Việt Nam đang đối mặt với một thách thức lớn trong việc đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Với việc các nguồn điện truyền thống như thủy điện và nhiệt điện than đang gặp khó khăn trong việc duy trì sản lượng ổn định, năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời vẫn còn phụ thuộc vào yếu tố thời tiết, việc phát triển điện hạt nhân trở lại là một bước đi chiến lược quan trọng.
 |
| Điện hạt nhân là một trong những lĩnh vực cần được phát triển để đảm bảo an ninh năng lượng (Ảnh: Minh họa). |
Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá 15, dự thảo sửa đổi Luật Điện lực đã đưa ra những quy định mới nhằm mở rộng các dự án điện hạt nhân, qua đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc đầu tư và triển khai các nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam. Theo các chuyên gia, động thái này không chỉ là một biện pháp đáp ứng nhu cầu năng lượng mà còn giúp quốc gia phát triển bền vững trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh và an ninh năng lượng.
Ông Nguyễn Thái Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tái khởi động nghiên cứu và phát triển điện hạt nhân.
Theo ông, Việt Nam cần một nguồn điện ổn định và lớn, không phụ thuộc vào yếu tố thời tiết như điện gió và điện mặt trời. Bên cạnh đó, điện hạt nhân là một trong những nguồn năng lượng sạch, không phát thải CO2, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và góp phần đạt được mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.
Sự quay trở lại của điện hạt nhân không chỉ giúp đảm bảo an ninh năng lượng, mà còn góp phần vào mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững của đất nước. Các chuyên gia đều cho rằng, điện hạt nhân sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển công nghiệp và các ngành liên quan, tạo ra cơ hội việc làm chất lượng cao, đồng thời giúp Việt Nam tiếp cận với các công nghệ tiên tiến từ các nước phát triển.
Dù điện hạt nhân mang lại nhiều lợi ích lớn, nhưng để phát triển nguồn điện này một cách bền vững, an toàn là yếu tố không thể thiếu. Chính vì vậy, các chuyên gia khẳng định rằng, việc áp dụng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn hạt nhân, cũng như xây dựng một văn hóa an toàn hạt nhân, là yêu cầu tối quan trọng trong quá trình phát triển ngành năng lượng này.
 |
| PGS. TS Nguyễn Nhị Điền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt. (Ảnh: Báo Lâm Đồng). |
PGS. TS Nguyễn Nhị Điền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt, cho biết, để phát triển điện hạt nhân một cách an toàn, cần phải có đầy đủ ba yếu tố: công nghệ hiện đại, một khung pháp lý chặt chẽ và đội ngũ nhân lực chuyên môn cao. Trong đó, việc đào tạo đội ngũ nhân viên vận hành nhà máy hạt nhân và các cán bộ quản lý có kiến thức sâu về an toàn là yếu tố không thể thiếu.
Bên cạnh đó, ông Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cũng nhấn mạnh, việc phát triển điện hạt nhân không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Để thực hiện các dự án này, Việt Nam cần có kế hoạch chuẩn bị từ 10-15 năm trước khi có thể đưa vào vận hành. Việc nghiên cứu các công nghệ hạt nhân tiên tiến, xây dựng cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là những công việc cần được ưu tiên.
Ngoài ra, việc xây dựng các cơ chế an toàn hạt nhân nghiêm ngặt và hệ thống quản lý chất thải hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ môi trường. Các chuyên gia cũng cho rằng, trong giai đoạn này, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các nước có nền công nghiệp hạt nhân phát triển, để học hỏi và áp dụng các công nghệ tiên tiến nhất.
Đặc biệt, sự hình thành và phát triển văn hóa an toàn hạt nhân là một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua. Văn hóa an toàn này không chỉ cần được xây dựng ở cấp quản lý mà còn phải lan tỏa tới từng nhân viên vận hành nhà máy, đảm bảo rằng tất cả các quy trình vận hành đều được thực hiện theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt.
Điện hạt nhân không chỉ mang lại nguồn điện ổn định và sạch, mà còn có thể tạo ra những động lực phát triển lớn cho ngành công nghiệp trong nước. Việc xây dựng và vận hành các nhà máy điện hạt nhân sẽ tạo ra hàng nghìn cơ hội việc làm trong các lĩnh vực như kỹ thuật, nghiên cứu và phát triển, cũng như quản lý an toàn và môi trường. Điều này sẽ góp phần nâng cao trình độ kỹ thuật và công nghệ của đội ngũ nhân lực trong nước, giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.
Bên cạnh đó, việc phát triển điện hạt nhân còn giúp Việt Nam tiếp cận và áp dụng các công nghệ tiên tiến từ các nước phát triển, qua đó thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo và tiến bộ trong các ngành công nghiệp liên quan. Việc khởi động lại các dự án điện hạt nhân cũng sẽ mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tạo ra dòng vốn lớn cho ngành năng lượng Việt Nam.
Việc sửa đổi và bổ sung các quy định về điện hạt nhân trong Luật Điện lực là một quyết định đúng đắn, giúp tạo ra không gian phát triển mới cho ngành năng lượng quốc gia. Mặc dù điện hạt nhân sẽ đối mặt với nhiều thách thức, nhưng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về công nghệ, an toàn và nguồn nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một ngành công nghiệp điện hạt nhân mạnh mẽ, bền vững và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước.
