7 dự án BOT điện tạm hoãn nộp thuế tối thiểu toàn cầu

Việt Nam đang lựa chọn phương án xử lý thận trọng đối với thuế tối thiểu toàn cầu của một số dự án BOT điện có cam kết của Chính phủ, nhằm tránh phát sinh xung đột giữa nghĩa vụ thuế mới với những bảo đảm đã được thiết lập trước đó trong quá trình thu hút đầu tư.

Phát biểu tại Quốc hội sáng 13/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trước mắt 7 doanh nghiệp dự án BOT điện có cam kết của Chính phủ về thuế sẽ được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ thuế bổ sung, không bị tính tiền chậm nộp, trong khi cơ quan quản lý tiếp tục tham vấn quốc tế và chuẩn bị phương án sửa đổi Nghị quyết số 107/2023/QH15 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.

Đề cập đến phương án xử lý trước mắt đối với 7 doanh nghiệp dự án BOT điện, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đã trực tiếp làm việc với các nhà đầu tư của 7 dự án điện BOT có cam kết của Chính phủ về thuế. Về cơ bản, các nhà đầu tư thống nhất với phương án trước mắt là tạm thời chưa áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu và không phải chịu phạt - Ảnh: https://quochoi.vn

Tạm hoãn nghĩa vụ không đồng nghĩa được miễn thuế

Điểm quan trọng nhất trong phương án hiện nay là việc chưa thu thuế chỉ mang tính tạm thời. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh đây không phải cơ chế miễn thuế hoặc chấm dứt nghĩa vụ thuế đối với các doanh nghiệp BOT điện, mà là giải pháp chuyển tiếp trong thời gian Việt Nam tiếp tục rà soát chính sách và tham vấn các tổ chức quốc tế.

Theo dữ liệu Bộ Tài chính công bố trước đó, trong số các doanh nghiệp BOT điện thuộc diện xem xét, đã có 5 doanh nghiệp hoàn thành kê khai đối với năm tài chính 2024; 2 doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung với tổng số tiền gần 96,8 tỷ đồng, trong khi 3 doanh nghiệp không phát sinh số thuế phải nộp do được áp dụng cơ chế giảm trừ theo quy định.

Tại phiên thảo luận, Bộ trưởng cho biết đối với số thuế khoảng 98 tỷ đồng mà 2 doanh nghiệp đã nộp, cơ quan soạn thảo đề xuất hoàn trả trong giai đoạn tạm thời. Sau khi Nghị quyết 107 được sửa đổi, nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp sẽ được xác định và thực hiện theo quy định mới.

Cách xử lý này cho thấy cơ quan quản lý đang cố gắng tránh hai rủi ro cùng lúc: một mặt không để Việt Nam từ bỏ quyền đánh thuế theo cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu; mặt khác không làm phát sinh thiệt hại cho nhà đầu tư trong trường hợp nghĩa vụ thuế mới xung đột với những cam kết mà Chính phủ đã đưa ra trước đây.

Bài toán giữa cam kết đầu tư và quy tắc OECD

Thuế tối thiểu toàn cầu là một phần trong sáng kiến chống xói mòn cơ sở thuế của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), áp dụng đối với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ mức 750 triệu euro trở lên. Việt Nam triển khai cơ chế này thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15, qua đó bảo đảm quyền đánh thuế đối với phần thu nhập chịu mức thuế thực tế thấp hơn ngưỡng tối thiểu theo quy định.

Vướng mắc phát sinh ở nhóm dự án BOT điện do một số hợp đồng, bảo lãnh hoặc cam kết trước đây của Chính phủ có nội dung liên quan đến nghĩa vụ thuế của nhà đầu tư. Nếu áp dụng ngay thuế bổ sung mà không xử lý đầy đủ mối quan hệ giữa các cam kết này với Nghị quyết 107, nguy cơ tranh chấp với nhà đầu tư có thể phát sinh.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc, Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng, cho rằng phương án xử lý cần khoanh rõ phạm vi, chỉ xem xét đối với phần cam kết liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp nằm trong phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết 107, không mở rộng sang các sắc thuế khác như thuế giá trị gia tăng hay thuế xuất nhập khẩu.

Theo đại biểu, đối tượng được áp dụng cũng cần được xác định cụ thể, nhất là điều kiện doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên và việc doanh nghiệp có thực sự thuộc phạm vi điều chỉnh của thuế tối thiểu toàn cầu hay không. Nếu một doanh nghiệp được xử lý theo cơ chế riêng đối với nghĩa vụ thuế, cũng cần tránh trường hợp đồng thời hưởng thêm các cơ chế hỗ trợ khác, dẫn đến lợi ích kép.

Chờ tham vấn quốc tế trước khi sửa Nghị quyết 107

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ Tài chính ban đầu dự kiến sửa đổi ngay Nghị quyết 107, nhưng sau khi tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và các đơn vị chuyên môn, phương án này được đánh giá cần tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm tương thích với các chuẩn mực quốc tế.

Cơ quan soạn thảo đang tham vấn Ban Thư ký OECD và các cơ chế quốc tế liên quan đến chống xói mòn cơ sở thuế, tuy nhiên đến thời điểm báo cáo Quốc hội chưa nhận được phản hồi chính thức. Sau khi có ý kiến đầy đủ, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện phương án và tiến hành sửa đổi tổng thể Nghị quyết 107.

Việc thận trọng này có ý nghĩa lớn hơn phạm vi của 7 dự án BOT điện, bởi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu còn liên quan đến môi trường đầu tư, quyền đánh thuế của Việt Nam và khả năng tuân thủ các chuẩn mực thuế quốc tế.

Với doanh nghiệp, thông điệp quan trọng nhất của phương án hiện nay là nghĩa vụ thuế chưa bị xóa bỏ mà chỉ được tạm hoãn trong thời gian chờ cơ chế pháp lý hoàn chỉnh. Vì vậy, các doanh nghiệp BOT điện vẫn phải tiếp tục kê khai, lưu giữ hồ sơ và theo dõi phương án sửa đổi Nghị quyết 107 để xác định chính xác nghĩa vụ khi quy định mới được ban hành.