Doanh nghiệp tư nhân lớn trở thành điểm sáng của tăng trưởng

Lực đẩy quan trọng của nền kinh tế

Thông tin tại Hội thảo công bố Báo cáo “500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam (VPE500) năm 2025” vừa qua, TS. Trần Toàn Thắng, Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính) cho biết, danh sách năm 2025 có nhiều biến động đáng chú ý so với năm 2023, thể hiện bức tranh chuyển dịch rõ nét của khu vực tư nhân trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Theo báo cáo, số lượng doanh nghiệp thuộc lĩnh vực chế biến chế tạo giảm từ 236 còn 207 doanh nghiệp so với giai đoạn trước Covid-19. Ngược lại, nhóm ngân hàng – tài chính và bất động sản tăng mạnh; ngành thương mại – dịch vụ tăng từ 72 lên 90 doanh nghiệp, riêng bất động sản tăng từ 22 lên 40 doanh nghiệp. Cơ cấu này phản ánh xu thế dịch chuyển đầu tư vào những lĩnh vực có khả năng tăng trưởng nhanh, giá trị tài sản cao và mức độ hội nhập quốc tế lớn.

Hội thảo Đánh giá 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam (VPE500 - Báo cáo 2025)

Đáng chú ý, năm 2024 chứng kiến sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp mới nổi trong công nghệ, năng lượng tái tạo, logistics, đạt quy mô doanh thu đủ lớn để lọt vào bảng xếp hạng VPE500. Đây được xem là “làn gió mới” trong nền kinh tế, mở ra triển vọng hình thành lớp doanh nghiệp kế cận, có khả năng cạnh tranh toàn cầu nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng và hiệu quả tài chính.

TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, nhận định nhóm 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế. Dù chỉ chiếm 0,05% tổng số doanh nghiệp, nhưng nhóm này lại đóng góp 11,8% doanh thu, 17,4% tổng tài sản và 5,8% lợi nhuận của toàn bộ khu vực doanh nghiệp Việt Nam. “Họ không chỉ trực tiếp tạo ra sản lượng lớn mà còn có tác động lan tỏa, kéo theo sự mở rộng sản xuất của nhiều ngành khác,” bà Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh.

Theo TS. Nguyễn Như Quỳnh, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp 50% GDP, 30% thu ngân sách, sử dụng tới 82% lực lượng lao động cả nước. Với hơn 940.000 doanh nghiệp và 5 triệu hộ kinh doanh, khu vực này đang ngày càng khẳng định vị thế là một trong những động lực phát triển then chốt của nền kinh tế Việt Nam, điều đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhanh và bền vững.

Chính sách mới mở đường cho khu vực tư nhân bứt phá

Theo Bộ Tài chính, năm 2025 là năm thứ ba Báo cáo VPE500 được thực hiện, trong khuôn khổ hợp tác giữa Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính với KAS Việt Nam cùng sự đồng hành của nhiều chuyên gia, nhà khoa học. Báo cáo không chỉ cung cấp dữ liệu xếp hạng, mà còn là công cụ quan trọng hỗ trợ hoạch định chính sách, hướng tới phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành lực lượng chủ lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Hiện Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt hỗ trợ khu vực tư nhân. Một số đề xuất đáng chú ý gồm: Tạo điều kiện tiếp cận mặt bằng sản xuất trong khu, cụm công nghiệp; dành tối thiểu 5% diện tích đất hoặc 20 ha/khu cho doanh nghiệp sáng tạo, công nghệ cao; cho phép sử dụng tài sản công làm mặt bằng sản xuất; và hình thành “vườn ươm” doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp tư nhân lớn trở thành điểm sáng của tăng trưởng

Bên cạnh đó, các chính sách khuyến khích nghiên cứu phát triển (R&D) cũng được đẩy mạnh, cho phép doanh nghiệp trích tới 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ nghiên cứu và phát triển. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cũng được triển khai, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong các lĩnh vực công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và dữ liệu lớn (Big Data).

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho rằng nhiều chính sách hỗ trợ mới đã mở đường cho doanh nghiệp tư nhân, từ mở rộng mô hình hợp tác công – tư (PPP) đến hỗ trợ chi phí đào tạo nhân lực, phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu và chương trình Go Global. Dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) cũng được kỳ vọng mang lại những thay đổi tích cực, giảm thiểu thủ tục hành chính và chi phí cho nhà đầu tư, khuyến khích các ngành nghề công nghệ cao và mô hình kinh doanh sáng tạo.

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, “cơ hội cải cách bắt đầu từ thay đổi tư duy”. TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng Nghị quyết 68-NQ/TW đã tạo ra bước đột phá khi xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, song để đạt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp và 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần một cơ chế điều phối thống nhất và bộ máy thực thi đủ mạnh.

Những cải cách đó đang mang lại kết quả rõ nét. Trong 10 tháng năm 2025, cả nước có gần 262.000 doanh nghiệp đăng ký mới và quay trở lại hoạt động, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm 2024, với tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng. Riêng khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 338.000 tỷ đồng thu ngân sách trong 9 tháng đầu năm, tiếp tục chứng minh vai trò “đầu tàu” trong tăng trưởng và tạo việc làm.

Với những chuyển biến tích cực từ thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực nội tại của doanh nghiệp, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế là trụ cột phát triển, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập sâu rộng trên trường quốc tế.