Chiều 20/11/2026, tại phiên họp toàn thể của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ. Đề xuất nhằm tháo gỡ những tồn tại trong quản lý thuế, tạo điều kiện xử lý các mã số thuế không còn hoạt động và đáp ứng yêu cầu quốc tế về trao đổi thông tin thuế.
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình tại phiên họp Quốc hội. |
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước còn 2.518.440 trường hợp người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06. Đây là những trường hợp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Số lượng lớn hồ sơ chưa được xử lý dứt điểm đặt ra yêu cầu phải có giải pháp phù hợp, vừa giảm nghĩa vụ tài chính trong những trường hợp đủ điều kiện, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước. Nếu không có cơ chế đặc thù, việc khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế có thể tiếp tục gặp khó khăn, ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu quản lý thuế.
Xóa tiền chậm nộp phải gắn với thanh toán đủ nợ gốc
Dự thảo Nghị quyết gồm 7 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách: xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài; xử lý tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 hoặc 06.
Phạm vi đề xuất bao gồm các khoản nợ lệ phí môn bài, kể cả thuế môn bài theo quy định trước ngày 1/1/2017, cùng tiền chậm nộp, bao gồm tiền phạt chậm nộp theo quy định pháp luật trước ngày 1/7/2013. Việc xác định khoản nợ thuộc diện xử lý căn cứ tình trạng người nộp thuế và dữ liệu quản lý thuế theo thời điểm quy định trong dự thảo.
Đáng chú ý, việc xóa tiền chậm nộp không được thực hiện vô điều kiện. Người nộp thuế phải thanh toán đầy đủ khoản nợ gốc vào ngân sách nhà nước, đồng thời nộp hồ sơ hợp lệ để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Quy định này nhằm tạo động lực để người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, thay vì kéo dài tình trạng mã số thuế không hoạt động. Đồng thời, việc xử lý có điều kiện giúp Cơ quan Thuế cập nhật tình trạng pháp lý, giảm số lượng hồ sơ tồn đọng và nâng cao độ chính xác của cơ sở dữ liệu.
Không áp dụng với các khoản nợ liên quan đến gian lận, trốn thuế
Một nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo là không xóa nợ tiền chậm nộp đại trà, không tạo cơ hội để lợi dụng chính sách nhằm né tránh nghĩa vụ thuế. Theo đó, các khoản tiền chậm nộp phát sinh từ nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ bất hợp pháp không thuộc phạm vi được xem xét xử lý.
Chính sách cũng loại trừ các khoản nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử. Trường hợp phát hiện thông tin không trung thực, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải bảo đảm quyền thu hồi các khoản tiền theo quy định pháp luật.
Cách tiếp cận này thể hiện sự phân biệt giữa những trường hợp gặp vướng mắc trong hoàn tất thủ tục thuế với các hành vi vi phạm pháp luật. Việc tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế phải đi đôi với bảo vệ nguồn thu ngân sách và duy trì kỷ cương quản lý thuế.
Không phát sinh thủ tục xin xóa nợ riêng
Để hạn chế chi phí tuân thủ, Chính phủ đề xuất thực hiện việc xử lý nợ chủ yếu trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế hiện có. Người nộp thuế không phải thực hiện thêm thủ tục hành chính riêng để đề nghị xóa nợ, ngoài việc hoàn thành những điều kiện và hồ sơ theo quy định.
Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm xác định đúng đối tượng, khoản nợ và số tiền đủ điều kiện xử lý. Đối với những khoản nợ thuộc phạm vi được xem xét xóa, dự thảo yêu cầu không áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi trong thời gian thực hiện Nghị quyết theo quy định.
Bên cạnh đó, công tác hậu kiểm và kiểm soát rủi ro phải được tăng cường nhằm phát hiện trường hợp kê khai không trung thực hoặc lợi dụng chính sách. Trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế trong xác minh, cập nhật dữ liệu và xử lý sai phạm cũng được đặt ra rõ ràng hơn.
Việc xây dựng cơ chế đặc thù còn gắn với yêu cầu thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu, nhất là nâng cao chất lượng dữ liệu người nộp thuế. Khi những mã số thuế không còn hoạt động được xử lý đúng quy định, hệ thống quản lý thuế sẽ có điều kiện phản ánh sát hơn thực trạng hoạt động của doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh.
Dự thảo Nghị quyết dự kiến được Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua vào ngày 21/11/2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là cơ sở pháp lý để tháo gỡ một phần tồn đọng kéo dài trong quản lý thuế, đồng thời thúc đẩy người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ tài chính và chuẩn hóa tình trạng mã số thuế.
