| Tân Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị là thành viên trẻ nhất trong bộ máy Chính phủ đương nhiệm Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị trả lời chất vấn trước Quốc hội chiều nay (3/11) |
Phát biểu tại nghị trường Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh rằng phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng, đặc biệt là giao thông, không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là “đòn bẩy chiến lược” để Việt Nam tiến tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới. Quan điểm này cũng phù hợp với định hướng lớn được xác lập tại Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, trong đó hạ tầng được xem là nền tảng của mọi động lực phát triển.
Ở lĩnh vực đường bộ, bức tranh đầu tư đang dần rõ nét với mục tiêu đến năm 2050, cả nước sẽ hình thành 43 tuyến cao tốc với tổng chiều dài gần 9.000km. Riêng giai đoạn đến năm 2030, hơn 6.500km sẽ được ưu tiên hoàn thành, tạo nên trục xương sống kết nối các vùng kinh tế trọng điểm.
 |
| Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông là một trong những động lực để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số (Ảnh: Quochoi.vn). |
Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã đưa vào khai thác hơn 3.300km cao tốc. Tuy nhiên, điều đáng nói là chất lượng và quy mô chưa đồng đều. Khoảng 16% chiều dài vẫn là cao tốc 2 làn xe, trong khi gần một nửa là cao tốc 4 làn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cấp, mở rộng để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng.
Một vấn đề lớn khác là sự chênh lệch hạ tầng giữa các vùng. Nếu đồng bằng sông Cửu Long đạt mật độ cao tốc 4,43km/100km² thì nhiều tỉnh biên giới phía Bắc chỉ đạt 0,58km/100km². Khoảng cách này không chỉ phản ánh sự bất cân đối về đầu tư mà còn là “nút thắt” kìm hãm liên kết vùng và dòng chảy kinh tế.
Giai đoạn 2026-2030, dự kiến sẽ có thêm 1.721km cao tốc được nâng cấp và mở rộng, với tổng nhu cầu vốn lên tới hơn 800.000 tỷ đồng. Đây là con số khổng lồ, đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa đầu tư công và mô hình đối tác công tư (PPP). Thực tế hiện nay cho thấy, khoảng 26% chiều dài cao tốc đã được triển khai theo hình thức PPP – một tín hiệu tích cực cho việc huy động nguồn lực xã hội.
Song song với đó, việc phân cấp quản lý quốc lộ về địa phương cũng đang mở ra cơ chế linh hoạt hơn. Từ tháng 7/2025, hơn 17.500km quốc lộ đã được chuyển giao, giúp địa phương chủ động trong đầu tư, bảo trì và khai thác hiệu quả hơn.
Không chỉ đường bộ, tuyến đường ven biển – một “trục phát triển mới” – cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Hiện khoảng 60% chiều dài đã hoàn thành, và mục tiêu đến năm 2026 là cơ bản thông suốt toàn tuyến, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế biển và du lịch.
Nếu đường bộ là “xương sống”, thì các loại hình vận tải khác chính là “mạch máu” giúp nền kinh tế vận hành trơn tru. Trong đó, đường sắt đang được xác định là lĩnh vực cần tái cấu trúc mạnh mẽ.
Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt quốc gia sẽ gồm 25 tuyến với tổng chiều dài hơn 6.600km. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy hệ thống này vẫn lạc hậu, chủ yếu sử dụng khổ ray 1.000mm, tốc độ thấp và chưa đáp ứng được nhu cầu vận tải hiện đại.
Trong giai đoạn tới, các tuyến trọng điểm như Hà Nội – TP.HCM, Lào Cai – Hải Phòng hay TP.HCM – Cà Mau sẽ được ưu tiên đầu tư. Đây không chỉ là các dự án giao thông đơn thuần mà còn là hành lang kinh tế, kết nối sản xuất – logistics – xuất khẩu.
 |
| Hạ tầng giao thông sẽ là lực đẩy cho nền kinh tế phát triển. |
Đáng chú ý, hệ thống đường sắt đô thị tại các đô thị lớn cũng đang được đẩy nhanh. Hà Nội dự kiến phát triển 18 tuyến, TP.HCM 12 tuyến, với tổng chiều dài hơn 2.200km. Khi hoàn thành, mạng lưới này sẽ góp phần giải quyết bài toán ùn tắc và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Trong lĩnh vực hàng không, mục tiêu đến năm 2030 là nâng tổng số sân bay lên 31, với công suất gần 300 triệu hành khách mỗi năm. Đến năm 2050, con số này sẽ tăng lên 34 sân bay, phục vụ hơn 500 triệu lượt hành khách. Điều đáng chú ý là xu hướng giảm tỷ trọng đầu tư công, tăng cường xã hội hóa, đặc biệt thông qua các dự án PPP và đầu tư tư nhân.
Ở lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, hệ thống cảng biển Việt Nam đang cho thấy bước tiến rõ rệt với năng lực thông qua gần 1 tỷ tấn hàng hóa mỗi năm. Cùng với đó, hơn 3.200km đường biển và hàng nghìn bến thủy nội địa đang được khai thác, tạo thành mạng lưới logistics đa tầng.
Việc cải tạo các tuyến vận tải thủy, nâng tĩnh không cầu và phát triển các trung tâm logistics cũng đang góp phần giảm chi phí vận chuyển – một trong những điểm nghẽn lớn của nền kinh tế.
Nhìn tổng thể, chiến lược phát triển hạ tầng giao thông không chỉ dừng ở việc xây dựng đường sá mà đang chuyển dịch sang tư duy hệ sinh thái, nơi các loại hình vận tải được kết nối đồng bộ. Chính sự liên thông này sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Trong dài hạn, khi các dự án hạ tầng lớn được hoàn thiện, không gian phát triển sẽ được mở rộng, chi phí logistics giảm xuống và dòng vốn đầu tư sẽ được kích hoạt mạnh mẽ hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong thập kỷ tới.
