Sửa đổi Luật Doanh nghiệp: Hoàn thiện chính sách về thành lập và đăng ký doanh nghiệp

Theo báo cáo về sự cần thiết của việc xây dựng Luật Doanh nghiệp (sửa đổi), đại diện cơ quan soạn thảo cho biết sau bốn năm thực thi, Luật Doanh nghiệp năm 2020 đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Cụ thể, luật đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức, quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế, thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp, thu hút đầu tư vào sản xuất kinh doanh, đồng thời cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh trong nước và quốc tế có nhiều thay đổi, tác động đến quá trình thực thi Luật Doanh nghiệp, việc nghiên cứu, sửa đổi luật là cần thiết để đảm bảo phù hợp với thực tiễn.

Hoàn thiện chính sách pháp luật, cải cách thủ tục hành chính

Nhiều ý kiến cho rằng việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý về thành lập và đăng ký doanh nghiệp.

Dự thảo Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, dự thảo cũng hướng đến việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, an toàn, bình đẳng cho doanh nghiệp phát triển.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng kế thừa, phát huy những quy định pháp luật vẫn còn phù hợp, mang lại tác động tích cực đối với doanh nghiệp. Đồng thời, luật sẽ tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giúp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) gồm 10 chương, 218 điều, tiếp tục quy định về việc thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và hoạt động của doanh nghiệp. Các loại hình doanh nghiệp được quy định bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân và nhóm công ty.

Một số vấn đề cần xem xét bổ sung

Đánh giá về dự thảo luật mới đây, cơ quan thẩm định của Bộ Tư pháp ghi nhận sự chuẩn bị kỹ lưỡng của cơ quan soạn thảo. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nội dung cần được xem xét và nghiên cứu thêm.

Một trong những vấn đề được quan tâm là quy định về việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp trong ngành xuất bản. Hiện nay, có sự chưa thống nhất giữa Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Luật Xuất bản năm 2012 về vị trí người đứng đầu nhà xuất bản theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước.

Cụ thể, khoản 3 Điều 17 Luật Xuất bản quy định chủ tịch hội đồng thành viên hoặc chủ tịch công ty của nhà xuất bản tổ chức theo loại hình doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện phải đồng thời là tổng giám đốc (giám đốc) nhà xuất bản. Trong khi đó, khoản 1 Điều 95 Luật Doanh nghiệp lại quy định rằng chủ tịch hội đồng thành viên không được kiêm nhiệm giám đốc hoặc tổng giám đốc công ty. Sự khác biệt này khiến việc áp dụng pháp luật gặp nhiều vướng mắc.

Ngoài ra, nhiều ý kiến đề xuất cần bổ sung quy định về việc đăng ký hộ kinh doanh. Hiện nay, việc đăng ký hộ kinh doanh đang được quy định tại Nghị định số 01/2021/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp. Do đó, cần luật hóa nội dung này để đảm bảo sự tương đồng giữa đăng ký hộ kinh doanh và đăng ký thành lập doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ.

Đề xuất bổ sung quy định về giải thể doanh nghiệp, đặt tên doanh nghiệp và chia sẻ dữ liệu

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị cần có quy định chặt chẽ hơn về việc giải thể doanh nghiệp để hạn chế tình trạng lợi dụng giải thể nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Đề xuất giao thẩm quyền giải quyết việc giải thể doanh nghiệp cho Tòa án cũng được đưa ra nhằm đảm bảo quá trình này được thực hiện chặt chẽ hơn.

Vấn đề đặt tên doanh nghiệp cũng cần được quy định rõ ràng hơn để tránh gây nhầm lẫn. Chẳng hạn, một số công ty cổ phần sử dụng tên gọi có cụm từ “tập đoàn” nhưng khi giao dịch chỉ ghi “tập đoàn”, dễ gây hiểu lầm với tập đoàn Nhà nước. Hoặc một công ty thành lập theo Luật Doanh nghiệp nhưng lại sử dụng tên “công ty trách nhiệm hữu hạn luật”, có thể gây nhầm lẫn với công ty luật theo Luật Luật sư.

Ngoài ra, đề xuất về việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý cũng đang được cân nhắc. Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), việc kết nối thông tin giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành là hợp lý, nhưng cần mở rộng phạm vi chia sẻ theo cả hai chiều để đảm bảo hiệu quả quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp.

Cân nhắc kỹ quy định cấm thành lập doanh nghiệp có thời hạn

Một nội dung khác gây tranh luận là đề xuất cấm thành lập doanh nghiệp có thời hạn đối với một số đối tượng vi phạm pháp luật về thuế. Theo VCCI, quy định này có tác động lớn đến khả năng gia nhập thị trường của các chủ thể kinh doanh, do đó cần được rà soát và cân nhắc kỹ lưỡng để tránh đi ngược lại tinh thần khuyến khích khởi nghiệp.

Cùng với đó, VCCI cũng đề xuất xem xét kỹ lưỡng việc bổ sung quy định yêu cầu bản sao giấy tờ chứng minh hoàn tất thay đổi vốn điều lệ khi đăng ký thay đổi, nhằm tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình gia nhập thị trường.

Việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp đang nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hiệp hội. Mục tiêu chung là tạo ra một khung pháp lý đồng bộ, minh bạch, phù hợp với thực tiễn, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.