Nghị định 389/2026/NĐ-CP: Kinh doanh xổ số có thể bị phạt 200 triệu đồng, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Nghị định 389/2026/NĐ-CP thiết lập khung xử phạt mới trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, với mức phạt tối đa 200 triệu đồng đối với tổ chức. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ là số tiền xử phạt, mà còn ở những rủi ro có thể làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng đến mạng lưới đại lý và uy tín doanh nghiệp. Trong thị trường kinh doanh có điều kiện, tuân thủ pháp luật đang trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì hoạt động ổn định.

Giấy phép kinh doanh: Ranh giới giữa hoạt động hợp pháp và rủi ro nghiêm trọng

Một trong những thông điệp đáng chú ý của Nghị định 389/2026/NĐ-CP là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tư cách pháp lý của chủ thể kinh doanh xổ số.

Theo khoản 3 Điều 7, hành vi kinh doanh xổ số không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xổ số do cơ quan có thẩm quyền cấp, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phạt từ 160 triệu đến 200 triệu đồng.

Khoản 2 Điều 7 quy định mức phạt từ 120 triệu đến 160 triệu đồng đối với hành vi cho mượn, cho thuê hoặc chuyển nhượng Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xổ số.

Trong khi đó, khoản 1 Điều 6 quy định mức phạt từ 40 triệu đến 60 triệu đồng đối với hành vi sửa chữa, tẩy xóa hoặc giả mạo tài liệu trong hồ sơ cấp giấy chứng nhận nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đáng lưu ý, theo điểm a khoản 4 Điều 3, các mức tiền phạt nêu trên áp dụng đối với tổ chức; mức phạt đối với cá nhân bằng một nửa đối với cùng hành vi theo điểm b khoản 4 Điều này.

Từ góc độ quản trị, đây không đơn thuần là vấn đề hoàn thiện hồ sơ cấp phép. Một doanh nghiệp không kiểm soát được tính hợp pháp của giấy phép, phạm vi kinh doanh hoặc tài liệu pháp lý có thể đối mặt với nguy cơ xử phạt, thu hồi lợi ích bất hợp pháp và những hệ lụy về uy tín.

Đối với doanh nghiệp nhỏ cung cấp dịch vụ liên quan đến hoạt động xổ số, việc ký kết hợp đồng thương mại không thể thay thế yêu cầu xác minh tư cách pháp lý của đối tác.

Tuy nhiên, cần phân biệt doanh nghiệp kinh doanh xổ số với đại lý và đơn vị cung cấp dịch vụ. Không phải mọi hộ kinh doanh bán vé xổ số đều thuộc diện phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xổ số như doanh nghiệp phát hành.

Nghị định 389/2026/NĐ-CP: Kinh doanh xổ số có thể bị phạt 200 triệu đồng, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Mạng lưới đại lý: Một mắt xích sai có thể tạo rủi ro cho cả hệ thống

Nghị định không chỉ đặt trách nhiệm lên doanh nghiệp phát hành mà còn điều chỉnh hoạt động phân phối và tổ chức đại lý.

Theo khoản 2 Điều 13, mức phạt từ 20 triệu đến 60 triệu đồng áp dụng đối với các hành vi như ký hợp đồng đại lý với chủ thể không đủ điều kiện; không bảo đảm tỷ lệ tối thiểu về mức bảo đảm nghĩa vụ thanh toán của đại lý; cho đại lý nợ quá kỳ hạn hoặc quá thời gian thanh toán tiền bán vé theo quy định.

Đây là những vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quản trị công nợ và khả năng kiểm soát dòng tiền.

Với doanh nghiệp kinh doanh xổ số, mạng lưới đại lý rộng chưa chắc đồng nghĩa với hệ thống phân phối hiệu quả nếu thiếu cơ chế kiểm soát điều kiện hợp tác và nghĩa vụ thanh toán.

Đối với đại lý quy mô nhỏ, nguy cơ lớn là tham gia quan hệ thương mại khi chưa hiểu đầy đủ điều kiện đại lý, phạm vi phân phối và trách nhiệm phát sinh.

Khoản 3 Điều 9 quy định mức phạt từ 20 triệu đến 40 triệu đồng đối với hành vi phân phối vé xổ số không đúng phương thức được phép. Khoản 1 Điều 10 tiếp tục quy định mức phạt tương ứng đối với hành vi kinh doanh xổ số không đúng địa bàn.

Đặc biệt, hành vi vi phạm địa bàn còn có thể bị tịch thu vé vi phạm, buộc kinh doanh đúng địa bàn và nộp lại số lợi bất hợp pháp theo khoản 2, khoản 3 Điều 10.

Những chế tài này cho thấy rủi ro trong hoạt động phân phối không chỉ được đo bằng tiền phạt mà còn bằng khả năng gián đoạn kênh tiêu thụ và tổn thất từ hàng hóa vi phạm.

Đình chỉ kinh doanh: Chi phí lớn hơn khoản tiền xử phạt?

Một điểm đáng quan tâm là hình thức đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có thời hạn.

Theo điểm b khoản 6 Điều 8, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ từ một đến hai tháng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này, liên quan đến phát hành vé sai quy định hoặc in số lượng vé không phù hợp với nội dung đã thông báo.

Khoản 5 Điều 3 xác định việc đình chỉ được áp dụng đối với địa bàn xảy ra vi phạm; nếu doanh nghiệp hoạt động trên nhiều địa bàn thì chỉ đình chỉ tại địa bàn vi phạm.

Đây là cách thiết kế chế tài đáng chú ý, giúp giới hạn phạm vi đình chỉ theo địa bàn.

Tuy nhiên, đối với một thị trường phân phối phụ thuộc vào chu kỳ phát hành và mạng lưới đại lý, việc gián đoạn kinh doanh dù chỉ tại một địa bàn vẫn có thể kéo theo tổn thất doanh thu, chi phí vận hành và ảnh hưởng quan hệ đối tác.

Vì vậy, doanh nghiệp cần rà soát quy trình phát hành, kiểm soát địa bàn và thiết lập cơ chế cảnh báo trước khi sai phạm phát sinh.

Tuân thủ phải bắt đầu từ cấu trúc kinh doanh

Nghị định 389/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại quản trị pháp lý trong lĩnh vực kinh doanh xổ số.

Đối với doanh nghiệp, trọng tâm không chỉ là tránh mức phạt 200 triệu đồng, mà còn là kiểm soát giấy phép, phương thức phân phối, địa bàn kinh doanh và trách nhiệm của hệ thống đại lý.

Đối với đại lý, hộ kinh doanh có liên quan, việc xác định đúng tư cách pháp lý, điều kiện hợp tác và phạm vi được phép hoạt động là yêu cầu thiết yếu.

Một thị trường được quản lý chặt chẽ chỉ có thể vận hành hiệu quả khi trách nhiệm pháp lý được kiểm soát ngay từ từng mắt xích của chuỗi phân phối, thay vì chờ đến khi xảy ra vi phạm mới xử lý.