Hải Phòng bàn giải pháp nâng sức chống chịu của sản xuất trong nước

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân phát biểu khai mạc Diễn đàn. (Ảnh: Đàm Thanh - Cổng TTĐT TP Hải Phòng)

Không chỉ xử lý vụ việc, phải nhận diện rủi ro từ sớm

Hơn 200 đại biểu đại diện các cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và giới chuyên gia đã tham dự Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 tại Hải Phòng. Chương trình do Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức, với chủ đề “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia, kiến tạo động lực cho tăng trưởng”.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dự và phát biểu khai mạc Diễn đàn.

Sự kiện năm nay diễn ra khi bức tranh thương mại quốc tế đang có nhiều thay đổi. Các chuỗi cung ứng tiếp tục dịch chuyển, cạnh tranh giữa các nền kinh tế gia tăng, trong khi nhiều thị trường đẩy mạnh các biện pháp bảo hộ. Ở một số lĩnh vực, tình trạng dư thừa công suất cũng đang tạo sức ép đáng kể lên hoạt động sản xuất và thương mại.

Trong môi trường đó, Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa tận dụng cơ hội từ hội nhập, vừa củng cố khả năng tự bảo vệ của nền sản xuất trong nước.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn mới cần đi cùng với việc tạo dựng một nền tảng sản xuất đủ sức thích ứng trước những cú sốc bên ngoài. Điều này đòi hỏi Việt Nam không chỉ mở rộng xuất khẩu, thu hút đầu tư hay tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Một trong những hướng đi được nhấn mạnh là thay đổi cách tiếp cận đối với phòng vệ thương mại. Thay vì chủ yếu xử lý khi vụ việc đã phát sinh, cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần tăng khả năng nhận diện nguy cơ ngay từ sớm.

Ảnh toàn cảnh. Ảnh: Đàm Thanh - Cổng TTĐT TP Hải Phòng

Việc theo dõi biến động nhập khẩu, giá hàng hóa, năng lực sản xuất và tình trạng dư thừa công suất tại các thị trường lớn sẽ là những nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ cảnh báo và quản trị rủi ro.

Cùng với đó, các ngành công nghiệp nền tảng được xác định có vai trò quan trọng trong việc tăng tính liên kết giữa các khu vực sản xuất, tạo hiệu ứng lan tỏa và củng cố mức độ tự chủ của nền kinh tế.

Doanh nghiệp cần chủ động hơn với công cụ phòng vệ

Một bài toán được đặt ra tại Diễn đàn là làm thế nào để thông tin về thị trường và nguy cơ thương mại được chuyển hóa thành hành động cụ thể của doanh nghiệp.

Theo đó, việc hình thành cơ sở dữ liệu ngành dựa trên bằng chứng, tăng trao đổi thông tin giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp, hải quan, bộ, ngành và địa phương được xem là nền tảng để nâng cao hiệu quả cảnh báo, điều tra và giám sát.

Phòng vệ thương mại cũng được đặt trong mối liên hệ với chính sách phát triển công nghiệp. Mục tiêu không chỉ là xử lý những tác động bất lợi đối với sản xuất trong nước mà còn góp phần duy trì môi trường cạnh tranh công bằng, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, cải thiện năng suất và nâng chất lượng sản phẩm.

Tại Diễn đàn, các đại biểu trao đổi về nhiều vấn đề đang đặt ra đối với sản xuất trong nước, từ tác động của dư thừa công suất, cạnh tranh không bình đẳng đến xu hướng các quốc gia gia tăng sử dụng công cụ phòng vệ thương mại.

Đáng chú ý, Hội thảo chuyên đề “Từ nhận diện thiệt hại đến xây dựng hồ sơ yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại” được tổ chức trong khuôn khổ chương trình, tập trung vào những nội dung doanh nghiệp có thể trực tiếp áp dụng.

Các chuyên gia hướng dẫn cách nhận diện dấu hiệu có thể dẫn tới một vụ việc điều tra, đánh giá thiệt hại, chuẩn bị hồ sơ và hệ thống thông tin cần thiết. Những tình huống thực tế cũng được đưa ra trao đổi để làm rõ các vướng mắc thường gặp trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.

Việc nâng cao hiểu biết và khả năng sử dụng công cụ phòng vệ thương mại được kỳ vọng giúp doanh nghiệp chuyển từ tâm thế bị động trước biến động thị trường sang chủ động theo dõi, nhận diện và xử lý rủi ro, qua đó góp phần củng cố sức chống chịu của sản xuất trong nước và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng bền vững.