Nền kinh tế châu Âu đang hồi sinh sau giai đoạn “đỉnh điểm bi quan”

Tâm lý thị trường đảo chiều

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới diễn ra đầu năm 2025 ở Davos, viễn cảnh kinh tế – chính trị của châu Âu từng bị đánh giá ở trong trạng thái “đỉnh điểm bi quan”. Nhưng sau nửa năm, bức tranh đã đổi màu. Dù khu vực này còn gặp nhiều thách thức, tâm lý thị trường và giới đầu tư đã chuyển biến tích cực.

Nền kinh tế châu Âu đang hồi sinh sau giai đoạn “đỉnh điểm bi quan”

Minh chứng rõ ràng nhất là việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) được kỳ vọng sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất lần thứ tám trong vòng hơn một năm, bất chấp việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn giữ nguyên lãi suất tính từ đầu năm 2025 đến nay. Ngân hàng Trung ương Anh cũng đã bốn lần giảm lãi, từ mức đỉnh 5,25% của năm ngoái, tạo nên một chính sách tiền tệ nới lỏng diện rộng trên toàn khu vực.

Tuy nhiên, không chỉ yếu tố tiền tệ, chính trị cũng đóng vai trò trung tâm trong việc vực dậy kỳ vọng. Chính phủ Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã gây bất ngờ với bước đi táo bạo cải cách “kỷ luật ngân sách”, điều được ví như “phanh tay tài khóa”, mở đường cho hơn 1.000 tỷ euro chi tiêu công trong thập kỷ tới. Các cải cách hứa hẹn sẽ tiếp tục nâng cao hiệu suất nền kinh tế Đức, vốn là đầu tàu của Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, chính sách thương mại của khối cũng ghi nhận làn gió mới. EU vừa ký thỏa thuận lớn với khối Mercosur (Cộng đồng thị trường Nam Mỹ), và đang đẩy nhanh đàm phán với nhiều quốc gia khác. Anh quốc cũng gây tiếng vang với hiệp định thương mại tự do quan trọng cùng Ấn Độ.

Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư quốc tế cũng bắt đầu trở lại. Báo cáo từ KKR gọi đây là “thời kỳ phục hưng đầu tư” của châu Âu. Thêm vào đó, Ủy ban châu Âu dưới sự lãnh đạo của bà Ursula von der Leyen đang đặt ưu tiên vào tăng cường năng lực cạnh tranh, với nhiều sáng kiến, nổi bật là "Thỏa thuận Công nghiệp Xanh EU" được xem là dấu ấn kinh tế lớn.

Sự khó đoán của Mỹ tạo cơ hội ngược dòng cho châu Âu?

Sự đảo chiều kỳ vọng về châu Âu không chỉ bắt nguồn từ nội lực, mà còn từ sự sụt giảm niềm tin vào Mỹ. Chính quyền ông Donald Trump nhiệm kỳ thứ hai đang đối mặt với sự hoài nghi ngày càng lớn từ giới đầu tư, đặc biệt sau loạt chính sách thuế quan khó đoán và tín hiệu suy yếu trong tăng trưởng.

Việc ông Trump tái đắc cử lại vô tình trở thành chất xúc tác cho châu Âu tăng tốc cải cách và tăng cường hợp tác phòng thủ. Những cuộc bầu cử then chốt tại Đức và Anh trong năm 2024 – 2025 đã tạo ra một "cửa sổ chính trị" quý giá cho các cải cách lâu dài.

Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn là nâng cao năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế lớn như Đức, Pháp và Ý. Trong khi các nước như Tây Ban Nha, Hy Lạp và Bồ Đào Nha đang tăng trưởng nhanh hơn mức trung bình của EU, ba cường quốc đầu tàu vẫn loay hoay trong cải cách cơ cấu. Việc không thể tái cơ cấu kinh tế sẽ làm sâu sắc thêm những bất ổn chính trị, nhất là trong bối cảnh làn sóng dân túy cực hữu đang trỗi dậy. Chiến thắng của nhà sử học có khuynh hướng bảo thủ Karol Nawrocki trong cuộc bầu cử Tổng thống Ba Lan gần đây là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng, đặc biệt khi ông công khai ủng hộ Tổng thống Donald Trump.

Trên bình diện quốc tế, châu Âu còn đối mặt với nguy cơ từ các quốc gia khác, căng thẳng Trung Đông và làn sóng di cư từ biên giới phía Nam. Nếu như thế giới gọi những năm 1920 là "thập niên hưng thịnh", thì những năm 2020 đang tiệm cận với viễn cảnh “thập kỷ chiến sự” đầy bất ổn, điều có thể định hình lại tương lai châu Âu theo hướng tiêu cực.

Tiền kỹ thuật số và bài toán khó của các ngân hàng trung ương

Ông Trump gia tăng áp lực với Fed về lãi suất, nhấn mạnh Fed “hành động quá trễ”

Anh vẫn chịu áp lực lớn dù được Mỹ miễn thuế nhôm thép