Bộ trưởng Bộ Xây dựng thúc tiến độ hai cao tốc chiến lược kết nối cửa khẩu phía Bắc tăng tốc mạnh

Tăng tốc thông tuyến các dự án cao tốc cửa ngõ biên giới

Trong bối cảnh nhu cầu kết nối logistics, giao thương xuyên biên giới và liên kết vùng ngày càng gia tăng, hai dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng và Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được xem là những mắt xích chiến lược trong quy hoạch hạ tầng khu vực Đông Bắc. Chuyến kiểm tra thực địa ngày 6/5 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh không chỉ mang ý nghĩa thúc tiến độ thi công, mà còn cho thấy quyết tâm lớn trong việc hoàn thiện trục giao thông huyết mạch kết nối các cửa khẩu trọng điểm phía Bắc.

Tại dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị thi công phải huy động tối đa máy móc, thiết bị và nhân lực để hoàn thành mục tiêu đưa vào khai thác 27km đầu tuyến trước ngày 19/5. Đây là đoạn tuyến đặc biệt quan trọng, kết nối từ cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn tới nút giao khu vực TP Lạng Sơn cũ, giúp rút ngắn đáng kể thời gian lưu thông giữa Hà Nội và khu vực cửa khẩu Hữu Nghị.

Dự án có tổng chiều dài khoảng 60km, được đầu tư theo hình thức đối tác công tư với tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng. Sau hơn hai năm triển khai, công trường đang bước vào giai đoạn tăng tốc cao điểm với 130 mũi thi công đồng loạt, hơn 2.600 nhân sự cùng khoảng 1.200 thiết bị hoạt động liên tục. Tổng giá trị thực hiện hiện đạt gần 5.600 tỷ đồng, tương đương hơn 71% giá trị hợp đồng điều chỉnh.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh kiểm tra công tác thi công dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Điểm đáng chú ý là tiến độ dự án hiện đang vượt kế hoạch ban đầu khoảng 3 tháng. Nếu giữ được nhịp độ hiện nay, toàn tuyến có thể hoàn thành vào cuối tháng 9/2026, sớm hơn dự kiến, tạo cú hích lớn cho vận tải hàng hóa qua cửa khẩu phía Bắc.

Tuy nhiên, áp lực về nguồn vốn vẫn là bài toán lớn. Doanh nghiệp dự án kiến nghị bổ sung khoảng 2.200 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương sau điều chỉnh dự án nhằm bảo đảm dòng tiền triển khai các hạng mục còn lại. Đồng thời, các đơn vị cũng đề xuất sớm hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến trạm dừng nghỉ và xử lý dứt điểm những vướng mắc mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật trong tháng 5 để tránh ảnh hưởng tiến độ chung.

Không chỉ dừng ở mục tiêu giao thông, tuyến cao tốc này còn được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển công nghiệp, logistics và thương mại biên giới của Lạng Sơn trong giai đoạn tới. Khi hoàn thiện, tuyến đường sẽ giúp tăng năng lực vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, giảm chi phí logistics và thúc đẩy thu hút đầu tư vào khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.

Mở rộng quy mô cao tốc tạo động lực phát triển liên kết vùng

Nếu Hữu Nghị - Chi Lăng được xem là cửa ngõ kết nối trục cao tốc Bắc - Nam với biên giới, thì cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh lại mang vai trò chiến lược trong việc mở rộng hành lang kinh tế từ Lạng Sơn tới Cao Bằng và các cửa khẩu quốc tế phía Đông Bắc.

Cần sớm hoàn thiện kết nối cao tốc liên vùng (Ảnh:Minh hoạ)

Dự án có tổng chiều dài hơn 121km với tổng vốn đầu tư khoảng 26.000 tỷ đồng, được triển khai theo hai giai đoạn. Riêng giai đoạn 1 dài hơn 93km đã bao gồm hàng chục cây cầu lớn, cầu vượt sông Kỳ Cùng, sông Bằng Giang cùng nhiều hạng mục hầm xuyên núi phức tạp.

Hiện trên toàn tuyến đang triển khai đồng thời 132 mũi thi công với hơn 2.000 nhân sự và gần 900 thiết bị cơ giới. Các nhà thầu đã đưa vào vận hành 4 dây chuyền thảm bê tông nhựa công suất lớn để tăng tốc hoàn thiện mặt đường trước mùa mưa. Tổng giá trị thi công đến nay đạt khoảng 8.726 tỷ đồng, tương đương 74% giá trị hợp đồng xây lắp.

Theo kế hoạch, đến ngày 19/5, dự án sẽ thông xe kỹ thuật đoạn dài 62km từ cửa khẩu Đồng Đăng đến khu vực Đông Khê. Đến cuối năm 2026, toàn bộ 93km giai đoạn 1 sẽ hoàn thành theo quy mô nền đường rộng 22m thay vì 17m như thiết kế ban đầu.

Đây cũng là yêu cầu được Bộ trưởng Trần Hồng Minh đặc biệt nhấn mạnh trong chuyến kiểm tra lần này. Theo Bộ trưởng, việc mở rộng nền đường ngay từ đầu sẽ giúp tránh tình trạng phải phá dỡ, cải tạo sau này, đồng thời tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư lâu dài.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của dự án hiện nay là áp lực tài chính khi giá vật liệu, đặc biệt là nhựa đường và nhiên liệu, liên tục tăng mạnh từ đầu năm 2026. Doanh nghiệp dự án đề nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về điều chỉnh giá hợp đồng nhằm giảm áp lực cho các nhà thầu, hạn chế nguy cơ thiếu hụt dòng tiền thi công.

Theo tính toán, dự án hiện vẫn cần bổ sung hơn 9.100 tỷ đồng để hoàn thiện toàn bộ tuyến theo quy mô 22m. Riêng trong năm 2026, nhu cầu vốn bổ sung lên tới khoảng 5.400 tỷ đồng nhằm bảo đảm mục tiêu thông xe kỹ thuật đúng kế hoạch.

Bên cạnh yêu cầu về tiến độ, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng đặc biệt lưu ý các đơn vị phải tuyệt đối tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm minh bạch trong đầu tư xây dựng, không để xảy ra thất thoát, tham nhũng hay lãng phí. Quan điểm “nhanh, đúng, trúng, đủ, hiệu quả và an toàn” tiếp tục được nhấn mạnh như nguyên tắc xuyên suốt trong triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia.

Không dừng ở hai tuyến cao tốc, Bộ trưởng cũng cho ý kiến định hướng đầu tư tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn từ TP Cao Bằng cũ đi Pác Bó theo hướng tăng cường kết nối với cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và hệ thống cửa khẩu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn, thúc đẩy liên kết vùng, phát triển du lịch lịch sử và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế khu vực biên giới phía Bắc trong giai đoạn tới.