Tăng trưởng xanh cho kinh tế tư nhân: Cần gỡ rào cản về thể chế

Phóng viên: Bà đánh giá thế nào về vai trò của kinh tế tư nhân trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường bền vững?

PGS.TS Bùi Thị An: Phải khẳng định vai trò của kinh tê tư nhân trong Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 đã khẳng định rất rõ kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế vì GDP của họ đóng góp trên 50%; giải quyết vấn đề lao động 80%. Đồng thời, giữ vai trò quan trọng trong vấn đề an ninh và an sinh xã hội.

Phát triển xanh là xu hướng của cả thế giới. Đây cũng là định hướng mà chúng ta không còn con đường nào khác, chỉ có thể phát triển xanh thì Việt Nam mới phát triển bền vững. Khu vực kinh tế tư nhân chuyển đổi xanh sẽ đóng vai trò vô cùng quan trọng, góp phần rất tích cực trong vấn đề tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Phóng viên: Theo bà, đâu là những rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp tư nhân chậm áp dụng công nghệ sạch, quản trị tài nguyên hiệu quả?

PGS.TS Bùi Thị An

PGS.TS Bùi Thị An: Nghị quyết số 68-NQ/TW là một khung pháp lý vô cùng quan trọng cho kinh tế tư nhân phát triển. Tuy nhiên, còn rất nhiều vấn đề cụ thể tạo rào cản, chúng ta cần gỡ về mặt thể chế.

Ví dụ về vấn đề thuế, mặt bằng và nhân lực được ưu đãi như thế nào. Thể chế cần tạo nền tảng ưu tiên cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn, tiếp cận công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng thì mới có thể đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Tiếp đó, phải làm sao hỗ trợ kinh tế tư nhân mở rộng về quy mô. Hiện nay, quy mô của doanh nghiệp khu vực này còn manh mún. Manh mún không thể tạo đột phá lớn cho phát triển kinh tế được.

Phải nói rằng, thời cơ chúng ta đã bắt đầu có nhưng thách thức rất nhiều. Giai đoạn này, nền kinh tế còn khó khăn. Vấn đề biến đổi khí hậu, môi trường quốc tế không được thuận lợi, ví như cuộc xung đột Nga- Ukraine hay sự tăng cao của giá cả của một số nguyên liệu chính như dầu mỏ. Điều này khiến cho doanh nghiệp cần nhiều vốn hơn, trong khi, đầu tư ban đầu cho tăng trưởng xanh rất lớn (công nghệ, nhân lực).

Phóng viên: Bà có thể chia sẻ mô hình hoặc kinh nghiệm quốc tế Việt Nam nên học hỏi để vừa phát triển kinh tế tư nhân vừa bảo vệ môi trường?

PGS.TS Bùi Thị An: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các nước, ví như Nhật Bản và Hàn Quốc đã nhìn trước được vấn đề tăng trưởng xanh nên có nhiều chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân. Các nước này có chiều sâu, bề dày với những chính sách rất cụ thể. Bởi vậy, khu vực kinh tế tư nhân của họ phát triển khá chuẩn, Việt Nam nên tham khảo, áp dụng những vấn đề phù hợp với kinh tế Việt Nam.

Tại Việt Nam cũng cần có những cơ chế đặc thù cho phát triển xanh cho từng vùng, miền như vùng sâu, vùng xa. Nếu không, những khu vực này rất khó khăn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp này nên nghiên cứu kỹ đặc thù của mình. Mình đã có gì và cần gì, từ đó mới có thể kiến nghị về mặt chính sách để có thể áp dụng được các mô hình điển hình về tăng trưởng xanh. Điều này đòi hỏi lãnh đạo doanh nghiệp tư nhân phải có tầm nhìn xa để hiểu được thị trường trong nước và quốc tế thì mới có thể đón đầu, đưa ra những sản phẩm phát triển bền vững.

Doanh nghiệp phải xem vấn đề quản trị như lựa chọn công nghệ gì, sắp xếp nhân sự thế nào để tinh gọn bộ máy mà vẫn hiệu quả. Từ đó có kế hoạch liên kết với các trường để có nhân lực, liên kết để có thị trường. Đồng thời, nâng cao trình độ của mình để hiểu biết về tiêu chuẩn xanh không chỉ tại thị trường trong nước mà cả thị trường quốc tế.

Xin trân trọng cảm ơn bà!