Nghị định 291/2026/NĐ-CP bổ sung chế tài xử phạt mới về thuế, doanh nghiệp cần lưu ý những gì?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 291/2026/NĐ-CP ngày 21/7/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Điểm đáng chú ý của Nghị định là bổ sung quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong việc cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin về thuế theo các điều ước và thỏa thuận quốc tế. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế, đồng thời đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động hơn trong công tác quản trị dữ liệu và tuân thủ nghĩa vụ cung cấp thông tin.

Nghị định 291/2026/NĐ-CP bổ sung chế tài xử phạt mới về thuế, doanh nghiệp cần lưu ý những gì?

Hoàn thiện cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu hợp tác quốc tế về thuế

Nghị định số 291/2026/NĐ-CP được ban hành trên cơ sở Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Luật Xử lý vi phạm hành chính và các quy định về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thuế. Văn bản sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 102/2021/NĐ-CP và Nghị định số 310/2025/NĐ-CP), nhằm bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm liên quan đến cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế phục vụ hoạt động trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào các cơ chế hợp tác quốc tế về thuế, đặc biệt là trao đổi thông tin nhằm phòng, chống trốn thuế và chuyển lợi nhuận xuyên biên giới, việc bổ sung quy định xử phạt được đánh giá là cần thiết để tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật.

Lần đầu bổ sung điều khoản xử phạt riêng về cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin thuế

Điểm nổi bật nhất của Nghị định là bổ sung Mục 3 và Điều 19a vào Chương II của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, quy định riêng về xử phạt hành chính đối với người nộp thuế và tổ chức, cá nhân có liên quan khi vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Theo Điều 19a, hành vi vi phạm được phân thành ba nhóm với mức xử phạt tăng dần theo tính chất và mức độ:

• Phạt từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi cung cấp thông tin quá thời hạn từ 5 ngày trở lên.
• Phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với hành vi cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ.
• Phạt từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với hành vi không cung cấp thông tin sau thời hạn quy định hoặc có hành vi thông đồng, bao che nhằm cản trở cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin.

Ngoài xử phạt bằng tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn bị buộc cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin đối với các trường hợp thuộc khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 19a. Đây là biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc, bảo đảm mục tiêu cuối cùng là cơ quan thuế có đủ dữ liệu phục vụ công tác quản lý.

Tránh chồng chéo trong xử phạt

Bên cạnh việc bổ sung Điều 19a, Nghị định cũng sửa đổi điểm d khoản 3 Điều 5 của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP để làm rõ nguyên tắc: trường hợp hành vi vi phạm thuộc diện xử phạt theo Điều 19a thì không bị xử phạt theo Điều 14, Điều 15 và Điều 19 của Nghị định. Quy định này góp phần bảo đảm nguyên tắc xử phạt một hành vi chỉ áp dụng một căn cứ pháp lý phù hợp, tránh xử phạt trùng lặp.

Đồng thời, Nghị định bổ sung dẫn chiếu Điều 19a tại nhiều điều khoản khác của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Những vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý

1. Xây dựng quy trình phản hồi yêu cầu của cơ quan thuế

Doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý ngay khi nhận được yêu cầu cung cấp thông tin từ cơ quan thuế. Việc chậm phản hồi từ 5 ngày trở lên có thể dẫn đến mức xử phạt lên đến 30 triệu đồng.

2. Bảo đảm tính đầy đủ và chính xác của dữ liệu

Thông tin cung cấp không đầy đủ hoặc sai lệch không chỉ ảnh hưởng đến quá trình xác minh của cơ quan thuế mà còn có thể bị xử phạt tới 50 triệu đồng. Doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát dữ liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ và hồ sơ giao dịch trước khi cung cấp.

3. Nâng cao quản trị thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), doanh nghiệp đa quốc gia, doanh nghiệp có giao dịch liên kết hoặc phát sinh giao dịch quốc tế cần đặc biệt lưu ý. Những doanh nghiệp này thường là đối tượng có khả năng phát sinh yêu cầu trao đổi thông tin giữa cơ quan thuế Việt Nam và cơ quan thuế nước ngoài theo các điều ước quốc tế về thuế.

4. Không tiếp tay cho hành vi che giấu thông tin

Nghị định xử lý nghiêm hành vi thông đồng hoặc bao che nhằm cản trở cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin, với mức phạt lên đến 100 triệu đồng. Đây là thông điệp mạnh mẽ về việc tăng cường kỷ cương trong quản lý thuế và phòng, chống gian lận thuế.

5. Rà soát quy trình tuân thủ nội bộ

Doanh nghiệp nên cập nhật quy chế quản trị thuế, phân công rõ trách nhiệm của bộ phận kế toán, tài chính và pháp chế trong việc lưu trữ, kiểm tra và cung cấp thông tin. Đồng thời, cần tổ chức đào tạo cho nhân sự liên quan để nhận diện đúng nghĩa vụ và thời hạn thực hiện theo quy định mới.

Tác động đối với môi trường kinh doanh

Từ góc độ quản lý nhà nước, Nghị định số 291/2026/NĐ-CP góp phần tăng cường hiệu quả thực thi Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, đồng thời đáp ứng các cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực trao đổi thông tin về thuế.

Đối với doanh nghiệp, quy định mới đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị dữ liệu, minh bạch thông tin và tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, về dài hạn, việc nâng cao tính minh bạch sẽ góp phần xây dựng môi trường đầu tư lành mạnh, giảm cạnh tranh không bình đẳng và củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Chủ động thích ứng để hạn chế rủi ro

Nghị định số 291/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (21/7/2026).

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng dựa trên dữ liệu và hợp tác quốc tế, doanh nghiệp không chỉ cần tuân thủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế mà còn phải chủ động xây dựng hệ thống quản trị thông tin minh bạch, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của cơ quan thuế. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng nâng cao năng lực quản trị và uy tín của doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh hiện đại.