Kinh tế tuần hoàn trở thành “giấy thông hành” mới của ngành sản xuất Việt Nam

Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam 2026 với chủ đề “Kinh tế tuần hoàn trong sản xuất”

TP.HCM - trung tâm sản xuất và thương mại lớn nhất cả nước - đang đứng trước cơ hội định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và sản xuất bền vững. Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đặt nặng tiêu chí giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và minh bạch dữ liệu, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn được quyết định bởi chi phí lao động hay quy mô sản xuất, mà bởi khả năng đổi mới và chất lượng tăng trưởng.

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước tập trung thảo luận tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam 2026 với chủ đề “Kinh tế tuần hoàn trong sản xuất”, tổ chức tại TP.HCM mới đây. Sự kiện do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM (HASI) và Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) phối hợp tổ chức.

Diễn đàn quy tụ gần 200 đại diện cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến đầu tư, hiệp hội ngành nghề cùng lãnh đạo các tập đoàn lớn của Đức và Việt Nam nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy sản xuất bền vững và nâng cao sức cạnh tranh của ngành công nghiệp trước làn sóng chuyển đổi xanh toàn cầu.

Kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn

Bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP.HCM

Phát biểu tại diễn đàn, bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP.HCM, cho rằng kinh tế tuần hoàn đã vượt ra khỏi phạm vi của một giải pháp môi trường đơn thuần để trở thành chiến lược nâng cao khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo bà, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, các doanh nghiệp cần hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên hiệu quả sử dụng tài nguyên và tối ưu vòng đời sản phẩm. Đức sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam thông qua chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm công nghiệp và thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh.

Ở góc độ địa phương, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, cho biết TP.HCM đang đẩy mạnh nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, phát triển khu công nghiệp sinh thái và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây được xem là nền tảng quan trọng để triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn trên quy mô lớn trong thời gian tới.

Ông Alexander Ziehe, Chủ tịch GBA

Ông Alexander Ziehe, Chủ tịch GBA, nhận định Việt Nam đang sở hữu lợi thế về năng lực sản xuất, trong khi Đức có thế mạnh về công nghệ công nghiệp, quản trị tài nguyên và kinh tế tuần hoàn.

"Việt Nam có khát vọng phát triển, TP.HCM có động lực tăng trưởng, còn Đức có nền tảng chuyên môn công nghiệp để hỗ trợ tăng trưởng bền vững. Sự kết hợp này có thể tạo ra những chuỗi giá trị có sức chống chịu cao hơn và bền vững hơn trong tương lai", ông nói.

Theo lãnh đạo GBA, các doanh nghiệp Đức không chỉ coi Việt Nam là điểm đến đầu tư mà còn là đối tác chiến lược dài hạn trong quá trình phát triển công nghiệp và đổi mới sáng tạo.

ESG và minh bạch chuỗi cung ứng trở thành yêu cầu bắt buộc

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại diễn đàn là những thay đổi trong các tiêu chuẩn thương mại quốc tế.

Ông Peter Kompalla, Trưởng Đại diện AHK Việt Nam, cho biết đối với doanh nghiệp Đức đang hoạt động tại Việt Nam, kinh tế tuần hoàn không còn là một sáng kiến phát triển bền vững mà đã trở thành yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường.

Ông Peter Kompalla, Trưởng Đại diện AHK Việt Nam

Theo ông, các yêu cầu về minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc, hộ chiếu sản phẩm số và tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để tham gia các thị trường lớn, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU).

Ở góc nhìn doanh nghiệp trong nước, ông Nguyễn Trọng Luật, Phó Chủ tịch HASI, cho rằng áp lực đối với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ đến từ yêu cầu nâng cao năng lực công nghệ mà còn từ các quy định mới liên quan đến phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu.

Theo ông, khoảng cách lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay nằm ở năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật và khả năng kết nối với các tập đoàn FDI.

"Chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng và phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu", ông nhấn mạnh.

Dữ liệu và AI trở thành nền tảng của sản xuất bền vững

Các chuyên gia tại diễn đàn cho rằng kinh tế tuần hoàn sẽ khó được hiện thực hóa nếu thiếu sự hỗ trợ của chuyển đổi số và tự động hóa.

Ông Erick Contreras, Tổng Giám đốc BASF Việt Nam, đánh giá kinh tế tuần hoàn đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới của ngành sản xuất. Trong bối cảnh áp lực về chi phí nguyên liệu, năng lượng và phát thải ngày càng gia tăng, các mô hình tuần hoàn có thể giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo thêm giá trị gia tăng.

Trong khi đó, ông André de Jong, Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam, cho rằng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ nhà máy thông minh đang làm thay đổi căn bản hoạt động sản xuất.

Theo ông, việc ứng dụng AI và số hóa không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng, giảm lãng phí nguyên vật liệu và tăng khả năng thích ứng với biến động thị trường.

Ở khía cạnh chuỗi cung ứng, ông Tuấn Vi, Phó Chủ tịch phụ trách Chuỗi cung ứng và Logistics khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Schaeffler, cho rằng kinh tế tuần hoàn cần được tích hợp xuyên suốt từ khâu thiết kế, lập kế hoạch, mua sắm, logistics, sản xuất, bảo trì đến tái chế sản phẩm.

Theo ông, những quyết định đúng đắn ngay từ đầu chuỗi cung ứng có thể tạo ra tác động tích cực trên toàn hệ thống, giúp giảm lãng phí, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả vận hành.

Các chuyên gia nhận định phát triển bền vững đang ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng chi phối dòng vốn đầu tư và thương mại toàn cầu. Trong xu hướng đó, kinh tế tuần hoàn được xem là động lực giúp ngành sản xuất Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, đầu tư vào nguồn nhân lực, số hóa chuỗi cung ứng và tăng cường liên kết giữa khu vực tư nhân với các đối tác quốc tế.

Diễn đàn cũng cho thấy dư địa hợp tác rất lớn giữa Việt Nam và Đức trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, sản xuất bền vững và công nghiệp thông minh. Với thế mạnh về công nghệ và quản trị của Đức cùng tiềm năng sản xuất của Việt Nam, các chương trình hợp tác song phương được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một nền công nghiệp hiện đại, có khả năng chống chịu cao và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.