Dự trữ quốc gia được phép xuất cấp ngay bằng chỉ đạo qua điện thoại khi cấp bách

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 345/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều, biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia về dự trữ quốc gia và quản lý, sử dụng hàng dự trữ quốc gia. Nghị định quy định cụ thể việc nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia, trong đó đáng chú ý là cơ chế xử lý nhanh đối với các tình huống đột xuất, cấp bách.

Linh hoạt bổ sung hàng khi thị trường biến động

Theo quy định mới, việc nhập hàng dự trữ quốc gia theo kế hoạch được thực hiện trên cơ sở kế hoạch hàng dự trữ quốc gia đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hằng năm. Bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia tổ chức mua hàng và nhập kho theo kế hoạch được duyệt.

Đối với trường hợp giá cả thị trường hoặc nguồn hàng hóa tăng, giảm đột biến, Bộ, cơ quan ngang bộ quản lý ngành, lĩnh vực và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể đề nghị nhập hàng dự trữ quốc gia.

Dự trữ quốc gia được phép xuất cấp ngay bằng chỉ đạo qua điện thoại khi cấp bách

Đề nghị được gửi Bộ Tài chính theo Mẫu số 01 tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định và cơ quan đề nghị phải chịu trách nhiệm về nội dung đề xuất.

Trong thời hạn tối đa 5 ngày kể từ khi nhận được đề nghị, Bộ Tài chính lấy ý kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia và các cơ quan liên quan. Cơ quan được lấy ý kiến phải trả lời trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị.

Sau khi nhận đủ ý kiến, trong thời hạn tối đa 5 ngày, Bộ Tài chính tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dự toán theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Trong thời hạn tối đa 5 ngày kể từ ngày nhận được quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành kế hoạch nhập bổ sung hàng dự trữ quốc gia để các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia tổ chức thực hiện.

Cơ chế đặc biệt cho tình huống đột xuất, cấp bách

Đối với xuất hàng dự trữ quốc gia theo kế hoạch, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia tổ chức thực hiện theo kế hoạch hàng dự trữ quốc gia đã được phê duyệt hằng năm.

Riêng trong các tình huống đột xuất, cấp bách, quy trình được thiết kế theo hướng rút ngắn để hàng dự trữ quốc gia có thể đến với địa bàn, đối tượng cần hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

Cụ thể, khi xảy ra thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, tình trạng cứu đói vượt khả năng, điều kiện của chính quyền địa phương hoặc phát sinh yêu cầu cần giải quyết ngay trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, Bộ, cơ quan ngang bộ quản lý ngành, lĩnh vực và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề nghị bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia quyết định xuất cấp.

Đề nghị được thực hiện theo Mẫu số 02 tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định; cơ quan đề nghị chịu trách nhiệm về nội dung đề xuất.

Trong thời hạn tối đa 3 ngày kể từ khi nhận được đề nghị, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia ban hành quyết định xuất cấp, giao nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện, đồng thời gửi Bộ Tài chính để quản lý, theo dõi.

Có thể chỉ đạo qua điện thoại khi chưa kịp ban hành quyết định

Một điểm đáng chú ý trong Nghị định số 345/2026/NĐ-CP là cơ chế xử lý trong trường hợp tình huống cấp bách đòi hỏi phải xuất cấp hàng ngay nhưng chưa kịp hoàn tất quyết định bằng văn bản.

Theo đó, việc thực hiện xuất cấp hàng dự trữ quốc gia theo chỉ đạo của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia, khi chưa ban hành kịp quyết định xuất cấp theo quy định, được thực hiện thông qua điện thoại trực tiếp, bản Fax hoặc văn bản điện tử.

Quy định này nhằm bảo đảm việc xuất cấp được thực hiện kịp thời, đáp ứng mục tiêu của dự trữ quốc gia trong những tình huống cần ứng phó ngay.

Các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp quản lý, bảo quản hàng dự trữ quốc gia được tổ chức xuất cấp hàng và có thể huy động hoặc thuê ngay phương tiện để vận chuyển, giao hàng đến đúng địa điểm theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền.

Sau khi thực hiện xuất cấp, trong thời hạn 5 ngày kể từ ngày xuất cấp, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp bảo quản hàng dự trữ quốc gia phải hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Quy định riêng khi giá cả, nguồn hàng biến động đột biến

Nghị định cũng quy định cơ chế xuất hàng dự trữ quốc gia trong trường hợp giá cả thị trường hoặc nguồn hàng hóa tăng, giảm đột biến.

Theo đó, Bộ, cơ quan ngang bộ quản lý ngành, lĩnh vực và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề nghị xuất hàng dự trữ quốc gia đối với vật tư, thiết bị, hàng hóa thuộc Danh mục chi tiết hàng dự trữ quốc gia có biến động đột biến về giá hoặc nguồn cung. Đề nghị được gửi Bộ Tài chính theo Mẫu số 03 tại Phụ lục II kèm theo Nghị định.

Trong thời hạn tối đa 5 ngày kể từ khi nhận được đề nghị, Bộ Tài chính lấy ý kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia và cơ quan liên quan. Các cơ quan được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời trong thời hạn 3 ngày.

Trong thời hạn tối đa 5 ngày kể từ khi nhận đủ ý kiến, Bộ Tài chính tổng hợp và ban hành quyết định xuất hàng dự trữ quốc gia.

Các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia tổ chức thực hiện xuất hàng và báo cáo kết quả về Bộ Tài chính trong thời hạn tối đa 3 ngày kể từ khi hoàn thành nhiệm vụ.

Sau khi xuất bán, xuất cấp hàng dự trữ quốc gia, các bộ, cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia xây dựng kế hoạch nhập bổ sung theo quy định.

Những quy định mới tại Nghị định số 345/2026/NĐ-CP tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý linh hoạt, rút ngắn thời gian trong các tình huống cấp bách, đồng thời vẫn đặt ra yêu cầu hoàn thiện hồ sơ sau xuất cấp và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan.