Xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 5/2025 đã tăng gần 5% so với cùng kỳ năm trước, đạt 316 tỷ USD, dù vẫn thấp hơn mức dự báo 6% của giới phân tích. Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm mạnh trong xuất khẩu sang Mỹ, bất chấp các thị trường khác ghi nhận nhu cầu khá tích cực.
 |
| Xuất khẩu Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh nhất kể từ năm 2020 |
Theo tính toán của Bloomberg, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ trong tháng vừa qua đã giảm 34,4%, mức giảm sâu nhất kể từ tháng 2/2020, thời điểm đại dịch COVID-19 khiến nền kinh tế Trung Quốc đóng băng. Đây là một phần lý do khiến Bắc Kinh quyết định ngồi lại đàm phán với chính quyền của Tổng thống Donald Trump, và đạt được thỏa thuận song phương vào ngày 12/5, tạm thời hoãn kế hoạch áp mức thuế quan lên tới 145% với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
Tuy nhiên, đà giảm mạnh này đã gần như xóa sạch tác động tích cực từ mức tăng 11% trong xuất khẩu sang các thị trường khác, phản ánh sức nặng của nền kinh tế Mỹ ngay cả khi Trung Quốc nỗ lực giảm phụ thuộc vào thị trường này kể từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump.
Chỉ số CSI 300 của thị trường chứng khoán Trung Quốc đã thu hẹp đà tăng sau khi dữ liệu thương mại được công bố, chỉ còn tăng ở mức khiêm tốn 0,2% vào giữa phiên giao dịch hôm nay.
Ông Zhiwei Zhang, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, đánh giá: “Triển vọng thương mại vẫn còn nhiều bất ổn. Việc xuất khẩu sớm để né thuế có thể giúp giữ đà tăng trong tháng 6, nhưng khó có thể duy trì lâu dài”.
Dữ liệu cũng cho thấy Trung Quốc đang tiếp tục tăng xuất khẩu gián tiếp thông qua các nước thứ ba, khi các doanh nghiệp nước này tìm cách lách thuế bằng cách trung chuyển hàng hóa. Tuy nhiên, điều này đang làm gia tăng thâm hụt thương mại của Mỹ với các nước trung chuyển, khiến đàm phán song phương thêm phức tạp.
Ngoài ra, xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm, một điểm nóng trong căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung, cũng đã hồi phục nhẹ sau thời gian bị đình trệ. Đầu năm nay, Trung Quốc đã áp dụng quy định cấp phép xuất khẩu mới đối với một số nguyên tố và sản phẩm từ đất hiếm như nam châm, khiến chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn.
Vấn đề này được cho là sẽ nằm trong chương trình nghị sự chính khi phái đoàn thương mại hai nước tiếp tục đàm phán tại London vào ngày 9/6.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu của Trung Quốc đã giảm 3,4% trong tháng 5, đánh dấu tháng giảm thứ ba liên tiếp, dẫn đến thặng dư thương mại ở mức 103 tỷ USD. Dù thặng dư này là điểm sáng cho tăng trưởng, nó cũng phản ánh sự yếu kém trong nhu cầu tiêu dùng và đầu tư trong nước.
Trước đó, dữ liệu lạm phát công bố cho thấy Trung Quốc đang tiếp tục rơi vào trạng thái giảm phát trong tháng 5. Giá sản xuất giảm tháng thứ 32 liên tiếp, trong khi giá tiêu dùng cũng đi xuống so với cùng kỳ năm ngoái, càng nhấn mạnh sức cầu yếu trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Tính từ đầu năm, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã đạt gần nửa nghìn tỷ USD, trở thành trụ cột hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh tiêu dùng nội địa èo uột. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng xuất khẩu có thể suy yếu trong nửa cuối năm nếu rủi ro bên ngoài gia tăng.
Một trong những nguy cơ chính đến từ việc Mỹ đang cân nhắc tăng thuế đối với nhiều quốc gia bắt đầu từ tháng 7, thời hạn này đối với Trung Quốc là từ tháng 8. Điều này không chỉ đe dọa đến lượng hàng xuất khẩu trực tiếp sang Mỹ, mà còn ảnh hưởng lớn tới các mặt hàng Trung Quốc cung cấp cho các nước khác để sản xuất.
Ngay cả khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đạt được thỏa thuận thương mại mới, nhu cầu từ Mỹ và các thị trường khác vẫn có thể giảm, do doanh nghiệp đã tranh thủ mua hàng sớm để né thuế trong quý II/2025. Việc này làm dấy lên nguy cơ xuất khẩu của Bắc Kinh có khả năng sụt giảm mạnh vào cuối năm, vốn là thời điểm cao điểm đơn đặt hàng.
