PGS. TS Trần Đình Thiên: Tăng trưởng bền vững cần thay đổi tư duy và chính sách

Kinh tế tư nhân “chìa khóa” thoát bẫy thu nhập

Ngày 1/4/2025, trong khuôn khổ Hội thảo “Các động lực cho tăng trưởng cao bền vững kinh tế Việt Nam 2025 và giai đoạn 2026 – 2030” do Viện Kinh tế Việt Nam tổ chức, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đã có những chia sẻ sâu sắc về các vấn đề trọng yếu ảnh hưởng đến tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.

PGS. TS Trần Đình Thiên khẳng định, trong bối cảnh hiện tại, kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng và quyết định trong việc đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Ông nhận định, Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ “bẫy thu nhập trung bình cao” và việc thoát khỏi tình trạng này sẽ phụ thuộc lớn vào sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Theo ông Thiên, trong suốt 40 năm qua, Việt Nam chưa bao giờ đạt được tăng trưởng hai con số, chỉ cao nhất là 9,54% vào năm 1995. Mặc dù khu vực doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, song sự phát triển của kinh tế tư nhân mới là yếu tố cần thiết để giúp Việt Nam bứt phá, đạt được mục tiêu trở thành quốc gia phát triển cao vào năm 2045.

PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam (Ảnh: Phan Chính)

Một trong những vấn đề nổi bật mà PGS. TS Trần Đình Thiên chỉ ra là tình trạng suy giảm động lực tăng trưởng qua thời gian. Theo ông Thiên, khu vực kinh tế tư nhân hiện nay đã chiếm tới 50% tổng nền kinh tế, nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn cần phải vượt qua.

Tình trạng doanh nghiệp giải thể ngày càng gia tăng, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ, nơi số lượng doanh nghiệp giải thể tăng tới 28,4%. Đồng thời, số doanh nghiệp thành lập mới chỉ tăng 2,6% trong khi ảnh hưởng của thương mại điện tử ngày càng lớn. Điều này cho thấy, nền kinh tế tư nhân đang gặp phải sự suy yếu đáng lo ngại, cần phải có những thay đổi mạnh mẽ và quyết liệt.

PGS. TS Trần Đình Thiên cho rằng một trong những nguyên nhân chính là sự "trói buộc" của nền kinh tế, khi mà chúng ta chưa coi trọng kinh tế thị trường và kinh tế tư nhân. Mặc dù đã thừa nhận vai trò của kinh tế tư nhân, song các chính sách và thái độ chính trị đối với khu vực này vẫn còn rất nhiều bất cập. Ông nhấn mạnh, nếu không giải quyết được những vấn đề này, nền kinh tế sẽ khó có thể phát triển ổn định và bền vững.

Cải cách hành chính - Chìa khóa phát triển Việt Nam

Một trong những giải pháp quan trọng mà PGS. TS Trần Đình Thiên đề xuất là cải cách hành chính và cởi bỏ các ràng buộc quan liêu, hành chính đối với nền kinh tế tư nhân. Ông cho rằng để đạt được sự tăng trưởng bền vững, Việt Nam phải thay đổi tư duy và phương thức quản lý, không thể tiếp tục đi theo cơ chế cũ mà cần phải tìm ra một hướng đi mới, linh hoạt và phù hợp với thời đại.

Tư duy khác biệt và giải pháp đột phá là chìa khóa để Việt Nam có thể vượt qua các thách thức trong giai đoạn phát triển tới. Ông Thiên khẳng định, chỉ có sự thay đổi căn bản trong tư duy, từ chính sách cho đến cách thức quản lý, mới có thể giúp nền kinh tế Việt Nam tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai.

Bên cạnh đó, việc xác lập tầm nhìn thời đại và thực hiện một chương trình hành động quyết liệt và khát vọng dân tộc là rất quan trọng. Đây là những mục tiêu mà Tổng Bí thư Tô Lâm, Đảng và Nhà nước đã đưa ra và đang ráo riết thực hiện với sự đồng thuận ngày càng lớn của người dân và bộ máy chính quyền.

PGS. TS Trần Đình Thiên cũng không quên nhấn mạnh, khát vọng phát triển mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam. Theo ông, với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và nhân dân, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu trở thành một quốc gia phát triển cao vào năm 2045. Để làm được điều này, mỗi bước đi phải được thực hiện một cách quyết tâm và đồng bộ, không thể lùi bước trước bất kỳ khó khăn nào.

Ông Thiên cũng cho rằng, trong 20 năm tới, nếu Việt Nam có thể tạo ra một nền tảng kinh tế vững chắc, đẩy mạnh cải cách kinh tế, giải phóng sức sáng tạo của khu vực kinh tế tư nhân, cùng với sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, thì mục tiêu phát triển nhanh và bền vững là hoàn toàn khả thi.

PGS. TS Trần Đình Thiên đã có những phân tích sâu sắc và chỉ ra rằng, nền kinh tế Việt Nam cần phải thay đổi tư duy và cơ chế chính sách để vượt qua các thách thức hiện tại. Kinh tế tư nhân đóng vai trò chủ chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng và phát triển, và để làm được điều đó, cần phải có sự cải cách mạnh mẽ, cởi bỏ các ràng buộc hành chính và xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự lành mạnh và cạnh tranh. Chỉ có như vậy, Việt Nam mới có thể thực hiện được khát vọng trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.