Sửa Luật Điện lực: Siết cơ chế đặc thù, ngăn phát sinh cơ chế xin – cho

Ngày 21/9, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Dự án Luật do Chính phủ trình gồm 3 điều, kế thừa và sửa đổi chủ yếu 23 điều của Luật Điện lực hiện hành, tập trung vào các nội dung về chính sách phát triển điện lực, quy hoạch và đầu tư dự án điện lực, năng lượng tái tạo, cấp giấy phép hoạt động điện lực, thị trường điện, mua bán điện, giá điện, bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết việc sửa đổi nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực điện lực, phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước giữa Trung ương và địa phương, đồng thời thể chế hóa các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đáng chú ý, dự thảo được xây dựng theo nguyên tắc công khai, minh bạch, không tạo cơ chế xin – cho, không tạo môi trường để phát sinh hành vi lạm dụng quyền lực hoặc các hành vi vi phạm pháp luật.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý Luật Điện lực mới được sửa đổi năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 1/2/2025. Việc tiếp tục sửa đổi trong thời gian ngắn, khi chưa có nhiều thời gian tổ chức thi hành, tổng kết và đánh giá, có thể ảnh hưởng đến tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của pháp luật, nhất là trong lĩnh vực điện lực có vốn đầu tư lớn và thời gian triển khai dự án dài.

Vì vậy, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, chỉ đưa vào dự án Luật những vấn đề thực sự cấp thiết, đã đủ rõ và có cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn. Đối với các chính sách mới, có tác động lớn, cần đánh giá đầy đủ trước khi luật hóa.

Minh bạch cơ chế giá, không chuyển rủi ro sang người sử dụng điện

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là các quy định về giá điện. Chính phủ đề xuất chính sách giá theo hướng phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất, kinh doanh điện hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện để các đơn vị điện lực thu hồi chi phí đầu tư, tài chính, vận hành và có mức lợi nhuận phù hợp với mức độ rủi ro của từng loại hình dự án.

Dự thảo cũng đề xuất bổ sung cơ chế áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với khách hàng sử dụng điện sinh hoạt khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật, đồng thời nghiên cứu lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế hình thành giá, phân bổ chi phí và rủi ro, bảo đảm nguyên tắc không chuyển toàn bộ rủi ro trong hoạt động đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đối với các cơ chế đặc thù, ưu tiên hoặc ngoại lệ, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn của từng chính sách; không mở rộng cơ chế đặc thù khi chưa đánh giá đầy đủ tác động.

Kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng pháp luật

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật Điện lực nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư, xây dựng và vận hành các dự án điện, cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến tại phiên họp; tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi và bảo đảm mỗi nội dung đưa vào dự thảo đều có đủ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Cùng với yêu cầu hoàn thiện chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo được đề nghị chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm trong quá trình xây dựng pháp luật; bảo đảm các quy định mới minh bạch, khả thi và không tạo ra cơ chế xin – cho.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực tại Kỳ họp thứ 2, sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, giải trình theo kết luận của phiên họp.