Nhân lực lành nghề thành điểm nghẽn tại các dự án giao thông

Nhân lực lành nghề thành điểm nghẽn tại các dự án giao thông.

Hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn đang được triển khai trên cả nước, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lao động tăng cao. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp xây dựng vẫn gặp khó trong việc tìm kiếm đội ngũ kỹ sư có kinh nghiệm, công nhân lành nghề và nhân lực vận hành thiết bị chuyên dụng, khiến bài toán bảo đảm nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết.

Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu hụt không đơn thuần xuất phát từ nguồn cung lao động hạn chế, mà còn liên quan đến chất lượng đào tạo, chi phí nhân công và khả năng thu hút, giữ chân người lao động trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các ngành nghề.

Theo ông Trần Đình Lân, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính, từ năm 2025 đến nay, nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp đã tăng gần gấp 3 lần. Trước áp lực này, doanh nghiệp phải đẩy mạnh tuyển dụng, đồng thời chủ động tạo nguồn lao động để đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh. Dù vậy, sự chênh lệch giữa định mức chi phí và mặt bằng tiền công thực tế vẫn là thách thức lớn đối với nhà thầu.

Theo số liệu doanh nghiệp phản ánh, đơn giá nhân công trong định mức hiện vào khoảng 300.000 - 400.000 đồng/công, trong khi mức chi trả trên thị trường có thể lên tới 900.000 đồng đến 1 triệu đồng/công. Riêng tại Trung Chính, mức chi trả là 950.000 đồng/công.

Khoảng cách đáng kể giữa định mức và chi phí thực tế khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối tài chính, đặc biệt tại các công trình có yêu cầu kỹ thuật cao như cầu, hầm. Khi chi phí nhân công tăng nhưng định mức chưa theo kịp diễn biến thị trường, áp lực về hiệu quả kinh tế và khả năng tổ chức thi công cũng gia tăng.

Bên cạnh đó, nhu cầu lao động tăng nhanh khi nhiều dự án đường bộ, đường sắt được triển khai, trong khi các tập đoàn xây dựng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực giao thông, khiến cuộc cạnh tranh tuyển dụng thêm quyết liệt. Đối với những vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tế, việc bổ sung nhân lực không thể giải quyết trong thời gian ngắn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, cho rằng, khi các ngành nghề cạnh tranh ngày càng mạnh để thu hút lao động, nếu điều kiện làm việc và chính sách đãi ngộ không được cải thiện, lĩnh vực giao thông sẽ khó giữ chân người giỏi, người có tay nghề.

Theo ông, công tác quy hoạch, dự báo và xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực giao thông dài hạn chưa thực sự chủ động. Nếu không duy trì được nguồn tuyển sinh, nâng cao chất lượng đào tạo và chuẩn bị đội ngũ kế cận, ngành sẽ khó có đủ nhân lực đáp ứng ngay khi nhu cầu đầu tư hạ tầng tăng mạnh.

Vì vậy, việc xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực cần dựa trên dự báo nhu cầu thực tế và tính toán khoa học, thay vì chỉ xử lý tình trạng thiếu hụt khi dự án đã bước vào giai đoạn triển khai. Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ, bảo đảm thu nhập tương xứng và cải thiện điều kiện làm việc để thu hút, giữ chân người lao động.

Hiện đề án và chính sách phát triển nguồn nhân lực ngành xây dựng - giao thông đang được Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng thuộc Bộ Xây dựng triển khai. Mục tiêu là chuẩn bị đội ngũ đủ về số lượng, bảo đảm chất lượng và phù hợp về cơ cấu chuyên môn, đáp ứng yêu cầu thực hiện các dự án hạ tầng lớn trong giai đoạn đến năm 2030, 2035 và tầm nhìn đến năm 2050.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Phương cho biết, đây là bài toán quy mô lớn, đòi hỏi phải đánh giá tổng thể nhu cầu nhân lực toàn ngành, gắn với đặc điểm từng dự án, năng lực triển khai và khả năng đáp ứng của thị trường lao động. Việc xác định nhu cầu cần tính đến năng lực đào tạo thực tế của các cơ sở giáo dục, trình độ chuyên môn, kỹ năng, vị trí công tác của lực lượng lao động hiện có cũng như khả năng sẵn sàng tham gia các dự án.

Trong bối cảnh nhiều công trình giao thông bước vào giai đoạn triển khai đồng loạt, áp lực nhân lực không chỉ nằm ở số lượng lao động mà còn ở chất lượng, trình độ chuyên môn và khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Bởi vậy, giải quyết bài toán này cần sự phối hợp đồng bộ giữa quy hoạch, đào tạo, cơ chế chi phí và chính sách đãi ngộ, qua đó tạo nguồn lực ổn định cho mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông trong dài hạn.