Xem xét điều chỉnh thuế xuất khẩu clanhke xi măng để hỗ trợ doanh nghiệp

Ngành xi măng gặp khó

Trước đó, Bộ Xây dựng đã có văn bản số 351/BXD-VLXD ngày 21/1/2025 gửi Thủ tướng Chính phủ, đề cập đến nội dung báo chí phản ánh về tình trạng thua lỗ và nguy cơ dừng sản xuất của nhiều nhà máy xi măng trên cả nước.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, tính đến năm 2024, tổng số dây chuyền sản xuất xi măng trên toàn quốc là 92 dây chuyền, với tổng công suất thiết kế đạt 122,34 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, do nhu cầu tiêu thụ sụt giảm và khó khăn trong xuất khẩu, các dây chuyền hiện chỉ hoạt động trung bình khoảng 77% công suất thiết kế;

Trong năm 2024, tổng sản lượng tiêu thụ xi măng và clanhke đạt khoảng 95 triệu tấn, tăng 1% so với năm 2023. Trong đó: Tiêu thụ nội địa: 65,3 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2023; xuất khẩu 29,7 triệu tấn, giảm 5% so với cùng kỳ năm trước; giá trị xuất khẩu: 1,136 tỷ USD,giảm 14,2% so với năm 2023.

Đáng chú ý, 34 dây chuyền sản xuất phải dừng hoạt động từ 1 đến 6 tháng, trong đó một số dây chuyền phải dừng sản xuất cả năm. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp xi măng rơi vào tình trạng thua lỗ nghiêm trọng.

Nhằm tháo gỡ khó khăn cho ngành xi măng, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 28/CT-TTg ngày 26/8/2024 về việc tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ xi măng, sắt thép và vật liệu xây dựng.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa giao Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc giảm thuế xuất khẩu đối với mặt hàng clanhke xi măng.

Ngoài việc giao Bộ Tài chính nghiên cứu phương án giảm thuế xuất khẩu clanhke xi măng, Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp với UBND tỉnh Hà Nam rà soát Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định 1626/QĐ-TTg ngày 15/12/2023) và Quy hoạch tỉnh Hà Nam (Quyết định số 1686/QĐ-TTg ngày 26/12/2023). Mục tiêu là thống nhất xử lý các vấn đề giao thoa, chồng lấn giữa các quy hoạch, đồng thời đề xuất và báo cáo Chính phủ các vấn đề vượt thẩm quyền.

Triển vọng điều chỉnh chính sách thuế

Hiện nay, mức thuế suất xuất khẩu clanhke xi măng đang ở mức 10%, gây áp lực lớn lên doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu trong nước suy giảm, xuất khẩu gặp khó khăn do giá nguyên liệu đầu vào tăng cao và cạnh tranh khốc liệt trên thị trường quốc tế. Một số nước nhập khẩu xi măng lớn như Trung Quốc, Philippines và Bangladesh cũng đang siết chặt các quy định nhập khẩu, ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Việc giảm thuế xuất khẩu có thể giúp giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, tạo động lực thúc đẩy xuất khẩu và hỗ trợ ngành xi măng vượt qua giai đoạn khó khăn. Đây là giải pháp quan trọng để giữ vững năng lực sản xuất của ngành, bảo vệ việc làm cho hàng nghìn lao động và duy trì sự ổn định của thị trường vật liệu xây dựng.

Bộ Tài chính sẽ trình phương án cụ thể lên Chính phủ vào tháng 2/2025, dự kiến sẽ xem xét các kịch bản giảm thuế phù hợp đánh giá tác động đối với ngân sách nhà nước cũng như hiệu quả kinh tế mang lại cho ngành xi măng.

Trước dó, ngày 14/5/2024, Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) đã có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ kiến nghị nội dung sửa đổi Nghị định 26/2023/NĐ-CP về việc áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu clinker xi măng 0%. Theo Hiệp hội này, clinker xi măng không phải là đối tượng áp dụng khoản 23 Điều 5 của Luật thuế giá trị gia tăng “Sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến theo quy định của Chính phủ”.

Hiệp hội Xi măng Việt Nam viện dẫn: Tại Công văn số 3242/BXD-VLXD ngày 24/12/2018 gửi Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng cho biết, mặt hàng clinker là sản phẩm được hình thành sau khi nung luyện hỗn hợp nguyên liệu được nghiền mịn từ đá vôi, đất sét và một số phụ gia đến nhiệt độ khoảng 1.450 - 1.500°C. Do đó, mặt hàng clinker không phải là tài nguyên khoáng sản. Như vậy, clinker xi măng không thuộc đối tượng quy định tại khoản 23 Điều 3 của Luật thuế giá trị gia tăng (Luật số 13/2008/QH12, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 31/2013/QH13 ngày 19/6/2013 và Luật số 71/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc hội) và Nghị định số 146/20 17/NĐ-CPT.

Việc điều chỉnh chính sách thuế lần này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp xi măng Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định ngành công nghiệp quan trọng này trong dài hạn.