Ngành Thuế chuẩn bị kích hoạt một đợt "thanh lọc" quy mô lớn chưa từng có trên thị trường. Điểm mới mang tính bước ngoặt này nằm trong Luật Quản lý thuế số 108, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 tới.
Theo đó, việc Cơ quan Thuế nộp đơn yêu cầu Tòa án áp dụng thủ tục phá sản đã chính thức trở thành một biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế.
 |
| Doanh nghiệp nợ thuế đến mức Tòa án tuyên bố phá sản thì người giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp không thể mở doanh nghiệp khác để hoạt động trong thời gian quy định. |
Hai nhóm đối tượng bị ép "khai tử" lập tức
Bộ Tài chính đang trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành luật mới này. Cơ quan Thuế sẽ lập hồ sơ gửi sang Tòa án để yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã nằm trong hai trường hợp cụ thể:
Trường hợp thứ nhất: Doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từ 3 năm trở lên, tính từ ngày Cơ quan Thuế ra văn bản thông báo. Trong suốt thời gian này, đơn vị cũng không thực hiện bất kỳ thủ tục nào để xin khôi phục hay đóng mã số thuế.
Trường hợp thứ hai: Doanh nghiệp đang chịu các biện pháp cưỡng chế nợ thuế kéo dài liên tục từ 3 năm trở lên, nhưng Cơ quan Thuế vẫn không thể thu hồi được số tiền nợ ngân sách.
Biện pháp mạnh tay này được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm các khoản nợ xấu chây ỳ. Khi Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản đối với người nộp thuế, phần tiền nợ đọng ngân sách cũng sẽ được khấu trừ và xử lý tương ứng theo quy định.
Chấm dứt chiêu trò "bỏ xác" doanh nghiệp cũ để lập công ty mới
Quy định mới này được thiết kế để chặn đứng kẽ hở pháp lý mà nhiều chủ doanh nghiệp lâu nay vẫn lợi dụng: cứ nợ thuế lớn, bỏ địa chỉ kinh doanh cũ rồi lại đứng tên thành lập một công ty khác để hoạt động.
Công cụ đồng bộ cho việc này là Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Luật quy định rất rõ: những cá nhân giữ chức danh quản lý gồm Chủ tịch, Tổng giám đốc, giám đốc hoặc thành viên hội đồng thành viên của doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, hoặc người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản sẽ bị cấm đảm nhiệm các vị trí tương đương tại bất kỳ doanh nghiệp nhà nước nào trong vòng 3 năm.
Đối với khối doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã, nếu người quản lý cố ý vi phạm các quy định dẫn đến việc thực thể bị tuyên bố phá sản, thẩm phán có quyền phán quyết cấm cá nhân đó thành lập doanh nghiệp mới hoặc làm người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã khác trong thời hạn 3 năm.
Điều này đồng nghĩa với việc, nếu để doanh nghiệp rơi vào tình trạng nợ thuế đến mức bị ép phá sản, chủ doanh nghiệp coi như bị "khóa tay chân", không thể đổi màu áo để tiếp tục kinh doanh trong ngắn hạn.
Hơn 960.000 trường hợp rơi vào tầm ngắm
Đợt "thanh lọc" này diễn ra ngay sau khi ngành Thuế phát động chiến dịch tổng lực nhằm chuẩn hóa dữ liệu và làm sạch mã số thuế trên toàn quốc. Mục tiêu là thu gọn danh sách những người nộp thuế đã ngừng kinh doanh thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục pháp lý.
Con số thống kê hiện tại rất đáng báo động. Tổng số lượng người nộp thuế đã biến mất khỏi địa chỉ đăng ký kinh doanh và vẫn đang treo nợ thuế lên tới khoảng 963.500 trường hợp. Khối lượng này bao gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh.
Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo, thông tin về chính sách cưỡng chế mới này cần được phổ biến khẩn cấp để các chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tự rà soát. Nếu không chủ động tất toán nghĩa vụ nợ ngân sách, hàng loạt cơ sở sẽ phải chịu chung kịch bản bị Tòa án ép tuyên bố phá sản trong các đợt rà soát đầu tiên sau ngày 1/7.
