ghi nhận những nỗ lực cải thiện thủ tục và hỗ trợ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo ông, các giải pháp như hóa đơn điện tử, nâng cấp hệ thống thông quan tự động và duy trì đối thoại thường niên góp phần nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giảm gánh nặng cho doanh nghiệp.

Đại diện KOTRA nhấn mạnh: “Ưu đãi có ý nghĩa thiết thực nhất mà doanh nghiệp cảm nhận được trong hoạt động thực tế không chỉ đơn thuần là giảm thuế, mà còn là một môi trường kinh doanh tiên tiến, nơi công nghệ và vốn đầu tư được bảo vệ an toàn, đồng thời tính minh bạch và khả năng dự đoán trong thực thi các thủ tục hành chính được bảo đảm.”

Thông điệp này cho thấy năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư không chỉ được quyết định bởi các chính sách ưu đãi, mà còn bởi chất lượng thực thi. Khi quy định rõ ràng, được áp dụng nhất quán và có cơ chế giải quyết vướng mắc hiệu quả, doanh nghiệp có cơ sở để tính toán chi phí, xây dựng kế hoạch dài hạn và mở rộng hoạt động.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc, vốn có vai trò đáng kể trong hoạt động sản xuất, thương mại và các chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Một môi trường pháp lý ổn định không chỉ giúp nhà đầu tư hiện hữu duy trì hoạt động mà còn góp phần củng cố niềm tin của các doanh nghiệp đang cân nhắc những dự án mới.

Từ tiếp nhận kiến nghị đến cải thiện chất lượng thực thi

Về định hướng thời gian tới, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cho biết Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng minh bạch, ổn định, phù hợp với thông lệ quốc tế; đồng thời rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính và xử lý kịp thời các kiến nghị của doanh nghiệp.

Bộ cũng đang hoàn thiện các quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, thuế tối thiểu toàn cầu và hướng dẫn thực hiện các hiệp định tránh đánh thuế hai lần. Cùng với đó là định hướng tăng cường quản lý rủi ro trên cơ sở dữ liệu tập trung, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và thúc đẩy triển khai cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) theo mô hình phân cấp, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đối với những vấn đề doanh nghiệp đã phản ánh, việc công khai đầu mối xử lý, xác định rõ thời hạn phản hồi và thông tin kết quả giải quyết sẽ giúp tăng tính thực chất của đối thoại. Những kiến nghị vượt thẩm quyền cũng cần được chuyển đến đúng cơ quan có trách nhiệm, tránh để doanh nghiệp phải lặp lại cùng một vấn đề qua nhiều kênh.

Đối thoại vì thế không nên chỉ được nhìn nhận như một hoạt động thường niên, mà cần trở thành một phần của quá trình rà soát và hoàn thiện chính sách liên tục. Khi phản ánh từ thực tiễn được chuyển hóa thành quy định dễ hiểu, quy trình nhất quán và kết quả xử lý cụ thể, cải cách thuế, hải quan mới thực sự giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh và củng cố niềm tin đầu tư tại Việt Nam.