Nhiều năm qua, tình trạng xe hợp đồng hoạt động trá hình vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt tại các địa phương nằm trong bán kính khoảng 200 km quanh Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Dù đã được nhận diện và xử lý qua nhiều đợt cao điểm, song thực tế cho thấy đây vẫn là “điểm nóng” trong công tác quản lý vận tải hành khách.
Nhận diện chiêu thức né luật của xe hợp đồng biến tướng
Phương thức hoạt động của các nhà xe vi phạm thường là lập sẵn danh sách hành khách và sử dụng các giấy tờ du lịch không có thực nhằm hợp thức hóa việc vận chuyển khách theo lộ trình cố định. Khi bị lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra, tài xế thường đối phó bằng cách đưa ra hợp đồng điện tử, hợp đồng soạn sẵn có điền tên khách đi xe. Dù vậy, trên thực tế, các phương tiện này vẫn duy trì tần suất đón trả tại các điểm cố định, thậm chí tự ý lập ra các điểm gom khách trái phép ngay trong lòng đô thị.
 |
| Xe limousin, xe hợp đồng trá hình thường đón, trả khách tận nhà đang được người dân sử dụng ngày càng nhiều vì tính tiện dụng. Tuy nhiên, hình thức đưa đón này đang không tuân thủ theo quy định của loại xe hợp đồng vận chuyển khách, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thu thuế của Nhà nước, phá vỡ quy hoạch tuyến vận tải, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc giao thông, tai nạn giao thông ở đô thị. |
Cách làm này không chỉ tạo ra môi trường cạnh tranh bất bình đẳng với các đơn vị kinh doanh vận tải chính thống, mà còn gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông. Những điểm dừng đón khách tự phát nằm sâu trong khu dân cư hoặc trên các trục đường hẹp chính là nguyên nhân gây tắc nghẽn và tai nạn.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, hiện cả nước có hơn 348.000 xe ô tô vận chuyển hành khách, trong đó vận tải theo hợp đồng chiếm trên 70% tổng số phương tiện. Sự gia tăng quá nhanh của loại hình này trong khi các công cụ kiểm soát còn hạn chế đã đặt ra bài toán khó cho cơ quan quản lý.
Ông Nguyễn Công Hùng - Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, tình trạng xe hợp đồng trá hình tuyến cố định hiện diễn ra khá phổ biến tại các tỉnh trong bán kính khoảng 200 km quanh hai đô thị lớn nhất cả nước. Dù lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm tra, xử lý, song hiệu quả chưa thể triệt để.
Theo ông Hùng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc thiếu giải pháp đối chiếu dữ liệu một cách hệ thống giữa hợp đồng vận chuyển đã ký, dữ liệu hành trình thực tế của phương tiện và thông tin hành khách. Việc thiếu hụt hệ thống liên thông thông tin buộc lực lượng chức năng phải căng mình kiểm soát trực tiếp trên đường, vừa tốn kém nguồn lực vừa khó xử lý tận gốc vấn đề.
Quá trình thanh tra liên tục ghi nhận nhiều lỗi phổ biến như nhà xe đón trả khách sai địa điểm cam kết, danh sách người đi xe bị thiếu hoặc sai lệch thông tin, hoặc tài xế không mở được dữ liệu hợp đồng điện tử khi có yêu cầu. Các hành vi này vừa làm thất thu ngân sách, vừa khiến thị trường vận tải trở nên lộn xộn.
Chế tài mạnh tay, tước quyền kinh doanh vô thời hạn
Để thiết lập lại trật tự kỷ cương, từ ngày 10/8/2026 các doanh nghiệp vận tải hành khách theo hợp đồng có hành vi hoạt động sai quy định, biến tướng thành tuyến cố định sẽ bị thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải.
 |
| Theo quy định mới, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng sử dụng xe ô tô từ 8 chỗ ngồi trở lên, hoặc xe được cải tạo từ loại xe trên nhưng dưới 8 chỗ ngồi, nếu vi phạm quy định về việc đón, trả khách, sẽ bị thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải không thời hạn. |
Chính phủ ban hành Nghị định số 218/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ, với những quy định mới với xe hợp đồng theo hướng tăng cường quản lý, minh bạch dữ liệu và siết chặt điều kiện hoạt động.
Theo quy định mới, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng sử dụng xe ô tô từ 8 chỗ ngồi trở lên, hoặc xe được cải tạo từ loại xe trên nhưng dưới 8 chỗ ngồi, nếu vi phạm quy định về việc đón, trả khách, sẽ bị thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải không thời hạn.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của Sở Xây dựng các địa phương trong việc thực hiện quyết định thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải. Trạng thái giấy phép bị thu hồi cũng phải được cập nhật trên cơ sở dữ liệu cấp phép hoạt động vận tải. Đây được đánh giá là biện pháp mạnh mẽ, đủ sức răn đe các đơn vị cố tình trục lợi.
Bên cạnh việc siết chặt quản lý, Nghị định 218/2026 còn điều chỉnh quy định về niên hạn sử dụng phương tiện.
Xe hợp đồng hoạt động trên hành trình có cự ly trên 300km được phép sử dụng tối đa 15 năm.
Xe hoạt động trên hành trình từ 300km trở xuống có niên hạn không quá 20 năm.
Đối với xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng dưới 8 chỗ ngồi (không kể lái xe) sử dụng hợp đồng điện tử, niên hạn sử dụng tối đa là 12 năm.
