Tầm nhìn ngành nông nghiệp đến 2030: Việt Nam sẽ hình thành các “đại doanh nghiệp nông nghiệp” dẫn dắt khu vực

Tầm nhìn ngành nông nghiệp đến 2030: Việt Nam sẽ hình thành các “đại doanh nghiệp nông nghiệp” dẫn dắt khu vực

Nghị quyết 19 của Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và kết luận mới của Bộ Chính trị cho thấy nông nghiệp tiếp tục được xác định là trụ đỡ chiến lược của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới. Sau hơn ba năm triển khai, nghị quyết đã góp phần bảo đảm an ninh lương thực, giữ nhịp ổn định vĩ mô, củng cố đời sống khu vực nông thôn. Trong bối cảnh nhiều cú sốc kinh tế toàn cầu, việc nông nghiệp duy trì sản lượng, ổn định giá cả và bảo đảm nguồn cung thiết yếu đã giúp Việt Nam giảm áp lực lạm phát, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tuy vậy, các thách thức nội tại của ngành bộc lộ rõ: tăng trưởng chưa bền vững, năng suất thấp, sức cạnh tranh hạn chế, chuyển đổi số chậm và nhân lực yếu. Nhiều nông sản vẫn phụ thuộc vào thị trường truyền thống, thiếu tiêu chuẩn cao để bước sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Thu nhập nông dân chưa tương xứng công sức và rủi ro mà họ đối mặt, đặc biệt là biến động giá cả, thiên tai, dịch bệnh ngày càng nghiêm trọng.

Chuyển đổi mạnh sang nông nghiệp xanh và công nghệ

Kết luận của Bộ Chính trị đặt ra định hướng rõ ràng: chuyển tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa lớn, phát triển nông nghiệp xanh – hữu cơ – tuần hoàn, ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ và chuyển đổi số. Đây chính là bước dịch chuyển từ “nông nghiệp sinh tồn” sang “nông nghiệp cạnh tranh”.

Việc ưu tiên đầu tư các mô hình công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, cơ chế quản trị vượt trội sẽ tạo điều kiện để nông nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Cơ cấu cây trồng, vật nuôi được điều chỉnh theo nhu cầu thị trường và lợi thế địa phương, giúp tối ưu tài nguyên và giảm thiểu rủi ro. Bên cạnh đó, các định hướng mới về kinh tế đa giá trị – vừa sản xuất nông nghiệp, vừa phát triển dịch vụ, chế biến, logistics, du lịch nông nghiệp và kinh tế carbon thấp – mở ra không gian tăng trưởng mới cho vùng nông thôn.

Đặc biệt, bảo vệ quỹ đất lúa chất lượng cao và phát triển đội tàu khai thác xa bờ, nuôi biển công nghệ cao sẽ tạo ra trụ cột vững chắc bảo đảm an ninh lương thực và an ninh nguồn lợi thủy sản trong dài hạn.

Doanh nghiệp – trung tâm của chuỗi giá trị nông nghiệp mới

Một điểm nhấn chiến lược là mục tiêu đến 2030 hình thành các doanh nghiệp nông nghiệp mạnh, đủ sức dẫn dắt khu vực và cạnh tranh quốc tế. Điều này cho thấy vai trò doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm trong chuỗi giá trị mới: dẫn dắt thị trường, đầu tư công nghệ, hình thành vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu quốc gia.

Chính sách hướng tới hài hòa lợi ích Nhà nước – doanh nghiệp – nông dân sẽ là “chìa khóa” khuyến khích vốn đầu tư tư nhân vào sản xuất lớn. Khi doanh nghiệp mạnh, nông dân sẽ được bảo đảm đầu ra, tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình nghề nghiệp để sản xuất theo chuỗi, tránh tình trạng “được mùa mất giá”.

Bên cạnh đó, liên kết “6 nhà” – nhà nông, Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, ngân hàng, nhà báo – được thúc đẩy mạnh mẽ. Đây là khung hợp tác mang tính hệ thống, giúp nông nghiệp thoát khỏi tình trạng manh mún và tiếp cận khoa học công nghệ bài bản.

Hoàn thiện thể chế – nền móng cho chuyển đổi

Việc yêu cầu hoàn thành thể chế hóa chủ trương vào năm 2026 cho thấy quyết tâm sớm tạo dựng hành lang pháp lý đồng bộ, thúc đẩy đổi mới trong nông nghiệp. Thể chế tốt sẽ mở đường cho cơ chế thử nghiệm mới, thu hút doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư vào công nghệ cao, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, hệ thống dữ liệu đất đai, nước, rừng, khí tượng thủy văn và đa dạng sinh học sẽ được thống nhất và số hóa – một bước quan trọng để quản lý tài nguyên hiệu quả, dự báo rủi ro và tối ưu sản xuất.

Ngân sách đầu tư cho nông nghiệp – nông thôn giai đoạn 2021-2030 tăng ít nhất gấp đôi so với 10 năm trước, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc nâng cấp hạ tầng, nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và giảm khoảng cách phát triển.

Kết luận của Bộ Chính trị không chỉ là định hướng phát triển nông nghiệp xanh hay cải thiện đời sống nông dân, mà là kế hoạch nâng cấp toàn diện vị thế nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Mục tiêu hình thành doanh nghiệp nông nghiệp mạnh, xây dựng thương hiệu quốc gia và phát triển chuỗi đa giá trị là những chỉ dấu của một chiến lược dài hạn: đưa nông nghiệp Việt Nam chuyển từ “chi phí thấp – rủi ro cao” sang “giá trị cao – bền vững”.

Nếu các chính sách được thể chế hóa đồng bộ, doanh nghiệp được trao cơ chế cạnh tranh, nông dân được tổ chức lại theo mô hình hợp tác hiệu quả, cùng với ứng dụng công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nông nghiệp Việt Nam sẽ bứt phá hơn nữa trong giai đoạn mới.