Cải cách tiền lương trước yêu cầu thích ứng với thị trường lao động và già hóa dân số

Chiều 22/9, tại trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công, chủ trì làm việc với Bộ Nội vụ về xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Đề án được xây dựng trên cơ sở ý kiến của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sơ kết thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương và Nghị quyết số 28-NQ/TW về chính sách bảo hiểm xã hội, đồng thời gắn với những yêu cầu đặt ra từ quá trình tổ chức lại bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà

Cần nhìn lại tương quan tiền lương

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá Bộ Nội vụ, trực tiếp là Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội cùng nhóm biên tập đã xây dựng đề cương Đề án công phu, kỹ lưỡng. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực phức tạp, cần đánh giá đầy đủ kết quả đạt được, những hạn chế và vấn đề phát sinh sau gần 10 năm triển khai các nghị quyết về tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Theo đánh giá tại cuộc làm việc, thời gian qua, mức lương cơ sở đã được điều chỉnh từng bước; cơ chế tiền lương trong khu vực doanh nghiệp tiếp tục được hoàn thiện. Việc cơ cấu lại, tinh gọn tổ chức bộ máy cũng góp phần tạo thêm nguồn lực cho cải cách chính sách tiền lương.

Chính sách tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức từng bước được nghiên cứu, bổ sung, gắn với phân loại và đánh giá đội ngũ. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn cho thấy những vấn đề cần tiếp tục xử lý, trong đó có tương quan tiền lương giữa các nhóm đối tượng và yêu cầu trả lương theo vị trí việc làm.

Phó Thủ tướng cho rằng cải cách tiền lương thời gian qua chưa thể thực hiện một cách căn cơ, toàn diện, song cách tiếp cận cơ bản phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách; quá trình thực hiện được triển khai theo hướng thận trọng, từng bước và có cơ sở.

Đối với chính sách bảo hiểm xã hội, những kết quả đạt được cũng đi cùng các vấn đề mới phát sinh. Tiền lương và bảo hiểm xã hội có mối liên hệ chặt chẽ, từ căn cứ đóng, mức hưởng đến cân đối và quản trị các quỹ. Do đó, việc thiết kế chính sách tiền lương trong giai đoạn mới cần được đặt trong mối quan hệ tổng thể với chính sách bảo hiểm xã hội.

Chính sách tiền lương phải bắt nhịp thị trường lao động

Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh là Đề án phải được xây dựng trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi.

Theo Phó Thủ tướng, chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội giai đoạn tới cần gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, tổ chức lại bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, chính sách phải tính đến những thay đổi nhanh của thị trường lao động, cơ cấu việc làm, xu hướng già hóa dân số và sự xuất hiện của các hình thức việc làm mới.

Cải cách tiền lương trước yêu cầu thích ứng với thị trường lao động và già hóa dân số

Đây cũng là những yếu tố có tác động trực tiếp tới cách thức thiết kế chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội. Khi cơ cấu việc làm thay đổi, chính sách không chỉ cần phản ánh quan hệ tiền lương trong khu vực công và khu vực doanh nghiệp mà còn phải tính đến sự đa dạng ngày càng lớn của quan hệ lao động và các hình thức việc làm.

Trong khi đó, xu hướng già hóa dân số đặt ra yêu cầu phải tính toán dài hạn đối với chính sách bảo hiểm xã hội, tuổi nghỉ hưu, mức đóng - hưởng và khả năng cân đối các quỹ. Việc cải cách tiền lương vì vậy không thể tách rời bài toán bảo đảm an sinh xã hội và cân đối nguồn lực trong dài hạn.

Bảo đảm nguồn lực cho cải cách

Theo kế hoạch được Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành tại Quyết định số 124/QĐ-BCĐCCTLBHXH ngày 29/8/2026, Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan đánh giá toàn diện Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 28-NQ/TW để xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tạo nguồn để thực hiện cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội. Dự thảo Đề án tiếp tục được hoàn thiện trong tháng 10/2026; sau đó báo cáo Đảng ủy Chính phủ để tiếp thu, hoàn thiện. Theo tiến độ được phê duyệt, dự thảo Nghị quyết sẽ tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện trước khi trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư vào tháng 2/2027 và dự kiến trình Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vào tháng 3/2027.

Tại cuộc làm việc ngày 22/9, Phó Thủ tướng yêu cầu Đề án bảo đảm tính bao trùm, đồng bộ, công bằng và khả năng thích ứng với những thay đổi của thực tiễn; đồng thời phải làm rõ sự cần thiết và cơ sở xây dựng Đề án trên các phương diện chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Bộ Nội vụ được đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tổ chức các hội thảo tham vấn, lấy ý kiến bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan. Việc hoàn thiện Đề án được đặt trong yêu cầu vừa đáp ứng những vấn đề trước mắt của thị trường lao động, vừa bảo đảm khả năng điều chỉnh chính sách trong dài hạn, tạo cơ sở cho một hệ thống tiền lương và bảo hiểm xã hội thích ứng hơn với những biến đổi của nền kinh tế và cơ cấu dân số.