67 triệu lao động trẻ thất nghiệp, ILO cảnh báo rủi ro mới từ trí tuệ nhân tạo

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho biết tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm lao động trẻ trên toàn cầu đã tăng trong năm 2025, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế suy yếu, căng thẳng địa chính trị kéo dài và tốc độ tạo việc làm chậm lại. Cơ quan này đồng thời cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tiếp tục gia tăng sức ép lên thị trường lao động, đặc biệt đối với những người mới gia nhập lực lượng lao động.

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những nhân tố tác động tới tình hình việc làm của người trẻ toàn cầu

Theo báo cáo mới của cơ quan lao động thuộc Liên hợp quốc, tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu ở nhóm từ 15 đến 24 tuổi đã tăng lên 12,4% trong năm ngoái, so với mức 12,3% của năm 2023. Con số này tương đương khoảng 67 triệu thanh niên không có việc làm trên phạm vi toàn cầu.

Diễn biến này cho thấy xu hướng cải thiện sau đại dịch Covid-19 đã bị đảo chiều, đồng thời phản ánh sự suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng việc làm dành cho lao động trẻ.

ILO cũng ghi nhận tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia giáo dục hoặc đào tạo (NEET) tăng nhẹ lên 20%, tương đương hơn 257 triệu người.

Báo cáo nhận định tình hình đang có xu hướng xấu đi trên hầu hết các khu vực, khi tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng trong giai đoạn 2023-2025 tại 8 trong số 11 tiểu vùng trên thế giới. Xu hướng gia tăng cũng được ghi nhận ở các nhóm quốc gia thu nhập cao, thu nhập trung bình thấp và thu nhập thấp.

Xét theo khu vực, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao nhất thuộc về các quốc gia Arab, ở mức 26,2%, tiếp đến là Bắc Phi với 22,6%. Một số nền kinh tế phát triển cũng ghi nhận mức suy giảm đáng kể. Tại Bắc Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng từ 8,3% năm 2023 lên 9,8% vào năm 2025, trong khi tại Bắc Âu, Nam Âu và Tây Âu, tỷ lệ này ở mức 15%.

Một điểm đáng chú ý được ILO nhấn mạnh là sự thu hẹp của nhóm việc làm đòi hỏi kỹ năng trung bình, bao gồm các vị trí văn thư, hành chính, bán hàng và sản xuất. Đây vốn là những công việc thường đóng vai trò bước đệm để người trẻ gia nhập thị trường lao động sau khi hoàn tất bậc trung học hoặc đại học. Theo báo cáo, sự suy giảm của nhóm ngành nghề này khiến thời gian chờ việc kéo dài hơn và làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp đối với lao động trẻ có trình độ trung học đang tìm kiếm các công việc phù hợp.

Áp lực này có thể trở nên lớn hơn khi AI tiếp tục làm thay đổi môi trường làm việc. ILO ước tính 6,1% số việc làm hiện do nhóm lao động từ 15 đến 29 tuổi đảm nhiệm thuộc các ngành nghề dễ chịu tác động nhất từ những thay đổi liên quan đến AI. Nếu chỉ 10% trong số các công việc này biến mất hoàn toàn, khoảng 5,6 triệu lao động trẻ, chủ yếu tại các nước thu nhập cao, có thể đối mặt với nguy cơ thất nghiệp, phải chuyển đổi nghề nghiệp hoặc rời khỏi lực lượng lao động.

Dù tác động dài hạn của AI đối với thị trường lao động vẫn chưa được xác định đầy đủ, ILO cho rằng các rủi ro liên quan không nên bị đánh giá thấp.

Ở chiều ngược lại, việc làm trong các lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng cao như khoa học, kỹ thuật, chăm sóc sức khỏe và công nghệ thông tin vẫn tiếp tục mở rộng tại phần lớn các quốc gia.

Tuy nhiên, tại các nền kinh tế đang phát triển, nhiều lao động trẻ không có khả năng chờ đợi việc làm ổn định trong thời gian dài và buộc phải chấp nhận các công việc bấp bênh. Gần 9/10 lao động trẻ ở các quốc gia thu nhập thấp và thu nhập trung bình thấp vẫn làm việc trong khu vực phi chính thức, nơi còn thiếu các cơ chế bảo vệ lao động và an sinh xã hội đầy đủ.