Du lịch Việt Nam đứng trước bài toán nâng giá trị mỗi du khách

Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 1 triệu tỷ đồng và đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP. Ngành du lịch cũng tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, tương đương 8,5% tổng số lao động cả nước.

Tám tháng năm 2026, lượng khách quốc tế đạt 15,9 triệu lượt, hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt khách trong cả năm. Quy mô ấy cho thấy du lịch đã trở thành một lĩnh vực có sức đóng góp đáng kể cho nền kinh tế.

Nhưng khi quy mô đã được mở rộng, bài toán tiếp theo là làm thế nào để mỗi dòng khách tạo ra nhiều giá trị hơn cho doanh nghiệp, người lao động và nền kinh tế địa phương.

Không chỉ tăng khách, phải tăng giá trị

Nghị quyết 26 xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD.

Phú Quốc – Hòn đảo xinh đẹp nằm phía Nam của Tổ quốc, sâu trong vùng vịnh Thái Lan, thuộc tỉnh Kiên Giang là một điểm du lịch rất thu hút với lượng lớn du khách đổ về đây vào những dịp cuối tuần hoặc nghỉ lễ. Trong ảnh: Hoàng hôn trên Đảo ngọc Phú Quốc (Ảnh: Tuấn Đào).

Xa hơn, đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Theo Tiến sĩ Trịnh Lê Anh - Trưởng Bộ môn Quản trị sự kiện, Khoa Du lịch học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) - Nghị quyết 26 là “cú huých” chiến lược, góp phần định vị lại vị thế của du lịch trong giai đoạn mới.

Nếu Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị có vai trò khai mở, xác lập định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, thì Nghị quyết 26 chuyển trọng tâm sang tái cấu trúc chiều sâu và tối ưu hóa giá trị của ngành trong nền kinh tế quốc gia.

Tiến sĩ Trịnh Lê Anh đưa ra nhận định cho thấy, sự thay đổi tư duy thể hiện ở việc chuyển từ đếm đầu khách sang đo lường giá trị gia tăng và chi tiêu thực tế; từ khai thác tài nguyên thô sang kinh tế sáng tạo và kinh tế trải nghiệm; từ liên kết hành chính sang chuỗi giá trị tích hợp.

Đây cũng là nền tảng để du lịch trở thành một động lực tăng trưởng mới thay vì chỉ được nhìn nhận qua số lượng khách đến.

Tiến sĩ Phạm Hà - Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup - nêu ý kiến cho rằng Nghị quyết 26 đã định nghĩa lại bản chất của kinh tế du lịch. Du lịch không còn đơn thuần là tham quan, lưu trú hay nghỉ dưỡng mà nằm trong một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, có khả năng thúc đẩy giao thông vận tải, thương mại, công nghiệp văn hóa, kinh tế số, kinh tế đêm và nhiều lĩnh vực khác.

Đáng chú ý, các giải pháp về bảo hiểm rủi ro ngành du lịch có hỗ trợ của Nhà nước cùng cơ chế thí điểm đối với những vấn đề cấp bách cho thấy tư duy chính sách chủ động, linh hoạt hơn, qua đó tạo dư địa đổi mới và tháo gỡ điểm nghẽn từ thực tiễn.

Doanh nghiệp cần một hệ sinh thái để tăng trưởng

Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ, giai đoạn mới đòi hỏi ngành du lịch chuyển từ tư duy tăng số lượng khách sang tối ưu giá trị trên mỗi du khách.

Một khách đến Việt Nam không nên chỉ mua một tour hoặc một phòng khách sạn. Hành trình của họ cần mở rộng sang ẩm thực, giải trí, mua sắm, nghệ thuật, chăm sóc sức khỏe và nhiều trải nghiệm khác.

Du khách Cộng hòa Séc chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch Kiên Giang (Ảnh: TTXVN).

Từ góc nhìn này, cạnh tranh về giá sẽ không còn là hướng đi bền vững. Việt Nam cần cạnh tranh bằng trải nghiệm và bản sắc, đồng thời hình thành hệ sinh thái kinh tế du lịch với sự tham gia của Nhà nước, địa phương, hàng không, lữ hành, điểm đến, doanh nghiệp dịch vụ, công nghệ và cộng đồng địa phương.

Khi các mắt xích được kết nối, mục tiêu không chỉ là kéo khách đến mà còn giữ chân khách lâu hơn, nâng mức chi tiêu và tăng khả năng quay trở lại.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Nguyễn Hồng Hải cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực. Doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, đầu tư sản phẩm chất lượng cao, xanh, bền vững, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên kết hình thành hệ sinh thái du lịch.

Trong khi đó, người dân là chủ thể tham gia cung cấp dịch vụ, bảo tồn văn hóa, giữ gìn môi trường và trực tiếp thụ hưởng lợi ích từ du lịch.

Ông Nguyễn Hồng Hải cũng nhấn mạnh yêu cầu kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thuận lợi; tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận chính sách ưu đãi, đồng thời đẩy mạnh đặt hàng và hợp tác công-tư trong xúc tiến, đào tạo nhân lực và phát triển sản phẩm.

Gỡ điểm nghẽn từ những lĩnh vực ngoài ngành Du lịch

Một thực tế được Tiến sĩ Phạm Hà chỉ ra là chất lượng một chuyến đi không chỉ phụ thuộc vào ngành du lịch. Thị thực, giao thông, đất đai, thuế, môi trường, y tế, đào tạo... đều có thể tác động trực tiếp đến trải nghiệm của du khách.

Trong khi đó, với du khách, tất cả chỉ là một hành trình thống nhất.

Vì vậy, theo Tiến sĩ Phạm Hà, Chương trình hành động của Chính phủ cần có cơ chế điều phối liên ngành ở cấp quốc gia. Mỗi nhiệm vụ cần được giao rõ việc, rõ người, rõ thời hạn và đi kèm ngân sách, cơ chế hợp tác hoặc công cụ tài chính phù hợp.

Việc đánh giá kết quả cũng cần vượt ra ngoài các chỉ tiêu về lượng khách và tổng thu. Những thước đo như mức chi tiêu, thời gian lưu trú, tỷ lệ quay lại, chất lượng việc làm, mức độ hài lòng và sức chịu tải môi trường sẽ phản ánh rõ hơn chất lượng tăng trưởng của ngành.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà báo cáo chuyên đề về những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 26.

Phó Thủ tướng Chính phủ khẳng định Việt Nam có đủ tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa và nguồn lực để làm nên một ngành du lịch tầm cỡ khu vực và thế giới. Điều còn lại là ý chí, quyết tâm và hành động của chính chúng ta.

Cùng với thể chế, hạ tầng và liên kết, nhân lực sẽ là một trong những điều kiện quyết định khả năng chuyển lợi thế thành giá trị thực chất.

Tiến sĩ Trịnh Lê Anh cho rằng cần thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và thị trường để hình thành đội ngũ đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Khi người làm du lịch có nền tảng văn hóa vững vàng, tư duy sáng tạo và kỹ năng đạt chuẩn quốc tế, những mục tiêu của Nghị quyết 26 sẽ có thêm nền tảng để chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực chất và đóng góp cho phát triển bền vững.