Nghị định 337/2026/NĐ-CP: Doanh nghiệp biến quyền tiếp cận thông tin thành công cụ quản trị rủi ro

Một quyền pháp lý chỉ thực sự có giá trị kinh tế khi người sử dụng biết đưa nó vào quy trình ra quyết định. Với Nghị định 337, bài toán của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và startup không phải học thuộc các mẫu đơn, mà là biết khi nào cần thông tin, hỏi ai, hỏi đến mức nào và xử lý thế nào nếu câu trả lời chậm, thiếu hoặc không chính xác.

Xác định đúng “đích đến” trước khi gửi yêu cầu

Khoản 3 Điều 6 Nghị định 337 yêu cầu đầu mối cung cấp thông tin hướng dẫn người dân xác định rõ tên văn bản, hồ sơ hoặc tài liệu chứa thông tin cần cung cấp. Nhưng doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào việc được hướng dẫn.

Một yêu cầu kiểu “đề nghị cung cấp toàn bộ hồ sơ liên quan đến dự án X” có rủi ro cao hơn nhiều so với việc chỉ rõ quyết định, giấy phép, báo cáo hoặc trường thông tin cần kiểm chứng. Điều 27 Luật Tiếp cận thông tin cho phép từ chối khi yêu cầu vượt quá khả năng đáp ứng hoặc ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, đơn vị.

Đối với hộ kinh doanh chuẩn bị thuê địa điểm, dữ liệu trọng yếu có thể là kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch hoặc quyết định liên quan trực tiếp đến khu vực. Với startup thẩm định thị trường, đó có thể là dữ liệu thống kê ngành, thủ tục, chính sách, thông tin dự án hoặc môi trường. Với doanh nghiệp tham gia đấu thầu, Điều 17 Luật còn đặt kết quả lựa chọn nhà thầu và giải thích lý do nhà thầu không trúng theo yêu cầu của nhà thầu trong nhóm thông tin phải công khai.

Nghị định 337/2026/NĐ-CP: Doanh nghiệp biến quyền tiếp cận thông tin thành công cụ quản trị rủi ro

“Đồng hồ pháp lý” đã rõ hơn

Khoản 4 Điều 10 Nghị định 337 là quy định doanh nghiệp nên lưu lại. Với thông tin đơn giản, có sẵn, thời hạn giải quyết chậm nhất là 03 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ. Với thông tin phức tạp, phải tập hợp hoặc cần ý kiến cơ quan khác, thời hạn là 12 ngày. Nếu cần thêm thời gian để tìm kiếm, phân tách, tập hợp, sao chép hoặc xử lý, thời gian gia hạn tối đa thêm 12 ngày và phải thông báo bằng văn bản trước khi hết hạn.

Đây không chỉ là quy định thủ tục. Với doanh nghiệp, thời hạn này có thể được đưa ngược vào lịch thẩm định giao dịch. Nếu một hợp đồng phụ thuộc vào dữ liệu công chưa được kiểm chứng, ngày ký không nên được ấn định trước thời điểm dự kiến có câu trả lời chính thức.

Cách tiếp cận cũng đã thay đổi

Điều 24 Luật 2026 cho phép yêu cầu trực tiếp, qua bưu chính hoặc qua Internet, bao gồm thư điện tử, cổng dữ liệu, Cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng di động và nền tảng số được công bố. Người yêu cầu tại trụ sở còn có thể sử dụng điện thoại hoặc phương tiện kỹ thuật cá nhân để sao, chụp, tải tài liệu; khoản 5 Điều 10 Nghị định 337 quy định việc này thực hiện dưới sự hướng dẫn, giám sát của cơ quan cung cấp.

Về chi phí, Điều 25 Luật xác định công dân không phải trả phí, lệ phí, nhưng có thể phải thanh toán chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin. Thông tư 126/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết khoản chi phí này và cũng có hiệu lực từ 01/9/2026.

Đừng coi thông tin nhận được là “đúng tuyệt đối”

Một điểm rất đáng giá đối với quản trị rủi ro là cơ chế sửa sai. Theo Điều 28 Luật, khi người yêu cầu cho rằng thông tin được cung cấp không chính xác hoặc không đầy đủ, họ có quyền yêu cầu cung cấp lại; chậm nhất 10 ngày kể từ khi nhận yêu cầu, cơ quan phải kiểm tra và trả lời. Nếu chính cơ quan phát hiện sai sót, thời hạn đính chính, bổ sung là 05 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện.

Còn với thông tin đã công khai, khoản 4 Điều 22 Luật cho phép công dân kiến nghị; cơ quan có tối đa 10 ngày để kiểm tra và trả lời.

Điều doanh nghiệp nên thay đổi không phải là “thêm một mẫu đơn”

Nghị định 337 đáng được nhìn như một phần của hệ thống quản trị rủi ro. Trước giao dịch lớn, doanh nghiệp nên hình thành hồ sơ “due diligence thông tin công”: xác định dữ liệu cần kiểm chứng; lưu đường dẫn và thời điểm truy cập; gửi yêu cầu chính thức khi cần; lưu thông báo tiếp nhận, gia hạn, từ chối; và đối chiếu tài liệu nhận được với hợp đồng, hồ sơ đối tác.

Với doanh nghiệp lớn, đó là một quy trình compliance. Với SME, hộ kinh doanh hay startup, đôi khi chỉ là một checklist vài trang. Nhưng khoảng cách giữa một quyết định dựa vào “nghe nói” với một quyết định dựa trên tài liệu chính thức có thể chính là khoảng cách giữa một cơ hội kinh doanh và một tranh chấp kéo dài nhiều năm.

Nghị định 337 vì thế không chỉ đặt thêm trách nhiệm minh bạch lên khu vực công. Ở chiều ngược lại, nó đặt ra một chuẩn quản trị mới cho doanh nghiệp: khi pháp luật đã mở thêm cánh cửa tiếp cận dữ liệu, rủi ro lớn nhất có thể là doanh nghiệp không bước qua cánh cửa đó trước khi ký một quyết định quan trọng.