Dự thảo Luật Đường sắt (Sửa đổi): Mở cơ chế thu hút đầu tư

Mở cơ chế thu hút đầu tư và phát triển bền vững

Với mục tiêu tạo ra những cơ chế đột phá để thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy phát triển hạ tầng đường sắt, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) vừa trình Chính phủ dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi). Những điều chỉnh mới này không chỉ giúp cải thiện cơ sở hạ tầng đường sắt mà còn tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào các dự án hạ tầng lớn của quốc gia.

Dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) đề ra các quy định mới nhằm huy động tối đa nguồn lực cho việc phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt. Trong đó, ngân sách nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, nhưng cơ chế khuyến khích sự tham gia của các tổ chức và cá nhân qua các hình thức hợp đồng đối tác công-tư (PPP) như BT, BOT, BTO, BLT, BTL sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp tư nhân đóng góp vào việc phát triển hạ tầng giao thông quan trọng này.

Phó Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, ông Dương Hồng Anh cho biết, mặc dù luật hiện hành đã đề cập đến việc huy động nguồn lực từ các nhà đầu tư, nhưng thực tế các chính sách này chưa thực sự phát huy được hiệu quả. Vì vậy, dự thảo sửa đổi lần này đã quy phạm hóa các chính sách thành các quy định cụ thể nhằm tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ để thúc đẩy sự phát triển của ngành đường sắt.

Khai thác quỹ đất vùng ga đường sắt

Một điểm nổi bật trong dự thảo Luật Đường sắt sửa đổi là việc bổ sung quy định về khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga đường sắt. Đây là mô hình TOD (Transit-Oriented Development) nhằm tận dụng tối đa quỹ đất xung quanh các ga đường sắt để phát triển các dự án đô thị, tạo ra nguồn lực bổ sung cho việc phát triển hạ tầng giao thông.

Dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) mở ra cơ chế mới thu hút vốn đầu tư.

Theo quy định mới, UBND cấp tỉnh sẽ được phép sử dụng quỹ đất xung quanh các ga đường sắt để triển khai các dự án phát triển đô thị, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và huy động nguồn lực từ việc đấu giá đất. Số tiền thu được từ việc khai thác quỹ đất sẽ được nộp vào ngân sách địa phương cấp tỉnh và phân chia cho ngân sách Trung ương theo tỷ lệ cụ thể.

Mô hình TOD không chỉ giúp phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt mà còn thúc đẩy sự phát triển đô thị bền vững, giúp giảm tải giao thông cho các khu vực trung tâm thành phố và tạo ra các khu đô thị mới.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về việc cho thuê hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt do Nhà nước đầu tư. Đây là một cơ chế mới giúp tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân vào hoạt động khai thác, bảo trì và phát triển hạ tầng đường sắt.

Chuyên gia trong ngành cho rằng, việc cho thuê quyền khai thác sẽ giảm bớt gánh nặng tài chính cho Nhà nước trong việc duy trì và phát triển hạ tầng, đồng thời giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và khai thác hạ tầng đường sắt. Hình thức chuyển nhượng có thời hạn sẽ giúp Nhà nước giữ quyền kiểm soát đối với tài sản công, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia với một cơ chế rõ ràng và hợp lý.

Tăng cường quản lý an toàn đường sắt

Một yếu tố quan trọng khác trong dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) là việc quy định rõ trách nhiệm về quản lý an toàn hệ thống đường sắt. Các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và đảm bảo an toàn cho các tuyến đường sắt, đặc biệt là đối với các tuyến đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.

Dự thảo Luật Đường sắt sửa đổi đã làm rõ trách nhiệm của các tổ chức quản lý và vận hành trong việc duy trì và thực hiện hệ thống quản lý an toàn. Cùng với đó, các yêu cầu về đánh giá, chứng nhận an toàn sẽ được tổ chức chứng nhận an toàn độc lập thực hiện, giúp đảm bảo chất lượng của các hệ thống đường sắt trước khi đưa vào khai thác.

Mô hình này tương đồng với các quy định của pháp luật đường sắt ở các quốc gia tiên tiến, giúp nâng cao tiêu chuẩn an toàn và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác vận tải liên vận quốc tế, đặc biệt là đối với các dự án đường sắt kết nối với các nước láng giềng như Trung Quốc.

Với những sửa đổi và bổ sung trong dự thảo Luật Đường sắt lần này, ngành đường sắt Việt Nam sẽ có một cơ chế pháp lý mạnh mẽ và rõ ràng hơn để thu hút các nguồn lực đầu tư, đặc biệt là từ khu vực tư nhân. Đồng thời, việc cải cách hệ thống quản lý an toàn và các cơ chế khai thác quỹ đất sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực, phát triển hạ tầng giao thông bền vững, và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải đường sắt.

Bộ Giao thông Vận tải tin tưởng rằng, những quy định mới trong dự thảo Luật Đường sắt sửa đổi sẽ không chỉ giúp thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của ngành đường sắt mà còn đóng góp vào sự phát triển toàn diện của hệ thống giao thông Việt Nam, đáp ứng nhu cầu vận chuyển ngày càng cao và phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.