PGS. TS Nguyễn Hữu Huân: Trung tâm tài chính kỳ vọng hút 30 tỷ USD mỗi năm

Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" do Tạp chí Nhà Đầu tư tổ chức, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Đại học Kinh tế TP.HCM nhận định, nếu được phát triển đúng hướng, trung tâm này có thể huy động từ 10 đến 30 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030, tương đương khoảng 3–10% tổng nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế.

Theo phân tích của ông, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới đặt ra áp lực rất lớn về nguồn lực tài chính. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 được ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực ngoài ngân sách sẽ đóng vai trò chủ lực. Điều này đòi hỏi phải có thêm những kênh dẫn vốn mới bên cạnh hệ thống tín dụng ngân hàng vốn đã chịu nhiều áp lực.

Trung tâm Tài chính quốc tế, nếu được định hình đúng chức năng, không chỉ là nơi tập trung các định chế tài chính mà phải trở thành cửa ngõ đưa dòng vốn quốc tế vào nền kinh tế thực. Đây được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, thay vì chỉ dừng lại ở việc thu hút đăng ký hoạt động hay tận dụng ưu đãi chính sách.

Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, vấn đề cốt lõi không nằm ở quy mô vốn huy động, mà là khả năng chuyển hóa dòng vốn đó thành năng lực sản xuất, công nghệ và hạ tầng. Nói cách khác, hiệu quả sử dụng vốn mới là yếu tố quyết định đến chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Đại học Kinh tế TP.HCM.

Định hình vai trò trung tâm và lựa chọn phân khúc chiến lược

Một trong những điểm nhấn trong quan điểm của ông Huân là TP.HCM không nên đặt mục tiêu cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính đã phát triển như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay London trong giai đoạn đầu. Khoảng cách về chiều sâu thị trường, mức độ đa dạng sản phẩm, nguồn nhân lực và khả năng luân chuyển vốn vẫn còn đáng kể.

Thay vào đó, lợi thế của Việt Nam nằm ở vị thế của một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, với nhu cầu đầu tư lớn vào các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng, năng lượng và công nghệ. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là nền tảng để xây dựng những sản phẩm tài chính gắn với nền kinh tế thực, tạo sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.

Về chiến lược phát triển, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM có thể ưu tiên các lĩnh vực như quản lý tài sản, quỹ đầu tư, trái phiếu quốc tế, giao dịch hàng hóa, sản phẩm phái sinh, công nghệ tài chính, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo. Đây là những phân khúc có tiềm năng tăng trưởng cao và phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam.

Đáng chú ý, hai thị trường ngách được đánh giá có nhiều dư địa là tài chính hàng hải và tài chính hàng không. Khu vực phía Nam hiện sở hữu hệ thống cảng biển lớn, trong đó có cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Tuy nhiên, phần lớn dịch vụ tài chính liên quan đến vận tải biển của doanh nghiệp Việt Nam vẫn được thực hiện tại nước ngoài.

Điều này mở ra cơ hội để TP.HCM xây dựng hệ sinh thái tài chính hàng hải, kết nối doanh nghiệp cảng biển, logistics, ngân hàng, bảo hiểm và nhà đầu tư. Tương tự, trong lĩnh vực hàng không, Trung tâm có thể phát triển các dịch vụ tài trợ mua và thuê máy bay, bảo hiểm, quản lý tài sản và phát hành trái phiếu cho doanh nghiệp trong ngành.

Bên cạnh đó, tài chính xanh cũng được xác định là một trụ cột quan trọng. Việt Nam đang cần nguồn vốn lớn để phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng, phát triển hạ tầng xanh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0. Các sản phẩm như trái phiếu xanh, quỹ đầu tư hạ tầng hay tài chính carbon sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong giai đoạn tới.

Nâng chuẩn dự án và hoàn thiện thể chế để hút dòng vốn quốc tế

Dù tiềm năng lớn, nhưng theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, điểm nghẽn hiện nay không nằm ở thiếu nhà đầu tư mà ở việc thiếu các dự án đạt chuẩn quốc tế. Để thu hút được dòng vốn chất lượng cao, các dự án cần có cấu trúc tài chính rõ ràng, dòng tiền ổn định, cơ chế phân bổ rủi ro hợp lý và hệ thống báo cáo minh bạch.

Toàn cảnh buổi hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn.

Điều này đặt ra yêu cầu Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ đóng vai trò kết nối mà còn tham gia sâu vào quá trình cấu trúc giao dịch, định giá rủi ro và chuẩn hóa hồ sơ dự án. Việc xây dựng danh mục dự án có khả năng đầu tư sẽ là bước đi quan trọng để tạo nguồn “hàng hóa” hấp dẫn cho thị trường.

Ngoài ra, yếu tố thể chế được xem là nền tảng quyết định niềm tin của nhà đầu tư. Một hệ thống pháp lý minh bạch, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và năng lực thực thi mạnh mẽ sẽ là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn quốc tế dài hạn.

Theo ông Huân, hệ thống tài phán cần có khả năng sử dụng tiếng Anh, tham chiếu thông lệ quốc tế và đảm bảo các phán quyết được thực thi một cách nhất quán. Đây là những tiêu chuẩn cơ bản mà các trung tâm tài chính lớn trên thế giới đều đã thiết lập.

Ở góc độ dài hạn, Trung tâm Tài chính quốc tế cần được định vị như một “hệ điều hành của dòng vốn”, nơi các dòng tiền được cấu trúc, định giá và phân bổ hiệu quả vào nền kinh tế thực. Điều này đồng nghĩa với việc trung tâm không chỉ phục vụ thị trường tài chính, mà còn phải gắn chặt với chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia.

PGS. TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh, TP.HCM nên tận dụng lợi thế của người đi sau để lựa chọn mô hình phù hợp, ứng dụng công nghệ ngay từ đầu và tránh lặp lại những hạn chế của các trung tâm tài chính truyền thống. Việc phát triển theo hướng có chọn lọc, gắn với các lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả và tạo dấu ấn riêng trên bản đồ tài chính quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc hình thành một trung tâm tài chính mang tính kết nối khu vực không chỉ là yêu cầu cấp thiết về vốn, mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị tài chính toàn cầu.