Vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa: Mức án đề nghị từ án treo đến 9 năm tù

Phiên tòa xét xử vụ sai phạm tại Mỏ số 2 ở Thanh Hóa chiều 12/11 chuyển sang phần tranh tụng, với việc đại diện Viện Kiểm sát công bố bản luận tội và đề nghị mức án đối với 11 bị cáo.

Đáng chú ý, mức án được đề nghị có sự phân hóa khá rõ giữa nhóm cán bộ quản lý nhà nước và nhóm doanh nghiệp trực tiếp tổ chức khai thác khoáng sản trái phép.

Bị cáo Lê Đức Giang bị đề nghị 36-42 tháng tù

Theo quan điểm của Viện Kiểm sát, tài nguyên khoáng sản là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân, việc chuyển nhượng quyền khai thác và cấp giấy phép phải tuân thủ đúng điều kiện, trình tự và giới hạn pháp luật.

Cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang bị đề nghị án từ 36 - 42 tháng tù với cáo buộc cầm 180 triệu đồng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp khai thác cát trái phép.

Cơ quan công tố xác định các bị cáo Lê Đức Giang, Phạm Văn Hoành, Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm đã làm trái nhiệm vụ được giao trong quá trình thẩm định, tham mưu và quyết định cho phép Công ty Thiên An Phát nhận chuyển nhượng quyền khai thác Mỏ số 2.

Việc cấp phép sau đó bị xác định vượt trữ lượng còn lại đã được phê duyệt, gây thất thoát tài sản Nhà nước hơn 5,1 tỷ đồng.

Trong nhóm này, Viện Kiểm sát đánh giá ông Lê Đức Giang, khi đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, là người có thẩm quyền quyết định việc cho phép chuyển nhượng và cấp giấy phép khai thác khoáng sản.

Do đó, ông Giang bị đề nghị mức án 36-42 tháng tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Cùng tội danh, bị cáo Phạm Văn Hoành, cựu Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, bị đề nghị 30-36 tháng tù.

Hai bị cáo Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm cùng bị đề nghị 24-30 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.

Trước đó, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập đã thông tin về cáo buộc đối với ông Lê Đức Giang trong việc ký chấp thuận chuyển nhượng và cấp phép khai thác Mỏ số 2, dẫn đến phần trữ lượng được cấp vượt và thiệt hại hơn 5,1 tỷ đồng. Cựu Phó Chủ tịch Thanh Hóa bị cáo buộc gây thất thoát hơn 5 tỷ đồng.

Nhóm doanh nghiệp đối diện mức án cao hơn

Nếu nhóm cán bộ bị xem xét trách nhiệm từ khâu quản lý, cấp phép, thì mức án cao nhất được Viện Kiểm sát đề nghị lại nằm ở nhóm trực tiếp tổ chức khai thác.

Bị cáo Nguyễn Xuân Tùng - cựu giám đốc Công ty cổ phần Khoáng sản Thiên An Phát - bị đề nghị tổng mức án 7-9 năm tù về hai tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, kèm hình phạt bổ sung 200 triệu đồng.

Ba cổ đông Nguyễn Gia Hải, Hà Thị Nga và Nguyễn Thị Cúc cùng bị đề nghị 6-8 năm tù, đồng thời bị phạt bổ sung 200 triệu đồng.

Theo quan điểm luận tội, bốn bị cáo đã thống nhất góp vốn để nhận chuyển nhượng mỏ với giá thực tế 62 tỷ đồng, sau đó trực tiếp tổ chức khai thác cát vượt xa trữ lượng được cấp phép.

Từ tháng 4/2023 đến tháng 3/2025, nhóm này bị xác định đã tổ chức khai thác trái phép lượng cát trị giá khoảng 75 tỷ đồng, tiêu thụ hơn 407.000 m³ cát ở thể nở rời, thu về khoảng 65 tỷ đồng. Mỗi bị cáo trong nhóm cổ đông chính bị xác định hưởng lợi gần 8,3 tỷ đồng.

Hai bị cáo Nguyễn Công Bắc và Trần Văn Linh bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”. Trong đó, Bắc bị đề nghị 12-18 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, còn Linh bị đề nghị 12-18 tháng tù, kèm phạt bổ sung 100 triệu đồng.

Bị cáo Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Thanh Tâm, bị đề nghị 18-24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Trốn thuế”.

Một vụ án, nhiều lớp trách nhiệm

Điểm đáng chú ý trong quan điểm luận tội là cùng một chuỗi sự việc nhưng trách nhiệm hình sự được tách theo từng mắt xích.

Nhóm cán bộ quản lý nhà nước bị xem xét trách nhiệm đối với việc thẩm định, tham mưu và cấp phép vượt trữ lượng, làm thất thoát tài sản Nhà nước.

Nhóm doanh nghiệp lại bị xem xét ở lớp hành vi khác: tổ chức khai thác vượt phép, che giấu doanh thu, vi phạm kế toán và hưởng lợi từ lượng tài nguyên bị khai thác trái quy định.

Đây cũng là lý do mức án đề nghị đối với nhóm doanh nghiệp cao hơn đáng kể so với nhóm cán bộ.

Tại phần luận tội, Viện Kiểm sát cho rằng bị cáo Lê Đức Giang phải chịu trách nhiệm cao nhất trong nhóm cán bộ do trực tiếp có thẩm quyền quyết định việc cho phép chuyển nhượng và cấp phép khai thác. Bị cáo Phạm Văn Hoành bị đánh giá chịu trách nhiệm chính ở khâu cơ quan chuyên môn tham mưu.

Trong khi đó, đối với nhóm Công ty Thiên An Phát, mức độ trách nhiệm được xác định từ vai trò tổ chức khai thác và số lợi ích thu được.

Như vậy, vụ án Mỏ số 2 cho thấy một hành vi sai phạm trong quản lý tài nguyên có thể kéo theo nhiều tầng trách nhiệm pháp lý khác nhau, từ quyết định hành chính, tham mưu chuyên môn đến khai thác, kế toán và thuế.