Đường sắt liên vận quốc tế kết nối sâu vào chuỗi logistics Việt Nam - Trung Quốc

Vận tải đường sắt liên vận quốc tế đang được coi là điểm sáng vì đã đã tạo nhiều thuận lợi cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Xu hướng này tiếp tục được khẳng định vào đầu tháng 6/2026 khi đoàn tàu hàng quốc tế chuyên tuyến đầu tiên xuất phát từ tỉnh Thanh Hải (Trung Quốc) đã hoàn tất thủ tục nhập cảnh vào Việt Nam. Số hàng hóa này sau đó được chuyển tiếp đến khu vực Đồng Nai để cung ứng trực tiếp cho các trung tâm công nghiệp phía Nam.

Theo kế hoạch, ngành đường sắt sẽ tiếp tục đón chuyến tàu chuyên tuyến thứ hai chạy từ Tô Châu về Việt Nam vào ngày 10/6 tới.

Điểm mới của mô hình này là khả năng vận chuyển xuyên suốt từ sâu trong nội địa Trung Quốc đến các điểm đích tại Việt Nam, hạn chế tối đa các khâu trung chuyển trung gian. Trước đây, hành trình của một lô hàng lẻ từ Thanh Hải đến Hà Nội thường kéo dài từ 12 đến 15 ngày do phải bốc dỡ, chuyển tải qua nhiều ga không kết nối đồng bộ.

Đại diện đơn vị khai thác tuyến tàu, ông Yang Song, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Chuỗi cung ứng Songying Tây Ninh (Thanh Hải, Trung Quốc) cho biết, ưu điểm lớn nhất của mô hình chạy thẳng là giúp tối ưu hóa cả về mặt thời gian lẫn chi phí vận hành.

Cụ thể, nhờ phương thức vận tải liền mạch, thời gian di chuyển giữa các chặng được rút ngắn đáng kể: Chặng Thanh Hải – Hà Nội: Giảm xuống còn khoảng 4 ngày. Chặng Thanh Hải – Thành phố Hồ Chí Minh: Thời gian vận chuyển xuyên suốt chỉ mất 7 ngày.

Cũng theo đánh giá của ông Yang Song, khi tuyến vận tải này đi vào vận hành ổn định, chi phí logistics của doanh nghiệp có thể giảm từ 10% đến 20% tùy thuộc vào từng chủng loại hàng hóa, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho hoạt động xuất nhập khẩu giữa hai nước.

Trong bối cảnh chi phí logistics tại Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng tương đối cao, khoảng từ 15% đến 20% GDP, việc đa dạng hóa phương thức vận tải bằng đường sắt được xem là giải pháp cần thiết để giảm tải cho hệ thống đường bộ, đồng thời tối ưu hóa năng lực khai thác của các cảng biển và trung tâm dịch vụ hạ tầng.

Hiện tại, trục đường sắt Bắc - Nam đang đóng vai trò kết nối các đầu mối logistics lớn như Sóng Thần, Trảng Bom, Diêu Trì, Đà Nẵng, Vinh, Giáp Bát và Yên Viên. Hệ thống liên vận quốc tế thông qua cửa khẩu Đồng Đăng và Lào Cai cũng tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Trung Quốc, các nước Trung Á và châu Âu. Dù vậy, thị phần vận tải đường sắt hiện mới chỉ dao động khoảng 1% đến 2%, cho thấy tiềm năng phát triển phân khúc này vẫn còn rất lớn nếu hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ.

Ông Nguyễn Chính Nam - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chia sẻ, định hướng của ngành trong thời gian tới là từng bước hình thành các hành lang logistics xuyên biên giới có năng lực thông qua lớn. Các dự án nâng cấp hạ tầng trọng điểm như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, cùng việc đầu tư các trung tâm logistics tại Yên Viên, Sóng Thần sẽ là cơ sở quan trọng để kết nối chân hàng từ các khu công nghiệp, cảng biển sang các thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, ngành đường sắt đang tích cực chuẩn bị về nguồn nhân lực và giải pháp công nghệ để đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng tăng cao.