Đại biểu Quốc hội đề nghị sớm lập sàn giao dịch vàng, cảnh báo nguy cơ thiếu điện

Trong phiên thảo luận sáng 3/12 về báo cáo tổng hợp việc thực hiện các nghị quyết chất vấn của Quốc hội khóa XIV và XV, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) tập trung góp ý đối với lĩnh vực ngân hàng. Bà ghi nhận nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước trong điều hành chính sách tiền tệ, giữ ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và giảm mặt bằng lãi suất. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng một số nội dung vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của Quốc hội, đặc biệt là cơ chế phân bổ hạn mức tín dụng (room tín dụng).

Theo Nghị quyết 622, Ngân hàng Nhà nước phải nghiên cứu và tiến tới loại bỏ hoàn toàn cơ chế phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng theo hướng hành chính. Dù cơ quan quản lý đã điều chỉnh một số tiêu chí, phân nhóm tổ chức tín dụng theo mức độ an toàn và trao quyền chủ động hơn cho một số ngân hàng, cơ chế room tín dụng vẫn được duy trì. Báo cáo chưa nêu rõ lộ trình cụ thể để xóa bỏ cơ chế này cũng như lý do chậm triển khai sau nhiều năm.

Liên quan công tác xử lý ngân hàng yếu kém và nợ xấu, đại biểu Việt Nga nhận xét báo cáo còn thiên về mô tả quy trình, chưa thể hiện rõ kết quả thực chất. Quốc hội yêu cầu đến năm 2025 phải xử lý cơ bản các ngân hàng yếu kém, đưa nợ xấu gộp xuống dưới 3% và kiểm soát sở hữu chéo, nhưng chưa có số liệu cụ thể về mức độ hoàn thành.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng)

Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại tiến độ giải ngân các chương trình tín dụng mục tiêu, nhất là gói tín dụng nhà ở xã hội và gói 500.000 tỷ đồng cho hạ tầng chuyển đổi số. Nhiều chương trình vẫn chậm triển khai do thiếu dự án hoặc vướng thủ tục, trong khi nhu cầu của người dân và doanh nghiệp rất lớn. Bà đề nghị Ngân hàng Nhà nước cần chủ động hơn trong điều phối và tham mưu chính sách.

Về thị trường vàng, đại biểu Việt Nga cho rằng dù Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức đấu thầu vàng và tăng cường thanh tra doanh nghiệp, chênh lệch giá vàng trong nước – thế giới vẫn có lúc tăng mạnh, tiềm ẩn nguy cơ bị thao túng. Bà đề nghị phân tích sâu nguyên nhân, sớm hoàn thiện lộ trình tổ chức lại thị trường vàng sau khi sửa Nghị định 24, giảm độc quyền và tăng cạnh tranh, đồng thời nghiên cứu thiết lập sàn giao dịch vàng tập trung theo thông lệ quốc tế.

Ở lĩnh vực năng lượng, đại biểu Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) nhấn mạnh nhiều hạn chế trong chương trình cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo. Mặc dù tỷ lệ tiếp cận điện năng của cả nước đạt khoảng 99,74%, vẫn còn nhiều thôn bản chưa có điện, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu.

Ông dẫn chứng chương trình cấp điện theo Quyết định 1740 giai đoạn 2016–2020 mới chỉ được bố trí 18,5% nhu cầu vốn trên tổng mức hơn 30.000 tỷ đồng. Giai đoạn 2021–2025 dù đã được Bộ Công Thương trình phê duyệt chủ trương đầu tư nhưng đến nay vẫn “đứng bánh” do vướng pháp lý và thiếu nguồn lực. Đại biểu đề nghị Chính phủ giai đoạn 2026–2030 phải có lộ trình rõ ràng, ưu tiên bố trí nguồn lực đất đai, tài chính và khoa học – công nghệ để hoàn thành mục tiêu cấp điện nông thôn và tái định cư các vùng có nguy cơ thiên tai.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cũng nêu nhiều bất cập trong phát triển năng lượng tái tạo. Điện mặt trời áp mái chưa có cơ chế giá mua điện dư, khiến người dân và doanh nghiệp dè dặt đầu tư; nhiều dự án điện gió chậm vận hành vì vướng thủ tục và giá đàm phán. Ông cảnh báo nguy cơ thiếu điện cục bộ trong mùa khô và đề nghị ngành điện phải có giải pháp phòng ngừa, không để lặp lại tình trạng cắt điện đột ngột gây bức xúc như các năm trước.