Thông tư 147/2026/TT-BTC bãi bỏ loạt quy định cấp bù lãi suất: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 147/2026/TT-BTC, bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần 9 thông tư liên quan đến hỗ trợ lãi suất, cấp bù lãi suất, đặt ra vấn đề không chỉ về hoàn thiện thể chế tài chính mà còn về tính ổn định của chính sách tín dụng ưu đãi. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, điều đáng quan tâm là những thay đổi trong cơ chế quản lý ngân sách sẽ tác động thế nào đến khả năng tiếp cận vốn và bảo đảm quyền lợi của người vay.

Từ những quy định phân tán đến yêu cầu thống nhất cơ chế cấp bù lãi suất

Trong nhiều năm, các chính sách tín dụng ưu đãi được triển khai thông qua những chương trình riêng biệt, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội khác nhau. Đi cùng đó là hệ thống văn bản hướng dẫn về hỗ trợ lãi suất và thanh toán, quyết toán kinh phí cấp bù từ ngân sách nhà nước.

Ngày 05/10/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 147/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 20/11/2026, đánh dấu bước điều chỉnh đáng chú ý trong hệ thống văn bản hướng dẫn này.

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 1, Thông tư bãi bỏ toàn bộ Thông tư 53/2000/TT-BTC về cấp bù chênh lệch lãi suất đối với tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và Thông tư 02/2001/TT-BTC sửa đổi, bổ sung văn bản trên.

Đáng chú ý, Điều 2 tiếp tục bãi bỏ một phần 7 thông tư khác, liên quan đến các chương trình tín dụng phục vụ huyện nghèo, giảm tổn thất sau thu hoạch, phát triển nông nghiệp, thủy sản và bảo vệ rừng.

Cụ thể, khoản 1 và khoản 2 Điều 2 bãi bỏ Điều 4, Điều 5 cùng các biểu kèm theo Thông tư 183/2009/TT-BTC và Thông tư 188/2012/TT-BTC. Khoản 3, khoản 4 bãi bỏ Điều 5, Điều 6 cùng các phụ lục tương ứng của Thông tư 89/2014/TT-BTC và Thông tư 114/2014/TT-BTC.

Khoản 5, khoản 6 và khoản 7 Điều 2 tiếp tục bãi bỏ những nội dung cụ thể thuộc Thông tư 81/2016/TT-BTC, Thông tư 123/2018/TT-BTC và Thông tư 82/2019/TT-BTC.

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, việc xử lý đồng thời nhiều văn bản cho thấy yêu cầu rà soát các cơ chế hướng dẫn đã tồn tại qua nhiều giai đoạn.

Tuy nhiên, cần phân biệt bản chất pháp lý: bãi bỏ quy định hướng dẫn cấp bù lãi suất không đồng nghĩa với chấm dứt toàn bộ chính sách cho vay ưu đãi. Quyền được hưởng ưu đãi của người vay còn phụ thuộc vào chính sách tín dụng cụ thể, điều kiện áp dụng và hợp đồng đã ký kết.

Thông tư 147/2026/TT-BTC bãi bỏ loạt quy định cấp bù lãi suất: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh chịu tác động ở đâu?

Điểm đáng chú ý là phần lớn lĩnh vực liên quan đến những văn bản bị bãi bỏ đều có đặc điểm chung: nhu cầu vốn tương đối lớn, chu kỳ thu hồi vốn dài và khả năng chống chịu biến động thị trường còn hạn chế.

Một doanh nghiệp chế biến nông sản đầu tư dây chuyền sản xuất, một cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá hay hộ kinh doanh đầu tư thiết bị bảo quản nông sản đều có thể chịu áp lực đáng kể từ chi phí lãi vay.

Với những chủ thể này, ưu đãi tín dụng không đơn thuần là khoản hỗ trợ tài chính. Trong một số trường hợp, đó còn là yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất và khả năng duy trì dòng tiền.

Vì vậy, việc thay đổi cơ chế hướng dẫn cấp bù đặt ra yêu cầu bảo đảm tính liên tục, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách.

Nếu quá trình chuyển đổi thiếu hướng dẫn thống nhất, rủi ro có thể xuất hiện ở khâu xác nhận điều kiện hỗ trợ, xử lý hồ sơ hoặc giải thích quyền lợi đối với các khoản vay đang thực hiện.

Dẫu vậy, không có cơ sở để khẳng định Thông tư 147 trực tiếp làm tăng lãi suất, thu hẹp đối tượng vay hoặc khiến doanh nghiệp mất quyền hưởng hỗ trợ.

Đây là giới hạn pháp lý cần được xác định rõ, tránh gây tâm lý lo ngại không cần thiết trong cộng đồng doanh nghiệp.

Chuẩn hóa quản lý ngân sách: Hiệu quả chính sách cần được đo bằng quyền lợi thực tế

Thông tư 147 được ban hành trên cơ sở Nghị định 157/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, về thanh toán, quyết toán vốn ngân sách nhà nước để cấp bù lãi suất cho ngân hàng thương mại.

Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 157, việc cấp bù phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục đích và tránh trục lợi chính sách.

Khoản 4 Điều 3 yêu cầu khoản vay được cấp bù phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật và có chứng từ hợp pháp.

Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát việc sử dụng ngân sách, hạn chế tình trạng hỗ trợ sai đối tượng hoặc thiếu căn cứ.

Tuy nhiên, từ góc nhìn chính sách công, hiệu quả cải cách không nên chỉ được đánh giá qua số lượng văn bản được bãi bỏ hay mức độ thống nhất của thủ tục quyết toán.

Điều quan trọng hơn là cơ chế mới có giúp giảm vướng mắc trong thực thi, bảo đảm quyền lợi của người vay và tạo điều kiện cho dòng vốn ưu đãi đến đúng đối tượng hay không.

Thông tư 147/2026/TT-BTC là bước điều chỉnh đáng chú ý trong hệ thống hướng dẫn về cấp bù lãi suất, nhưng không phải văn bản trực tiếp chấm dứt các chính sách tín dụng ưu đãi.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, vấn đề cần quan tâm là xác định căn cứ pháp lý của từng khoản vay, thời hạn hỗ trợ và trách nhiệm thực hiện của ngân hàng.

Về phía cơ quan quản lý, việc hoàn thiện thể chế chỉ thực sự có ý nghĩa khi bảo đảm được sự ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách. Bởi với doanh nghiệp, một cơ chế hỗ trợ có thể dự liệu và thực thi nhất quán đôi khi quan trọng không kém chính mức ưu đãi được hưởng.