Đồng bằng sông Cửu Long tháo gỡ ba nút thắt giao thông, vật liệu và năng lượng

Đồng bằng sông Cửu Long đang cùng lúc triển khai nhiều công trình có vai trò quyết định đối với kết nối vùng và bảo đảm nguồn điện. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là thi công nhanh hơn, mà phải tháo được những điểm nghẽn về vật liệu, mặt bằng, kỹ thuật và tiến độ năng lượng.

Thông báo 487/TB-VPCP ngày 15/9/2026 của Văn phòng Chính phủ cho thấy hàng loạt nhiệm vụ đã được đặt vào những mốc thời gian cụ thể, trong đó có nhiều dự án phải hoàn thành trong năm 2026.

Cao tốc phải tăng tốc, vật liệu phải chạy theo tiến độ

Với các dự án giao thông trọng điểm, yêu cầu được đặt ra rất rõ: chủ đầu tư phải kiểm soát chặt tiến độ, nhà thầu tăng máy móc, thiết bị, nhân lực, vật lực và tổ chức thi công “3 ca 4 kíp”. Các giải pháp kỹ thuật cũng phải được chủ động áp dụng để bảo đảm hoàn thành theo kế hoạch, nhưng không đánh đổi chất lượng và an toàn công trình.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc làm việc về tình hình triển khai các dự án giao thông trọng điểm tại Đồng bằng sông Cửu Long - (Ảnh: VGP).

Trọng tâm trước mắt là các dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Cần Thơ - Cà Mau, đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất và đoạn Gò Quao - Vĩnh Thuận cùng các tuyến cao tốc khác trong khu vực.

Một nút thắt được chỉ rõ là nguồn đá phục vụ thi công. Bộ Xây dựng và lãnh đạo thành phố Cần Thơ được đề nghị trực tiếp làm việc với tỉnh An Giang và thành phố Đồng Nai để cân đối, hỗ trợ nguồn đá còn thiếu cho các dự án.

Trong đó, phương án sớm gia hạn thời gian khai thác mỏ Trà Đuốc Lớn đã cấp cho dự án theo cơ chế đặc thù cũng được đặt ra.

Cách xử lý nguồn vật liệu được mở rộng theo hướng liên vùng. Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long được yêu cầu tiếp tục rà soát, nâng công suất, mở mỏ mới và điều chuyển linh hoạt vật liệu giữa các dự án.

Không chỉ đá, cát cũng được tính tới nhiều phương án hơn. Các địa phương được yêu cầu chủ động nghiên cứu sử dụng cát biển tại những khu vực phù hợp; xác định nguồn đá, kể cả phương án vận chuyển bằng đường biển từ nơi có khoảng cách xa. Trường hợp cần thiết, nghiên cứu nhập khẩu cát, đá từ Campuchia để phục vụ các công trình.

Giá vật liệu cũng được đặt dưới yêu cầu kiểm soát chặt. Các địa phương có dự án đi qua phải thực hiện công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng phù hợp với mặt bằng giá và khả năng cung ứng thực tế của thị trường. Bộ Công Thương được giao hướng dẫn rà soát trữ lượng, chất lượng mỏ và điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương.

Đường giao thông phải mở đường cho công nghiệp và năng lượng

Nếu giao thông là phần “mở đường”, thì năng lượng là phần “giữ nhịp” cho tăng trưởng của ĐBSCL.

Thông báo 487/TB-VPCP nhấn mạnh bảo đảm an ninh cung cấp điện là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cấp bách và có ý nghĩa đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Thi công cầu Vĩnh Tuy, thuộc dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhứt.

ĐBSCL, đặc biệt là thành phố Cần Thơ, được xác định có vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Việc hình thành các khu công nghiệp, trung tâm năng lượng tại khu vực được xem là cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Bộ Công Thương, thành phố Cần Thơ và các cơ quan liên quan được yêu cầu xây dựng kế hoạch, xác định đường găng tiến độ, tăng kiểm tra, theo dõi, đôn đốc để các dự án năng lượng bám đúng quy hoạch và kế hoạch đã được phê duyệt.

Trong quá trình cập nhật Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương được giao nghiên cứu các đề xuất của thành phố Cần Thơ, trong đó có các dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị quyết số 253/2025/QH15, đồng thời phải bảo đảm căn cứ pháp lý, tính khả thi, hiệu quả và khả năng giải tỏa công suất.

Nhiệt điện Long Phú, Sông Hậu và Ô Môn vào đường găng

Tại dự án Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1, Bộ Công Thương được giao sớm làm việc với PVN và các cơ quan liên quan để xem xét các đề xuất, trong đó có việc bổ sung dự án Nhà máy điện Long Phú 2. Việc này phải tuân thủ pháp luật về điện lực, quy hoạch, phù hợp Nghị quyết 70-NQ/TW và Kết luận 18-KL/TW, đồng thời đánh giá đầy đủ tính khả thi, hiệu quả, khả năng hấp thụ của hệ thống và giải tỏa công suất.

Với Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu 2, Bộ Công Thương phải chủ trì giải quyết với chủ đầu tư các nội dung tranh chấp phát sinh, bảo đảm hài hòa lợi ích, phù hợp pháp luật và cam kết quốc tế. Thời hạn hoàn thành được đặt ra trong tháng 9/2026. Sau đó, Bộ báo cáo Thủ tướng Chính phủ về đề xuất của PVN để sớm triển khai dự án, hướng tới vận hành năm 2030.

Tại Chuỗi Dự án Trung tâm Điện lực Ô Môn - Lô B, PVN phải kiểm soát chặt đường găng của các dự án Thượng nguồn và Trung nguồn, phấn đấu rút ngắn những hạng mục đủ điều kiện để bảo đảm mốc có dòng khí đầu tiên không muộn hơn quý III/2027.

Tỉnh An Giang được yêu cầu khẩn trương hoàn tất bàn giao mặt bằng sạch cho tuyến đường ống vận chuyển khí thuộc địa bàn tỉnh.

Với Nhà máy nhiệt điện Ô Môn II, Bộ Công Thương phải phối hợp với các cơ quan, EVN, PVN và chủ đầu tư xử lý dứt điểm các vướng mắc, không để đàm phán hợp đồng kéo dài làm chậm dự án; thời hạn hoàn thành cũng là tháng 9/2026.

Nhà máy nhiệt điện Ô Môn III phải hoàn thành đấu thầu nhà thầu EPC trong tháng 9/2026, bảo đảm đồng bộ với các gói thầu liên quan. Ô Môn IV tiếp tục được yêu cầu đẩy nhanh xây dựng, bảo đảm chất lượng và hoàn thành, đưa vào sử dụng trước năm 2028.

Trong quá trình thi công, yêu cầu an toàn cho người lao động và công trình phải được đặt lên hàng đầu.

Đối với đề xuất bổ sung Nhà máy nhiệt điện Ô Môn V, PVN phải có văn bản chính thức gửi Bộ Công Thương, làm rõ nguồn khí cấp cho toàn Trung tâm Điện lực Ô Môn - Lô B, đồng thời đánh giá tính khả thi, hiệu quả, cam kết tiến độ năm 2030, khả năng hấp thụ của hệ thống và giải tỏa công suất.

Những yêu cầu này cho thấy bài toán của ĐBSCL không còn nằm ở từng dự án riêng lẻ. Cao tốc cần vật liệu để về đích. Công nghiệp cần hạ tầng giao thông. Các trung tâm điện lực cần nguồn khí, lưới điện và mặt bằng đúng tiến độ. Một mắt xích chậm có thể tác động đến cả chuỗi.

Vì vậy, yêu cầu “3 ca 4 kíp” trên công trường chỉ là một phần của cuộc đua tiến độ. Phần còn lại nằm ở khả năng điều phối nguồn lực giữa các địa phương, xử lý nhanh các thủ tục và tranh chấp, bảo đảm vật liệu và giữ đúng đường găng của các dự án năng lượng.

Với một vùng đang cần thêm động lực tăng trưởng, tiến độ của những công trình này không chỉ được đo bằng số ngày thi công. Đó còn là tốc độ hình thành một không gian giao thông, công nghiệp và năng lượng mới cho toàn ĐBSCL.