Hơn 255.000 tỷ đồng vốn giao thông chịu áp lực giải ngân

Hơn 255.000 tỷ đồng được bố trí cho các dự án trọng điểm giao thông vận tải trong năm 2026, nhưng đến hết tháng 8, số vốn đã giải ngân mới đạt 38%. Khoảng cách này đang đặt yêu cầu phải phân loại lại từng dự án, thay vì tiếp tục giữ vốn tại những nơi chưa có khả năng hấp thụ.

12 dự án giải ngân dưới 5%

Tại cuộc họp ngày 22/9 về tiến độ các dự án trọng điểm giao thông vận tải, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn còn tồn tại, đồng thời bảo đảm mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc họp kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải - (Ảnh: Nhật Bắc - https://baochinhphu.vn).

Theo báo cáo của Bộ Tài chính đến ngày 31/8/2026, các dự án, công trình trọng điểm ngành giao thông đã giải ngân 95.440 tỷ đồng, tương đương 38% kế hoạch. Tỷ lệ này thấp hơn mức giải ngân chung của cả nước, gần 50% vào cùng thời điểm.

Đáng chú ý, nhiều dự án quy mô vốn lớn mới giải ngân dưới 30%, trong đó có Vành đai 3 - TP. Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau và Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột.

Đặc biệt, có 12 dự án giải ngân dưới 5%, với tổng vốn khoảng hơn 93.000 tỷ đồng. Sáu dự án đang ở bước chuẩn bị đầu tư, sáu dự án đã thực hiện đầu tư và trong số này có ba dự án đang triển khai nhưng chưa giải ngân.

Con số này cho thấy bài toán cuối năm không đơn thuần là thúc tiến độ thi công. Với những dự án chưa đủ điều kiện triển khai hoặc khó hấp thụ vốn trong thời gian còn lại, việc giữ nguyên nguồn lực có thể làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách.

Vốn phải đi đến nơi có khả năng hấp thụ

Một trong những chỉ đạo đáng chú ý tại cuộc họp là Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng phải kiên quyết điều chuyển vốn từ những dự án chậm giải ngân, không khả thi hoặc không đáp ứng tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.

Trường hợp các địa phương có tiến độ giải ngân tốt nhưng cần bổ sung nguồn lực, phương án tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cũng được đặt ra.

Cách xử lý này đặt trọng tâm vào khả năng hấp thụ vốn thực tế của từng dự án. Theo chỉ đạo, tiến độ giải ngân phải được cập nhật chính xác, đánh giá thực chất theo từng công trình; kết quả giải ngân cũng sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng khi bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho các năm tiếp theo.

Đây không phải là việc chỉ chuyển tiền từ dự án này sang dự án khác. Bộ Tài chính được giao hoàn thiện phương án, thủ tục điều chuyển, xác định những dự án có khả năng hấp thụ phần vốn được chuyển sang và chuẩn bị phương án bố trí lại khi có nhu cầu.

Không chạy theo giải ngân bằng mọi giá

Áp lực giải ngân lớn nhưng yêu cầu của Chính phủ không dừng ở tốc độ giải ngân.

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các dự án phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu an toàn. Không vì chạy theo tiến độ mà bỏ qua chất lượng công trình hoặc các yêu cầu kỹ thuật.

Hiệu quả kinh tế cũng được đặt song song với tiến độ. Các dự án phải được đánh giá tổng thể về hiệu quả kinh tế - tài chính, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và góp phần giảm hệ số ICOR.

Với những dự án đang chậm, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu lãnh đạo Bộ Xây dựng, các bộ, ngành và địa phương trực tiếp xuống làm việc, xác định nguyên nhân và xây dựng lộ trình xử lý từ nay đến cuối năm.

Danh sách các dự án được yêu cầu tập trung gồm nhiều công trình lớn như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Vành đai 3 - TP. Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương và TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành.

Trong khi đó, các dự án được xác định phải hoàn thành trong năm 2026 như Tuyên Quang - Hà Giang, Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Cao Lãnh - An Hữu và Vành đai 3 - TP. Hồ Chí Minh tiếp tục được yêu cầu tập trung nguồn lực để bảo đảm mục tiêu.

Với quy mô vốn rất lớn, tiến độ giải ngân những tháng cuối năm sẽ không chỉ quyết định khả năng hoàn thành kế hoạch đầu tư công năm 2026, mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực cho các dự án hạ tầng trong những năm tiếp theo.