Hà Nội thí điểm chế biến sâu đất hiếm từ nguồn quặng trong nước

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng vừa ký Quyết định số 4657/QĐ-UBND về việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát tại Hà Nội đối với dự án “Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam” của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ Mỏ.

Theo quyết định, thời gian thử nghiệm là 18 tháng. Phạm vi thử nghiệm tập trung vào quy trình sản xuất tổng oxit đất hiếm (TREO) hàm lượng trên 95% từ quặng đất hiếm của Việt Nam ở quy mô bán công nghiệp.

Dây chuyền có công suất thiết kế 100 kg quặng nguyên khai/giờ, với tổng khối lượng quặng nguyên khai sử dụng tối đa 100 tấn, có nguồn gốc từ mỏ Đông Pao, tỉnh Lai Châu.

Hà Nội thí điểm chế biến sâu đất hiếm từ nguồn quặng trong nước.

Kiểm chứng công nghệ trước khi mở rộng quy mô

Công nghệ được đề xuất thử nghiệm theo Bằng độc quyền sáng chế số 33663, gồm hai công đoạn chính là tuyển nổi làm giàu tinh quặng và thủy luyện sản xuất tổng oxit đất hiếm.

Dây chuyền được thiết kế tích hợp, liên hoàn và vận hành theo mô hình khép kín, nhằm kiểm soát dòng vật chất, các thông số kỹ thuật, yếu tố môi trường và an toàn trong quá trình thử nghiệm.

Mục tiêu trọng tâm là xác định mức độ ổn định, hiệu quả vận hành của công nghệ ở quy mô bán công nghiệp; đồng thời đánh giá khả năng mở rộng, triển khai công nghệ ở quy mô công nghiệp.

Quá trình thử nghiệm cũng nhằm xác định các thông số công nghệ, mức độ ổn định của dây chuyền và hiệu quả sử dụng nguyên liệu, hóa chất, năng lượng, qua đó giảm thiểu rủi ro trong thiết kế và đầu tư khi mở rộng quy mô sản xuất.

Kết quả thử nghiệm sẽ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện quy trình công nghệ, đồng thời phục vụ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật và các quy định quản lý đối với hoạt động chế biến sâu đất hiếm.

Đáng chú ý, công nghệ thử nghiệm áp dụng giải pháp tuần hoàn nước trong công đoạn thủy luyện, đồng thời thu hồi một số sản phẩm, phụ phẩm có giá trị như barit, fluorit và natri hexafluorosilicat (Na₂SiF₆). Đây là giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hạn chế phát sinh chất thải.

Toàn bộ quá trình vận hành được giám sát thông qua hệ thống camera và bộ chỉ tiêu KPI gồm 33 chỉ tiêu về kỹ thuật, môi trường và an toàn bức xạ, làm cơ sở theo dõi, kiểm soát và đánh giá kết quả thử nghiệm.

Thử nghiệm trong khuôn khổ được kiểm soát

UBND thành phố Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hướng dẫn, giám sát, kiểm tra và đánh giá quá trình thử nghiệm; đồng thời xử lý các vấn đề phát sinh theo thẩm quyền.

Trường hợp cần thiết, Sở Khoa học và Công nghệ có thể thành lập Tổ giám sát, đánh giá hoạt động thử nghiệm liên ngành, với sự tham gia của đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan và chuyên gia phù hợp.

Trong thời gian thử nghiệm có kiểm soát, doanh nghiệp được tạm thời không áp dụng một số quy định pháp luật chuyên ngành điều chỉnh đối với cơ sở chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp, nhưng chỉ trong phạm vi, quy mô, địa điểm, thời gian và nội dung đã được UBND Thành phố chấp thuận.

Việc tạm thời không áp dụng này chỉ nhằm phục vụ hoạt động thử nghiệm trên dây chuyền bán công nghiệp để kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện công nghệ; không áp dụng đối với hoạt động đầu tư xây dựng, vận hành cơ sở chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại.

Trong lĩnh vực môi trường, doanh nghiệp được tạm thời không thực hiện trình tự, thủ tục lập, thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và cấp Giấy phép môi trường đối với dự án đầu tư sản xuất, chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp. Thay vào đó, công tác quản lý, kiểm soát môi trường được thực hiện thông qua Báo cáo biện pháp phòng ngừa, quản lý và khắc phục rủi ro môi trường, hệ thống KPI và cơ chế giám sát trực tiếp.

Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải, khí thải, gồm QCVN 07:2025/BNNMT, QCVN 19:2024/BTNMT và các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan; đồng thời chịu sự giám sát trực tiếp của Tổ giám sát.

Đối với an toàn bức xạ và quản lý vật liệu phóng xạ tự nhiên, việc tạm thời không áp dụng chỉ giới hạn ở trình tự, thủ tục hành chính, không làm thay đổi trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ, quản lý chất thải NORM, bảo vệ người lao động và thực hiện các yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ phương án bảo đảm an toàn bức xạ, quản lý chất thải NORM và tẩy xạ, đồng thời chịu sự giám sát của Tổ giám sát và các cơ quan có thẩm quyền.

Trong lĩnh vực xây dựng, việc tạm thời không áp dụng trình tự, thủ tục cấp giấy phép xây dựng chỉ giới hạn đối với các hạng mục cải tạo, lắp đặt và xây dựng phục vụ trực tiếp hoạt động thử nghiệm có kiểm soát trong phạm vi, thời gian và nội dung được UBND Thành phố chấp thuận.

Quy định này không làm thay đổi trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo đảm chất lượng công trình, an toàn chịu lực, an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường và tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan.

Việc Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát công nghệ chế biến sâu đất hiếm được kỳ vọng tạo cơ sở thực tiễn để đánh giá khả năng làm chủ công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và các điều kiện cần thiết trước khi xem xét mở rộng quy mô sản xuất.