Giá gạo thế giới phục hồi, vì sao xuất khẩu Việt Nam vẫn giảm?

Giá gạo tăng, xuất khẩu vẫn giảm

Theo Chỉ số gạo trắng Oryza (WRI) của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo trắng trong tuần đầu tháng 9/2026 đạt khoảng 450 USD/tấn, tăng 5 USD so với tuần trước, 13 USD so với tháng trước và 37 USD so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức cao nhất trong gần 2 năm.

Giá gạo thế giới phục hồi, vì sao xuất khẩu Việt Nam vẫn giảm?

Giá gạo tăng trong bối cảnh lượng mưa tại một số khu vực giảm, hiện tượng El Niño được dự báo mạnh lên, trong khi chi phí phân bón và nhiên liệu tiếp tục gia tăng. El Niño kết hợp với chỉ số IOD dương có thể khiến sản lượng gạo tại Đông Nam Á giảm 2-8%.

Tuy nhiên, xuất khẩu gạo Việt Nam chưa hưởng lợi rõ rệt. Tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu 538.856 tấn gạo, trị giá 279,633 triệu USD. Lũy kế 8 tháng năm 2026, xuất khẩu đạt khoảng 6,029 triệu tấn, thu về gần 2,9 tỷ USD, giảm 5,12% về lượng và 10,82% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo kim ngạch xuất khẩu gạo năm 2026 đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% so với năm 2025. Giá xuất khẩu thấp trong những tháng đầu năm là nguyên nhân chính khiến kim ngạch suy giảm. Dù thị trường có dấu hiệu phục hồi từ tháng 7, việc tăng giá trị xuất khẩu vẫn gặp nhiều khó khăn nếu chỉ dựa vào sản lượng.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp cần chú trọng các phân khúc có giá trị cao như gạo thơm, gạo chất lượng cao, gạo nếp, Japonica và các dòng gạo đặc sản như T25. Cùng với đó là phát triển vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường.

Thị trường tăng mua, cạnh tranh lớn

Philippines tiếp tục là thị trường đáng chú ý khi dự kiến nhập khẩu khoảng 5 triệu tấn gạo trong năm 2026, mức cao kỷ lục, do ảnh hưởng của El Niño và nhu cầu dự trữ cho đầu năm 2027. Tính đến ngày 13/8, nước này đã nhập khẩu 3,46 triệu tấn, vượt tổng lượng nhập khẩu cả năm 2025. Việt Nam hiện chiếm khoảng 74% lượng gạo cung cấp cho thị trường Philippines.

Philippines cũng đề xuất dành 69,9 tỷ peso, tương đương khoảng 1,15 tỷ USD, cho các chương trình lúa gạo năm 2027, tập trung vào giống, vật tư, máy móc, thủy lợi, tín dụng, đào tạo và phân phối.

Trong khi đó, giá gạo 5% tấm của Thái Lan trong tuần đầu tháng 9 đạt khoảng 476 USD/tấn; Pakistan khoảng 415 USD/tấn và Ấn Độ khoảng 371 USD/tấn. Indonesia không có kế hoạch nhập khẩu gạo trong năm 2026 do sản lượng và dự trữ trong nước ở mức cao. Tính đến ngày 21/8, nước này có khoảng 5,17 triệu tấn gạo dự trữ.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 có thể giảm 1,9%, xuống 553,1 triệu tấn. Tuy nhiên, tổng nguồn cung vẫn được dự báo đạt 774,3 triệu tấn, cao hơn nhu cầu tiêu thụ khoảng 559 triệu tấn.

Chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu còn dồi dào, xuất khẩu gạo Việt Nam cần chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng giá trị. Doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, chủ động nguồn nguyên liệu và nâng chất lượng sản phẩm; người sản xuất cần điều chỉnh cơ cấu giống, mùa vụ và kiểm soát chất lượng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị theo dõi sát cung cầu gạo thế giới, chính sách nhập khẩu của các thị trường lớn và diễn biến thời tiết để có giải pháp điều hành phù hợp.