Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Bộ Tư pháp vừa công bố dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán do Bộ Tài chính xây dựng. Dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đăng ký giao dịch, công bố thông tin và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Theo Bộ Tài chính, qua tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định 156/2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2021 và Nghị định 306/2025, một số quy định về hành vi vi phạm và chế tài xử phạt chưa bao quát đầy đủ nghĩa vụ của các chủ thể theo quy định mới.

Việc sửa đổi nhằm khắc phục những bất cập, phân hóa mức phạt tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và tính minh bạch của thị trường chứng khoán.

Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Làm giả hồ sơ có thể bị phạt tới 1,5 tỷ đồng

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất điều chỉnh nhiều mức xử phạt đối với vi phạm trong hoạt động chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Cụ thể, hành vi mua lại trái phiếu trước hạn hoặc hoán đổi trái phiếu khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận hoặc thực hiện không đúng phương án được duyệt có thể bị phạt từ 50-70 triệu đồng.

Mức phạt từ 70-100 triệu đồng được đề xuất đối với các hành vi như chào bán, phát hành hoặc phân phối chứng khoán riêng lẻ không đúng thời gian, quy định; không công bố báo cáo sử dụng vốn đã được kiểm toán; đưa ra cam kết về giá chứng khoán trong tương lai, mức lợi nhuận hoặc bảo đảm không thua lỗ; không cung cấp hồ sơ chào bán trái phiếu theo quy định.

Đối với hành vi không sửa đổi, bổ sung hồ sơ khi phát hiện thông tin không chính xác hoặc bỏ sót nội dung bắt buộc; thay đổi mục đích phát hành, phương án sử dụng vốn trái quy định; vi phạm quy định về xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, mức phạt được đề xuất từ 100-150 triệu đồng.

Các vi phạm nghiêm trọng hơn như lập, xác nhận hồ sơ đăng ký chào bán, phát hành có thông tin không hợp lệ, gây hiểu nhầm hoặc thiếu nội dung quan trọng; chào bán, phát hành không đúng phương án đã đăng ký, được chấp thuận; không quản lý, giám sát việc sử dụng vốn đúng mục đích có thể bị phạt từ 150-300 triệu đồng.

Đặc biệt, hành vi chào bán, phát hành chứng khoán riêng lẻ cho nhà đầu tư không đúng đối tượng, khi chưa đáp ứng đủ điều kiện hoặc chưa thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định, có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Mức phạt tương tự được đề xuất đối với hành vi sử dụng tiền thu được từ đợt phát hành không đúng mục đích.

Đối với hành vi lập, xác nhận hồ sơ đăng ký chào bán, phát hành có thông tin sai lệch, sai sự thật hoặc che giấu sự thật, mức phạt được đề xuất từ 500-600 triệu đồng. Riêng hành vi làm giả giấy tờ hoặc xác nhận trên giấy tờ giả mạo nhằm chứng minh đủ điều kiện chào bán, phát hành có thể bị phạt từ 1-1,5 tỷ đồng.

Dự thảo đồng thời đề xuất các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thu hồi chứng khoán đã chào bán, phát hành; hoàn trả tiền mua chứng khoán hoặc tiền đặt cọc cho nhà đầu tư kèm tiền lãi phát sinh. Thời hạn hoàn trả được xác định là 15 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu của nhà đầu tư hoặc 60 ngày kể từ ngày quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả có hiệu lực, tùy trường hợp.

Đối với doanh nghiệp không phải công ty đại chúng, hành vi chào bán trái phiếu không đúng quy định, lập hồ sơ có thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật cũng có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Riêng hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán trái phiếu bị đề xuất phạt từ 1-1,5 tỷ đồng.

Dự thảo còn bổ sung chế tài đối với vi phạm trong đăng ký trái phiếu và đăng ký giao dịch trái phiếu riêng lẻ. Theo đó, doanh nghiệp chậm đăng ký trái phiếu tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam hoặc chậm đăng ký giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán có thể bị phạt từ 10-30 triệu đồng nếu chậm dưới một tháng; từ 30-70 triệu đồng nếu chậm từ một tháng đến dưới 12 tháng và từ 70-100 triệu đồng nếu chậm từ 12 tháng trở lên.

Tăng trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là bổ sung chế tài đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, bao gồm đại diện người sở hữu trái phiếu, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành, tư vấn hồ sơ chào bán, kiểm toán, thẩm định giá và xếp hạng tín nhiệm.

Theo đó, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành không ký hợp đồng cung cấp dịch vụ với doanh nghiệp phát hành có thể bị phạt từ 50-70 triệu đồng. Hành vi cung cấp thông tin không đầy đủ, không chính xác hoặc khiến nhà đầu tư nhầm lẫn giữa việc mua trái phiếu doanh nghiệp với gửi tiền tại tổ chức tín dụng có thể bị phạt từ 70-100 triệu đồng.

Mức phạt từ 100-150 triệu đồng được đề xuất đối với hành vi phân phối trái phiếu cho người chưa được xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp; cung cấp thông tin sai sự thật về trái phiếu hoặc không thực hiện nghĩa vụ xác nhận theo quy định.

Đáng chú ý, hành vi cung cấp dịch vụ đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành trái phiếu khi chưa được phép hoặc chào mời, hỗ trợ phân phối trái phiếu cho nhà đầu tư không thuộc đối tượng được mua có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm còn có thể bị buộc dừng hoạt động cung cấp dịch vụ.

Đối với nhà đầu tư, dự thảo đề xuất phạt từ 20-30 triệu đồng đối với hành vi không tuân thủ quy định hạn chế chuyển nhượng trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ, trái phiếu kèm chứng quyền riêng lẻ.

Mức phạt từ 100-150 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi bán, cùng góp vốn hoặc thỏa thuận đầu tư trái phiếu với người không thuộc đối tượng được phép tham gia; cho mượn, cho thuê, đứng tên hộ hoặc sử dụng tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp để tạo điều kiện cho người không đủ điều kiện tham gia thị trường.

Về nghĩa vụ công bố thông tin, báo cáo và thông báo liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, dự thảo đề xuất phạt từ 50-70 triệu đồng đối với hành vi công bố không đầy đủ nội dung hoặc chậm dưới 15 ngày. Trường hợp chậm từ 15 ngày trở lên có thể bị phạt từ 70-100 triệu đồng.

Đối với hành vi công bố thông tin, báo cáo hoặc thông báo sai lệch, mức phạt được đề xuất từ 100-200 triệu đồng, kèm biện pháp buộc cải chính thông tin.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất phân hóa chế tài đối với hoạt động giao dịch ký quỹ chứng khoán theo hướng tăng mức phạt và bổ sung hình thức đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ trong trường hợp tái phạm một số hành vi, như cho vay đối với chứng khoán không còn trong danh sách được phép giao dịch ký quỹ hoặc cho khách hàng rút tiền vượt quá sức mua hiện có trên tài khoản.

Đối với vi phạm trong chào bán chứng khoán ra công chúng, dự thảo đề xuất phạt từ 400-500 triệu đồng đối với hành vi lập, xác nhận hồ sơ có thông tin sai lệch, sai sự thật hoặc che giấu sự thật. Đặc biệt, hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán có thể bị phạt từ 2,5-3 tỷ đồng.

Các đề xuất trên hướng tới tăng cường kỷ luật, kỷ cương trên thị trường chứng khoán, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư. Qua đó, góp phần hạn chế hành vi gian lận, tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.