Bộ Công Thương tái phân vai quản lý năng lượng, khoáng sản và thương mại số

Bộ Công Thương sẽ vận hành theo cơ cấu mới với 21 đầu mối từ ngày 15/9/2026, giảm một đầu mối so với trước. Cùng với việc tinh gọn tổ chức, Nghị định 351/2026/NĐ-CP cũng phân định rõ hơn phạm vi quản lý của Bộ đối với năng lượng, dầu khí, địa chất, khoáng sản, khu công nghiệp, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Nhiều lĩnh vực được tổ chức lại đầu mối

Theo Nghị định 351, Bộ Công Thương tiếp tục là cơ quan của Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại.

Phạm vi quản lý gồm điện, than, địa chất, khoáng sản, dầu khí, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, hóa chất, cơ khí, luyện kim, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp môi trường và công nghiệp công nghệ cao, không bao gồm công nghiệp công nghệ thông tin và công nghiệp công nghệ số.

Bộ Công Thương là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại (Ảnh: https://moit.gov.vn).

Ở khối thương mại, Bộ tiếp tục quản lý thương mại trong nước, xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, logistics, phát triển thị trường nước ngoài, quản lý thị trường, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng vệ thương mại.

Đáng chú ý, nghị định mới làm rõ hơn phạm vi quản lý đối với địa chất, khoáng sản và khu công nghiệp. Các lĩnh vực điện, năng lượng tái tạo, dầu khí, than, tiết kiệm năng lượng, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và giảm phát thải khí nhà kính cũng được quy định cụ thể hơn.

Xuất hiện những đầu mối quản lý chuyên sâu

Theo cơ cấu mới, 18 đơn vị đầu tiên là các đơn vị giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước.

Trong đó có những đầu mối đáng chú ý như Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Điện lực, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số.

Cục Thương mại điện tử được tổ chức thay cho Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số. Một số chức năng trước đây thuộc Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cũng được phân bổ lại trong cơ cấu, nhiệm vụ của các đơn vị theo nghị định mới.

Cách tổ chức này cho thấy cơ cấu quản lý được điều chỉnh theo hướng tập trung hơn vào những lĩnh vực đang có yêu cầu quản lý chuyên sâu, đặc biệt là năng lượng, tài nguyên, công nghệ và các phương thức kinh doanh mới trên môi trường số.

Giảm đầu mối nhưng không giảm phạm vi quản lý

Tổng số đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương được đưa xuống 21 đầu mối, gồm 18 đơn vị giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và 3 đơn vị sự nghiệp công lập là Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương.

Một số đầu mối không còn được tổ chức riêng gồm Vụ Dầu khí và Than và Thanh tra Bộ. Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên được hợp nhất thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên.

Như vậy, thay đổi lần này không đơn thuần là giảm số lượng đơn vị. Đi cùng việc thu gọn là quá trình gom, tách và phân bổ lại chức năng giữa các đầu mối để phù hợp với phạm vi quản lý mới.

Doanh nghiệp sẽ gặp những thay đổi nào?

Với doanh nghiệp, ý nghĩa đáng chú ý của cơ cấu mới nằm ở việc xác định rõ hơn đầu mối quản lý theo từng nhóm ngành, lĩnh vực.

Doanh nghiệp năng lượng, dầu khí, điện, khai khoáng, hóa chất, sản xuất công nghiệp hay thương mại điện tử sẽ cần theo dõi các quy định về chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị để xác định đúng cơ quan quản lý và đầu mối xử lý công việc.

Đặc biệt, việc hình thành các đầu mối chuyên sâu về năng lượng - dầu khí, địa chất - khoáng sản và khoa học, công nghệ - chuyển đổi số diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang chịu tác động ngày càng lớn từ yêu cầu về an ninh năng lượng, chuyển đổi công nghệ, giảm phát thải và quản lý tài nguyên.

Một nội dung chuyển tiếp cũng đáng chú ý: Nghị định 351 không còn quy định riêng một nhóm nhiệm vụ về an toàn thực phẩm như Nghị định trước đây. Tuy nhiên, trong thời gian chuyển tiếp, Bộ Công Thương vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành cho đến khi có quy định khác của cơ quan có thẩm quyền.

Nghị định 351/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/9/2026, thay thế Nghị định 40/2025/NĐ-CP.