Doanh nghiệp nhà nước được định vị là lực lượng mở đường cho tăng trưởng mới

Định vị vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp nhà nước đang được đặt trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ về vai trò. Thay vì chỉ thực hiện chức năng sản xuất, kinh doanh và quản lý nguồn lực, khu vực này được kỳ vọng trở thành lực lượng kiến tạo phát triển, dẫn dắt đầu tư và mở đường cho các ngành kinh tế chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.

Viện Phân tích Chính sách Kinh tế và Tài chính thuộc Hội Kinh tế Việt Nam tổ chức Hội thảo với chủ đề: “Định vị vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới”.

Định hướng này được các chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo "Định vị vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới" do Viện Phân tích Chính sách Kinh tế và Tài chính thuộc Hội Kinh tế Việt Nam tổ chức chiều 29/7.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho biết Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vai trò tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt và mở đường.

Theo các chuyên gia, vai trò của kinh tế nhà nước không chỉ nằm ở quy mô nguồn lực đang nắm giữ mà còn ở khả năng tạo môi trường phát triển ổn định, mở đường cho các ngành then chốt, thúc đẩy đổi mới công nghệ, liên kết chuỗi giá trị và lan tỏa động lực sang khu vực tư nhân, kinh tế tập thể cũng như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Chuyển từ nắm giữ nguồn lực sang kiến tạo phát triển

Phân tích sâu hơn về vai trò của kinh tế nhà nước, Tiến sĩ Nguyễn Cao Đức - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ cho rằng khu vực này cần được tiếp cận theo chức năng, tức là một thiết chế điều tiết và kiến tạo phát triển, thay vì chỉ nhìn dưới góc độ sở hữu.

Theo ông, kinh tế nhà nước thực hiện sáu chức năng quan trọng gồm ổn định kinh tế vĩ mô, mở đường cho các ngành then chốt, hỗ trợ và lan tỏa phát triển, dẫn dắt đổi mới sáng tạo, kiến tạo liên kết và huy động nguồn lực.

Nhà nước phải giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và tạo điều kiện; còn các thành phần kinh tế cùng phát triển trong một môi trường minh bạch, cạnh tranh và ổn định (Ảnh minh họa).

Ông nhấn mạnh, vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước cần được hiểu là năng lực định hướng và dẫn dắt phát triển, chứ không phải sự thay thế cơ chế thị trường. Nếu được tổ chức hiệu quả, khu vực này sẽ bổ trợ để thị trường vận hành minh bạch, hiệu quả hơn và có định hướng phát triển dài hạn.

Theo các chuyên gia, thước đo đối với kinh tế nhà nước trong thời gian tới cũng cần chuyển từ quy mô nắm giữ nguồn lực sang chất lượng điều tiết, khả năng tổ chức hệ sinh thái phát triển và tạo động lực cho toàn bộ nền kinh tế.

Doanh nghiệp nhà nước phải tiên phong đầu tư cho tương lai

Bên cạnh những kết quả đạt được, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều điểm cần tiếp tục đổi mới. Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới nhận định doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa phát huy tương xứng nguồn lực đang quản lý khi hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và khả năng dẫn dắt các ngành còn hạn chế. Công tác quản trị, giám sát và trách nhiệm giải trình cũng cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Tuấn, trong giai đoạn phát triển mới, doanh nghiệp nhà nước cần đảm nhận ba vai trò chiến lược. Đó là trở thành nhà đầu tư cho tương lai của quốc gia thông qua việc tiên phong đầu tư vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng dữ liệu, bán dẫn, năng lượng mới, hạ tầng số và logistics thông minh; tạo lập thị trường cho các công nghệ và mô hình kinh doanh mới; đồng thời trở thành hạt nhân kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Các chuyên gia cũng đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản trị theo nguyên tắc thị trường, phân định rõ nhiệm vụ kinh doanh và nhiệm vụ công ích, tập trung nguồn lực vào hạ tầng, công nghệ và các ngành chiến lược; đẩy mạnh hợp tác công - tư, sắp xếp lại danh mục đầu tư, tăng cường công khai, minh bạch và đánh giá hiệu quả trên cả phương diện kinh tế lẫn xã hội. Đây được xem là nền tảng để doanh nghiệp nhà nước phát huy đầy đủ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và mở đường, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.