ESTAR hướng đến kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với doanh nghiệp Mỹ

Sự kiện nằm trong khuôn khổ lễ ra mắt ESTAR – EB-3 Skilled Trade America do Newland USA (văn phòng đặt tại tòa nhà Lim Tower 3, 29A Nguyễn Đình Chiểu, phường Sài Gòn, thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực kỹ thuật, di trú và tuyển dụng quốc tế như: ông Châu Tâm Luân (CEO Newland USA), cựu viên chức lãnh sự Mỹ Chad Franco, đại diện giới chủ tuyển dụng Mỹ Jose Gomez Urquiza và đặc biệt là PGS.TS. Phạm Ngọc Tuấn – Chủ tịch Hội Cơ khí TP.HCM.

Nghịch lý thời đại tự động hóa: Càng dùng máy, thợ bảo trì càng đắt giá

Nhiều người lầm tưởng làn sóng tự động hóa, robot và AI sẽ triệt tiêu việc làm của người thợ. Tuy nhiên, tại tọa đàm, PGS.TS. Phạm Ngọc Tuấn đã đưa ra góc nhìn hoàn toàn trái ngược: “Tự động hóa có thể giảm bớt lao động phổ thông, chân tay giản đơn, nhưng tỷ lệ kỹ thuật viên bảo trì chất lượng cao bắt buộc phải tăng lên”.

Nói về lợi thế của người thợ bảo trì, kỹ thuật viên Việt Nam, ông nhận định rằng những tố chất như khéo léo, có tư duy kỹ thuật cơ khí nền tảng tốt, chăm chỉ, chịu khó và khả năng xoay xở, thích ứng nhanh để giải quyết hư hỏng, phục hồi máy móc dù trong điều kiện còn thiếu thốn trang thiết bị là những điều rất đáng quý của người thợ Việt Nam.

PGS.TS. Phạm Ngọc Tuấn Thợ chia sẻ rằng trong nước chưa có nhiều điều kiện tiếp cận các dây chuyền tự động hóa hiện đại 4.0, 5.0 hay các dòng xe, máy móc đời mới.

Theo chuyên gia, máy móc và dây chuyền càng hiện đại, tinh vi thì thiệt hại do sự cố dừng máy ngoài kế hoạch (downtime) càng khủng khiếp. Một nhà máy thép dừng máy 1 ngày có thể thiệt hại tới 100 tỷ đồng. Một nhà máy phân bón – hóa chất ngừng dây chuyền 2 tháng, thiệt hại doanh thu lên tới 2.000 tỷ đồng. Khi một nhà máy ô tô bị ngưng trệ, thiệt hại mỗi giờ có thể lên tới 125 triệu USD.

Trên bình diện quốc tế, khảo sát từ tạp chí Forbes cho thấy các tập đoàn hàng đầu thế giới thiệt hại trung bình 11% doanh thu hàng năm (tương đương 1.500 tỷ USD) chỉ vì sự cố máy móc.

Chính vì vậy, nhu cầu tuyển dụng thợ kỹ thuật ô tô và bảo trì công nghiệp tại Mỹ đang biến thành cuộc khủng hoảng thiếu hụt nhân lực trầm trọng nhất 20 năm qua. Đây là cơ hội khổng lồ cho thợ Việt – lực lượng vốn được đánh giá cao nhờ tố chất “bàn tay vàng”: khéo léo, tư duy cơ khí nền tảng tốt, chăm chỉ, chịu khó và khả năng xoay xở, ứng biến phục hồi sự cố cực kỳ nhạy bén.

Ông cũng đưa ra ​​​dẫn chứng từ Thụy Điển, hằng năm có giải thưởng bảo trì quốc gia; các công ty bảo trì thủy lực làm lợi cho khách hàng tới 20 triệu USD; học phí ngành bảo trì tại World Maintenance University lên tới 100.000 Euro/năm. Dịch vụ bảo trì dự đoán hiện nay tăng trưởng với tốc độ 40%/năm, nhanh hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng GDP chung của các nền kinh tế (1–3%), mở ra cơ hội giá trị gia tăng cực lớn cho người thợ có năng lực thật sự.

PGS.TS. Phạm Ngọc Tuấn cảnh báo người thợ Việt Nam tại tọa đàm “Nhu cầu nhân lực kỹ thuật tại Mỹ 2026 - vì sao tay nghề Việt có cơ hội?”

Ba “điểm nghẽn” mà lao động kỹ thuật Việt cần vượt qua

Dù có tay nghề thực tế, PGS.TS. Phạm Ngọc Tuấn cảnh báo người thợ Việt Nam sẽ gặp phải những “cú sốc” lớn nếu không nhanh chóng thay đổi tư duy làm việc khi bước ra sân chơi toàn cầu.

Cụ thể, ý thức an toàn lao động và kỷ luật nghiêm ngặt. Thói quen làm tắt, chủ quan bỏ qua quy chuẩn an toàn tại Việt Nam là điều tối kỵ tại Mỹ. Chỉ cần vi phạm quy định về an toàn điện hoặc vận hành máy móc, người thợ có thể bị sa thải ngay lập tức hoặc bị tước giấy phép hành nghề.

Từ “chẩn đoán mò” sang quản lý dữ liệu số (CMMS): Ở Việt Nam, thợ thường bắt bệnh động cơ qua “tai nghe, mắt thấy” hay cảm tính kinh nghiệm. Trong khi đó, các nhà máy Mỹ quản lý hoàn toàn bằng dữ liệu số, cảm biến đo độ rung/nhiệt và phần mềm quản lý bảo trì vi tính hóa (CMMS). Hiện có hơn 62% doanh nghiệp sản xuất tại Mỹ áp dụng CMMS, trong khi tỷ lệ này ở Việt Nam chưa tới 1%.

Vòng đời kỹ năng bị rút ngắn báo động: Nghiên cứu từ Trường Kinh doanh Harvard cảnh báo vòng đời của kỹ năng kỹ thuật hiện chỉ còn 1,5 đến 2,5 năm do công nghệ biến đổi quá nhanh. Thợ Việt nếu chỉ ỷ lại vào số năm làm nghề hay kinh nghiệm cũ mà không cập nhật xu hướng Bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) dựa trên IoT và AI – lĩnh vực đang tăng trưởng thần tốc 40%/năm – thì rất dễ bị tụt hậu.

Thẻ xanh là điểm khởi đầu, không phải đích đến

Đồng tình với nhận định trên, các diễn giả quốc tế nhấn mạnh: số năm làm nghề hay bằng cấp chỉ là một phần trong hồ sơ. Điều quan trọng hơn là ứng viên đã thực hiện những công việc gì, sử dụng công cụ thiết bị nào và chứng minh năng lực thực tế ra sao trước nhà tuyển dụng và viên chức lãnh sự.

Cựu viên chức lãnh sự Mỹ Chad Franco chia sẻ, trong hơn 60.000 cuộc phỏng vấn visa, lãnh sự quán chỉ mất khoảng 3 phút để phân định ứng viên có tay nghề thực hay hồ sơ gian lận. Việc chứng minh được chiều sâu công việc và sự am hiểu kỹ thuật thực tế là chìa khóa then chốt để được cấp visa EB-3.

Cựu viên chức lãnh sự Mỹ Chad Franco và ông Châu Tâm Luân, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Newland USA (giữa)

Ông Châu Tâm Luân, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Newland USA, cho biết ESTAR hướng đến kết nối năng lực thực tế của lao động kỹ thuật Việt Nam với nhu cầu tuyển dụng dài hạn của doanh nghiệp Mỹ theo diện visa định cư EB-3. Giai đoạn đầu, chương trình tập trung vào hai nhóm nghề: kỹ thuật viên sửa chữa ô tô và kỹ thuật viên bảo trì máy móc công nghiệp. Theo ông, thẻ xanh không phải đích đến mà là khởi đầu cho quá trình phát triển nghề nghiệp tại Mỹ.