Triển vọng vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam 2026: Đi tìm những câu chuyện tăng trưởng thực

Kinh tế Việt Nam 2026: Đi tìm những câu chuyện tăng trưởng thực

Tại Báo cáo chiến lược “Vietnam Dynamics 2026 – In the search of true growth stories” của MB Securities, ông Nguyễn Tiến Dũng - Trưởng phòng phân tích đã chỉ ra một bức tranh kinh tế vĩ mô nhiều gam màu đan xen: ổn định hơn, nhưng khắt khe hơn; nhiều động lực mới, song cũng không ít lực cản tiềm ẩn.

Theo các dự báo cập nhật, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 dự báo giảm xuống khoảng 2,9%, từ mức 3,2% của năm 2025. Chu kỳ cắt giảm lãi suất đang dần đi đến giới hạn, buộc các ngân hàng trung ương lớn phải lựa chọn con đường riêng.

Tại Mỹ, dù kinh tế vẫn thể hiện độ bền nhờ làn sóng đầu tư AI, các chỉ báo như sản xuất suy yếu, thất nghiệp tăng và hiệu quả hạn chế của chính sách “reshoring” (tái nội địa hóa sản xuất) cho thấy đà tăng trưởng đang chậm lại. Fed được dự báo chỉ còn dư địa giảm lãi suất rất hạn chế trong năm 2026, thậm chí lãi suất có thể duy trì ở vùng cao lâu hơn kỳ vọng thị trường.

Ngược lại, Trung Quốc tiếp tục theo đuổi lập trường nới lỏng để kích thích tiêu dùng nội địa, song với cách tiếp cận thận trọng hơn, trong bối cảnh thị trường bất động sản phục hồi chậm và rủi ro tài chính chưa được loại bỏ hoàn toàn. Chính sự phân hóa này khiến dòng vốn toàn cầu dịch chuyển có chọn lọc, thay vì lan tỏa đồng đều như các chu kỳ trước.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam bước vào năm đầu tiên của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2026–2030 với nhiều mục tiêu lớn như tạo nền tảng để tiến tới tăng trưởng hai con số trong trung hạn. Theo kịch bản cơ sở, GDP năm 2026 được dự báo tăng khoảng 8,5–8,7%, mức cao so với mặt bằng khu vực, với ba trụ cột chính tiếp tục nâng đỡ tăng trưởng gồm: xuất khẩu, đầu tư công và đầu tư tư nhân.

Về xuất khẩu, dù hiệu ứng “chạy trước” trong năm 2025 dần suy yếu, Việt Nam vẫn giữ được lợi thế nhờ cơ cấu thị trường đa dạng hơn và vị thế cạnh tranh trong các ngành điện tử, dệt may, da giày. Dự báo kim ngạch xuất khẩu năm 2026 có thể tăng 15–16%, trong bối cảnh thương mại toàn cầu chỉ tăng khoảng 4%.

Đầu tư công được xem là động lực quan trọng nhất. Hàng loạt “chính sách mở đường” như Luật Đất đai sửa đổi, Luật Đầu tư công mới và cơ chế phân cấp mạnh hơn cho địa phương đang giúp tháo gỡ nút thắt giải ngân. Quy mô vốn đầu tư công năm 2026 ước đạt khoảng 1,08 triệu tỷ đồng, với tỷ lệ giải ngân kỳ vọng 85–90%, tăng mạnh so với năm trước.

Trong khi đó, khu vực tư nhân và FDI cho thấy những tín hiệu tích cực hơn. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân được kỳ vọng giúp giảm dần sự lệ thuộc vào khu vực FDI, tạo dư địa cho các doanh nghiệp nội địa lớn mạnh hơn về chiều sâu.

Lạm phát, lãi suất và tỷ giá: Áp lực hiện hữu nhưng trong tầm kiểm soát

Mặt trái của bức tranh tăng trưởng là các áp lực vĩ mô đang dần quay trở lại. Lạm phát năm 2026 được dự báo xoay quanh mức 3,7–4%, chịu tác động từ giá điện, vật liệu xây dựng và độ trễ của tỷ giá. Lãi suất nhiều khả năng hình thành một “mặt bằng mới”, khi nhu cầu vốn trung – dài hạn cho đầu tư hạ tầng và sản xuất tăng mạnh, trong khi dòng tiền tiết kiệm cạnh tranh với vàng, bất động sản và USD.

Về tỷ giá, dù USD được dự báo suy yếu trên phạm vi toàn cầu, đồng Việt Nam vẫn chịu sức ép nhất định do chênh lệch lãi suất và cấu trúc thương mại. Mức mất giá khoảng 2,5–3% trong năm 2026 được xem là kịch bản hợp lý, đủ để duy trì ổn định vĩ mô mà không gây cú sốc lớn cho nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán 2026: Không còn “mưa đều”, mà là cuộc chơi của chọn lọc

Nếu giai đoạn 2023–2025 chứng kiến đà tăng mạnh nhờ thanh khoản và kỳ vọng, thì năm 2026 được dự báo là thời điểm thị trường bước vào pha phân hóa sâu sắc. Lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết dự kiến tăng khoảng 17% trong năm 2026, song mức tăng này không trải đều giữa các ngành và các nhóm cổ phiếu.

Thực tế năm 2025 cho thấy mức độ tập trung rất cao, khi nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup đóng góp phần lớn mức tăng của VN-Index. Bước sang 2026, chiến lược “đi tìm câu chuyện tăng trưởng thực” trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Các nhóm ngành được đánh giá tích cực gồm: ngân hàng (hưởng lợi từ tăng trưởng tín dụng), vật liệu xây dựng và hạ tầng (nhờ đầu tư công), bán lẻ thiết yếu (nhờ chính sách tài khóa hỗ trợ), và một số doanh nghiệp dầu khí gắn với an ninh năng lượng quốc gia. Ngược lại, các ngành thâm dụng vốn như bất động sản, xây dựng hoặc năng lượng có thể chịu áp lực từ lãi suất cao kéo dài.

VN-Index được dự báo dao động trong vùng 1.670–1.750 điểm vào cuối năm 2026, với kịch bản tích cực hơn trong nửa đầu năm nhờ hiệu ứng tâm lý đầu năm và kỳ vọng nâng hạng thị trường, trước khi áp lực lãi suất và dịch chuyển dòng vốn sang kinh tế thực trở nên rõ nét hơn.

Thông điệp xuyên suốt của bức tranh 2026 là: tăng trưởng vẫn còn, nhưng không dành cho tất cả. 'Cả nền kinh tế và thị trường chứng khoán đang chuyển từ giai đoạn “dễ dãi” sang giai đoạn đòi hỏi chất lượng, hiệu quả và khả năng thích ứng cao hơn. Trong bối cảnh đó, những câu chuyện tăng trưởng thực sẽ không đến từ kỳ vọng ngắn hạn hay sóng chính sách đơn lẻ, mà từ các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, dòng tiền bền bỉ, quản trị tốt và gắn chặt với các động lực cấu trúc của nền kinh tế. Đây cũng chính là phép thử quan trọng của năm 2026 – năm bản lề cho một chu kỳ phát triển dài hơi hơn của Việt Nam", theo ông Nguyễn Tiến Dũng.